TNEWS TALANOA

PRIME MINISTER

STATEMENT TO THE HOUSE ON TONGASAT

"IHE 'AHONI, 'OKU OU MATU'AKI FIEFIA MO'ONI KE FAKAHOKO ATU,KIHE 'EIKI SEA MOE HOU'EIKI MEMIPA 'OE FALE, KAE'UMA'A 'AE HOU'EIKI MOE KAKAI 'OE FONUA, 'AE ONGOONGO FAKAFIEFIA MO'ONI, 'OE OLA LELEI 'OE TAHA 'OE NGAAHI POLOSEKI KUMI'ANGA MO'UI MA'AE FONUA. PEA KOE ONGOONGO LELEI KO'ENI, KOE ONGOONGOIA 'OE NGAAHI IKUNA FAKA-HISITOLIA 'AIA KUO A'USIA 'IHE POLOKALAMA SATELAITE 'AE KAUTAHA TONGASAT.

HOU'EIKI KO'ENI 'AE NGAAHI FAKAMATALA NOUNOU KIHE NGAAHI IKUNA KAAFAKAFA MO FAKA-HISITOLIA PEA MOE NGAAHI FAKALAKALAKA MAKEHE KUO A'USIA 'IHE POLOKALAMANI.

'IHE FALAITE KUO 'OSI, AHO 5'O SEPITEMA 2008,NA'E TAPUNI KAKATO AI 'EHE KAUTAHA TONGASAT 'A HONO NGAAHI MO'UA KIHE PULE'ANGA. PEA KOE MO’UA KOENI NE ‘IKAI OFIOFI IA ‘IHE PA’ANGA ‘E 50 MILIONA KOIA NE FAI’AKI HONO TUKUAKI’I MO TAKIHALA’I ‘OE FALE NI KAE’UMA’A FOKI ‘AE KAKAI E FONUA.


NA'E 'OSI TUKUPA PE ‘AE TONGASAT KIHE PULE'ANGA, FALE ALEA, PEA MOE FONUA, KE TUKUANGE HANO TAIMI KANE FAKAHOKO KAKATO 'A HONO FATONGIA, PEA 'IHE 'AHONI KUONE IKUNA 'A 'ENE TUKUPA, PEA 'OKU LAVEMONU HONO KOTOA AI E FONUA.

'IKAI KOIA PE, KAE HILI 'A HONO FAKAMA'OPO'OPO MO 'ATITA'I 'AE NGAAHI NGAUENI HONO KOTOA TALU MEIHE TA'U 1988, 'AIA NA'E KAMATA AI 'AE POLOKALAMANI, KUO FAKAPAPAU'I KAKATO MAI AI, KUO LAKA HAKE IA ‘IHE T$40 MILIONA ENI KUO 'OSI NGAUE'I 'EHE TONGASAT, 'AKI 'A 'ENAU FUA TOKOTAHA PE 'AHONO NGAAHI FAKAMOLE, PEA NAU TOTONGI MAI KIHE PULE'ANGA.

HOU'EIKI, KOE IKUNA KAFAKAFA ENI KE LAVA'I 'EHA KAUTAHA ‘I HE FONUA NI, KAE TAUTAU TEFITO KIHA KI'I KAUTAHA SI'ISI'I 'O HANGE KOE TONGASAT. 'IO, PEA NEONGA NA'E TOE HILI ATU KIHE FEINGANI 'AE NGAAHI MAFASIA MOE NGAAHI FAINGATA'A KEHEKEHE,KIHE FALE 'OE TU'I, KIHE PULE'ANGA, PEA KIHE KAUTAHANI FOKI, 'O HANGE KOIA 'OKU MEA'I LELEI 'EHE FALE 'EIKI NI, KA NA'E TOKONI A LANGI, PEA 'OKU TAU LAVEMONUU MO FAKAFETA'I AI 'IHE 'AHONI.

HOU'EIKI, 'IKAI KOIA PE KAE 'IHE 'AHONI KUO TOE FOKOTU'U FOKI 'EHE PULE'ANGA PEA MOE KAUTAHA TONGASAT HA EPOKI FO'OU 'IHE PISINISI FAKA-SATELAITE. 'IHE KUOHILI, NA'E TO'O 'INASI 'AE PULE'ANGA 'IHE PA'ANGA NA'E MA'U MEIHE PISINISI, 'O HANGE KOIA 'IHE NGAAHI ALEAPAU 'AE PULE'ANGA MOE KAUTAHA TONGASAT.'IHE 'AHONI KUO FAI E FELOTOI KE TUKUANGE 'AE FOUNGA KO'ENI, KAE FETONGI IA 'AKI 'AE TOTONGI LAISENI PE, 'O HANGE KOIA KOE LAISENI FETU'UTAKI 'AE KAUTAHA DIGICEL MOE TCC, PEA NA TOKI NGAUE'I 'EKINAUA 'A 'ENA TUPU, PEA KOE KOLOA PE IA 'A KINAUA.

