KA ‘OMAI ‘A E “ME’AFANA”,

‘OATU HA MATALA’I’AKAU

‘Oku hanga mai ‘a mamani ‘o siofi hotau ki’i fonua ni mo ‘ene ki’i nga’eke kotoa pe. ‘Oku ‘ikai kenau fakasesele pea ‘oku ‘ikai kenau kui. Kuo ‘osi taimi ke ongo mai ‘a e Pule’anga kihe toutou tangi ‘atu ‘a e kakai, kei taimi, na’a hange ‘a e taki ‘o hotau fonua ni ko Seniale Augusto Pinochet ‘o Chile, ‘Amelika Tonga, hange ko Seniale Maximiliano Hernandez Martinez, Palesiteni ‘o El Salvador, hange ko Palesiteni Ferdinand Marcos ‘o Filipaine. Ko ‘enau to ‘ulupunou mei honau lakanga koe ‘ikai kenau malava ‘o tauhi ‘a e loto ‘oe kakai pea iku ai, iku ai ‘o ‘uli’uli ‘a e faka’apa’apa ‘a e hisitolia.

 

Kapau na’e ‘ikai ke loto kiai ‘a e kakai koe siokalafi ‘oe ngaahi laka fakahaha na’e si’i ‘aupito pea ‘ikai mamafa. Koe ngaahi laka fakahaha kuo fakahoko ‘o a’u mai ki Novema 16 ‘oku nau liliu ‘a e ‘atakai fakapolitikale ‘oku ngaue ai ‘a e kau taki ‘oe pule’anga. ‘Ihe ‘atakai ko ‘eni kuo fakafefeka ‘ae Pule’anga pea nau fakahoko tu’utu’uni ‘oku ne fakailifia’i ‘aki ‘a e kakai ‘o e fonua: tuku pilisone, ngaahi kovi’i‘ ‘i pilisone, tuku ki tu’a (fakataimi pe tuli) meihe ngaue faka-pule’anga,  fakahiki ‘a e fa’ahinga ‘oku mahino ‘enau poupou kihe teke kihe liliu kiha potungaue ‘e taha, ngaue’aki e lao ke fakangatangata e tau’ataina ‘a e kakai, tapu ke laka, tapu ke fakataha pea ‘oku ‘ikai ‘uhinga ia ketau holomui ai.

 

 

Ke to ‘a e momona ‘oe ‘tau’ataina’ ‘ihe kelekele ‘o e fonua ni ‘oku tau fakafepaki’i ai ‘a e fa’ahinga pule ne to pea aka talu meihe 1875. Koe ‘ikai ketau malava ‘o fili hotau kau taki ki hotau Fale Alea ko ‘etau tefito’i totonu fakapolitikale ia ne tokanga ‘a e kau veimau sanisani ‘o e Konisitutone ke ta’ofi meiate kitautolu kakai kae malava ke pukepuke ai ‘a e Pule ‘oe Fale ‘oe Tu’i ‘ ihe tu’unga pule pea ‘oku ne kei ha’i mai kitautolu kakai ‘o laka hake ‘eni ‘aki ‘a e senituli ‘e taha.  ‘Osi totonu ke fokotu’u kitautolu koe kau ma’ata / maletile he kataki lahi !!

 

Koe mo’oni’i me’a kuo toutou ongona mei hono  huke ‘oe ngaahi peesi ‘oe hisitolia ‘oku ‘ikai koe me’afana ia ke ilifia’i ‘ehe pule fakatikitato.  Koe me’a ‘oku ilifia’i koe a’u kiha taimi kuo fakakaukau mata’A’A ‘a e kakai, ‘ikai mohe, ‘oku nau fiema’u kenau tau’ataina pea ‘e ‘ikai ha me’a ia ‘e ta’ofi kinautolu.  Koeha leva ‘etau ngaue he hokohoko atu ko’eni ke fakafepaki’i ‘a e  ngaahi tu’utu’uni moe ngaahi fakataputapui ‘a e Pule’anga ? To Hina ?  Tau teke pe pea tau’olunga ki hotau fasi (‘oku tau fa’u) kae’oua kuotau to ki lalo?