KOE TATAKI FOKI ENI ‘OKU FAI ‘E HE WTO, ‘AIA NA’A TAU MEMIPA KAKATO AI ‘IHE TA’U KUO ‘OSI, KAEUMA’A FOKI ‘AE LAO FETU’UTAKI, MOE NGAAHI FOUNGA FAKAONOPOONI.

‘IHE ‘ENE PEHE, KOIA AI 'IHE 'AHONI, KUO FELOTOI ‘AE PULE'ANGA PEA MOE KAUTAHA TONGASAT KE FAKANGATA 'A ‘ENA NGAAHI ALEAPAU HONO KOTOA, KA NA NGAUE 'AKI 'AE FOUNGA 'OE 'AHONI, 'AIA KOE LAISENI PE. 'IKAI KOIA PE ,KA 'OKU 'ATAA LEVA FOKI KIHA TAHA PE 'OKU FIE PISINISI SATELAITE KENE LAISENI PEA HOKO ATU AI.

KOE ME'A PE 'OKU KEI MALU'I KOE NGAAHI LESISITA NA’E 'OSI ALEAPAU, KUOPAU PE KE MALU'I KINAUTOLU KAE'OUA KUO 'OSI HONAU TAIMI. KOE TOE FO’I SITEPU KIMU’A FOKI MO'ENI 'AIA KOHONO 'OMAI 'OE FOUNGA NGAUE KO'ENI MEIHE 'ANEAFI KIHE 'AHONI.



'IHE 'ENE PEHEE, KOIA AI 'OKU FIE 'OATU HENI 'AE FAKAMALO LOTO HOUNGA 'AE PULE'ANGA PEA MOE KAKAI 'OE FONUA KIHE TA'AHINE KO PILINISESI PILOLEVU TUITA, MOE KAUTAHA TONGASAT, 'O IKAI NGATA PE 'IHONO MA'U MAI 'AE MATA'IKOLOANI KE 'INASI AI 'A TONGA NI, PEA TAU LAKA AI 'IHONO NGAAHI TA'AU FAKA-MAMANI LAHI, KAE TOE FEAU AI FOKI 'A 'ETAU NGAAHI FIEMA'U.MALO MU'A 'AE KATAKI LAHI PEA MOE 'OFA FONUA.


11 SEPTEMBER 2008
ENDS

ko e toe fo'i posii 'eni 'e taha 'ae palemia. tuku mu'a e te'epato moe fakatupu lua. Ko e lea na'e fai he palemia hange ha'ane valelau noa'ia 'ikai ha me'a pau.
ko e me'a ne tonu ke talamai pe ko e fiha ne totongi he falaite he tetau toki 'ilo ai ko e fo'i 'anu'anu pe na'e fai. pea 'osi fo'i 'anu'anu pea ke toki ha'u 'o talamai ko e fo'i me'a fakahisitolia. kai ta'x.
palemia kapau ko ho fakahekeheke ki he fale tu'i pea 'ai ke puli kae'oua 'e fu'u 'ai ke tekeutua he 'oku oli'ia atu kakai.
ko e me'a fakahisitolia kuo hoko 'i hotau pule'anga 'oku lahi pea 'oku kau ai ngaahi me'a ko 'eni
-hono 'ave ta'etotongi koloa e fonua ko e tu'unga satelaite kia pilolevu ke tanaki fa'iteliha ai
- 'ave ta'etotongi koloa e fonua ko e 'uhila kia tupouto'a ke tanaki lau miliona ai pea ko 'ene fie fakafoki mai pea toe 'oange 'ene 450 miliona
- fakahisitolia 'e taha ko e fakamoleki 'e Tupou IV 'a e $50 miliona he trust fund 'oe fonua
- fakahisitolia 'a e tamate'i 'e feleti sevelo 'a e poate mataka moe uta hina 'o mole ai faingamalie kau ngoue
- fakahisitolia 'a e tanaki 'a e lau miliona mei he tu'a 'oe kakai masiva pea va'inga fa'iteliha ai kau ma'u mafai
palemolemo ue palemia 'oua teke toe pihi mai he mitia

2010, tonu ke fakakau atu kiai 'ae fu'u me'a fakahisitolia ne tau toki situ'a mei ai: Koe totongi 'ehe kakai masiva 'oe fonuaa 'a Sevele ke 'alu 'o sio faiva fakalielia hono hotelee 'i 'Aositelelia. Fakahisitolia ia eee!