‘Ihe ngaahi nga’unu teke tau’ataina ‘i mamani he senituli 20, ‘oku ‘ata mai ai ‘a e kau ma’ata ne nau teke’aki ‘a e me’afana, koe ngaahi Che Guevaras ‘o mamani, pea fa’a ‘ofeina honau ngaahi ‘ata moe hingoa koe sipinga ia, ka na’e ‘ikai ha taha ‘oe ngaahi nga’unu ko ‘eni ne ma’u ai ‘a e tau’ataina.

 

 ‘Ihe ngaahi ta’u lahi ‘oe teke tau’ataina ‘a e kau ngaue vaka ‘a Polani he 1980 tupu, he ngaahi katoanga fakamanatu, ngaahi laka, koe ‘ata pe ‘oe tokotaha ne puke ki ‘olunga , ma’olunga ‘ehe kau Polani ko ‘eni koe Tu’itapu ‘o e Katolika Loma, Soane Paulo II, ne toki pekia. Ko ‘ene na’ina’i ki hono kaunga tangata’i /fefine’i fonua Polani ke ‘oua tenau muimui pe talangofua pe ofe kihe ngaahi fiema’u ‘a e pule’anga  (non-conformists)‘a e oku ne faka’atungia’i ‘a  e ngaahi totonu ‘a e kakai .

 

 

 

Tau tali ‘a e ngaahi uipi ‘a e Pule’anga, inu ‘a e mamahi pea to’o ‘a e kolosi ‘i hotau ngaahi uma, kolosi ‘oku ‘ata mai he mafai ‘oe pule’anga ‘i he’enau fakafe’atungia’i ‘etau ngaahi totonu. He’ikai teu ofo kapau ‘e ‘iai ha ‘aho kuo lau ongoongo mai ha teunga sotia meihe Letio moe Televisone Tonga. Pea ka nau ka ha’u moe me’afana pea tali’aki ha matala’i’akau!

 

 

 'E 'Akanete,'oku ou malie'ia ho'o fokotu'utu'u ka 'oku ou ma'ema'ekina he foaki matala'i'aku 'oku 'ai ke fai'aki 'a e fakafetongi he 'oku taha pe 'a e me'a 'oku hohoamalie ki ai 'a e me'afana mo e matala'i'akau ko e taimi 'oku 'i fonualoto ai 'a e pekia pea laku matala'i'akau leva ki ai 'a e kau mo'ui ka 'okapau kuo 'i fonualoto 'a e Pule'anga pea tau fakataha atu a 'o fai pongipongi mata'i'aku .

 

Malo

Sitaleki Tupou

Colominist

'Etita,

 

Ko e fakakaukau 'a Akanete... 'oku fakatu'utamaki lahi 'aupito!!!!!!!!!!

He'ikai ke kei matala'i'akau 'aki 'e Tonga na 'a e toutou ha'u 'a e

sotia mo 'ene pekenene.

 

Fakakaukau atu au... ka tu'u fakafokifaa atu ha sotia ki he lokimohe 'o

Nete 'oku kei mohe! 'Uuuuuuuuuuuu!

 

Ko e fakaoli atu ha tali 'a Nete? Tali si'i 'i loki ni SOTIA kau ki'i lele ki he tu'afale... 'o

kumi mo paki mai ha matala'i'akau ke tali 'aki ho'o pisitolo! hehehe!

 

'E faifai pea kaiha'a matala'i 'akau ha taha?

 

'Etita, 'e faifai atu pe 'a e taimi... kou 'ikai ke tau fanongo tautolu ia

ki Tonga 'oku feelaaauuuaki hotau kainga he'etau sisitamu..., ka kuo nau kee nautolu ia he si'isi'i

'a e  matala'i'akau...

 

Na'e tau'i (hele, tao, me'afana mo e tafe 'a e toto) 'e Tupou 'Uluaki 'a e tau'ataaina hotau pule'anga mei he fa'unga

motu'a. Ko e 'aho malolo fakapule'anga ANZAC Day ko e fakamanatu ia 'o e kau

too he tau. Me'afana mai 'a e filii... me'a fana atu mo e kakai pasifikii...

 

Kuo pau ke tau fight for our rights! We need Justice! Tuku aaa fakaole

mo e loloa. Putu'i 'akau, helepelu, huhu moe sepuni. Taufale'i 'aki 'a

Sotia 'e halaloto'api atu ho loki.

 

Faka'apa'apa atu

 

NO Matala'i'akau.