'Oku 'iai ha ki'i fonua 'oku tu'u 'i 'osenii
Na'e 'ikai ke ma'u 'Otua na'e masiva he lelei
Haleluia ,haleluia, kuo monu'ia ee
Haaleluia ,Haaleluia kuo monuu'ia ee

'Ofa atu

Hey ogo mata'i'asahola oku mo posiii noa'ia pe mo fk-pikoo ko'eku fehu'i kofee 'ae kau poto ihe kuogani kene tali e fk-foki 'ae t/sat ko'eni kuo omai e 'uhilaaa pea koe t/sat 'eni koe fehu'iiii 'iai ha taha 'oku ne tali 'ae fo'i pulu ko'enii kene hoko atu? 'oku iai ha lau miliona ha taha i hotau fonuaa ni kene hokoatu? Oku ou fk-feta'i kihe ta'ahinee 'ihe ene lotolelei ke fk-foki maiaaaa 'ae koloa 'aia ko hotau tofi'aaa koaa ihe vavaaa kihe kakai e masiva oku mou lohi'akii e kakai kenau fk-lele 'e ogo 'asahola oku 'au ho tolaa kihe 2 keke hoko atu aaa ia kae tali pe Puleagaa ki hono 'inasi ta'x gaue'i hahahah tukuaaaa e fk-piko ha ogo falekaukau mooni koe toe fo'i pulu 'eni e hilifaki mai kihotau umaaa vakai kuotau mafasia hake pe ihe 'uhila ihe mata'uto'utaa koe toe t/satt eni kuo hikifua mai pea toe lomii mai e 8m moe toe 2m koe fk-maloo pea tetau teuteu ketau fuaa he kohotau lotoo koe haa e me'a e fai 'oka mafasia e kameliii Akiliiii lea hake kapau na'ake hola meihoo mou 'apii kae li'aki 'a hoo familii ihe 18/11 fefee 'eni na'ake tau'i mo kalagaa kiaiii mahalo koe lelei tahaa ke 'omaii aa ha kau hinehinaa kenau 'au'au atu e meliee ki honau takitaha fonuaa kae tukuaaa e penu ketau mo'ui ai eeee me'a fk-'ofa mo'oni koe fie tatauu moe dream 'ikai tetau haga katoa kia Feleti Sevele kene fai hono tataki kitau3 katau fk-siosio pe na'a fehalaakii Kuo tau aaa koaa 'o 'ilo kuo mavahe 'ae tu'i moe hou'eikii kihe tafa'akii kako koemoau okutau hokoatuu ? koe me'a pe ia tetau faii koe taufehi'a'aki holo na'a laka ha taha ia taha kae toki pehee mai ha hinehina ' taetae pe katau sioo eee mahalo na'a koha fo'i hopa ngalemulemu teteaa ee hekopaaa 'asahola? mou kii tu'u o vakai lelei pea toki hoka he homo hotau lemaniii he fua e kakaiii pea sai koe e hola e elelo moe loto nanamu kake benebenefit pe koe kae fua e hoo tamai mo hoo faee mo hoo familii kotoa 'ae kaugatamaki heni mou teuteu ke trible mai e li paagaa ki homou familii ke fk-lele aki e fonua ni malieeeee pea mo'oni lahi mou to'o e 'atamai meia Akiliii he kuo mavahe 'ae kakai na'a nau fale'iiii ko'eni ia oku faiatu e Feletiii tau tu'u o sio mo lotu kihe otuaa ke toe foki a Tonga kihe Otuaa eee kae tuku aaa'a a Setane Pohiva ke tutu he afiiiiiiiiiiiiii'i
ok mou kii fresh atu hena meia LaloUafu aipe mo'ene talatalaifale 'ae mo'oniii nofoaa Asahola eeee moe mata'i

malie, ko e kei pango hotau fonua ko e kau lalo uafu hange ko koe. na'e tonu ke tuku e lalo uafu he ko e 'atunga 'eni kuo fakalele faka lalo uafu pe hotau fonua. 'alu pe sevelo kae totongi he kakai 'o sio faiva pulu ko e 'atunga e lalo uafu.

pea ko e 'ai mai 'a e angalelei 'a pilolemu he na'e 'i ai ha'ane koloa ko e mah** mai pe 'o kai kakava kakai pea ha'u ke talami 'oku 'ofa he kakai. kai ta'x.

'e kata mai kakai 'oe kaha'u ki he founga ngaue hotau pule'anga he lolotonga he 'oku lele'aki 'a e me'a ta'utu.

Hey koe uto eni o lalouafuu na'e moui ai hoo tamai moo kui mo kui hahahah oku ke kei lau ai ho tagataa ko'etau ihe malumalu oe melino oe fonua ni ihe lolotoga ni oku ou fk-'amu peau teke ke fk-lao'i e liliu ihe vave tahaa pea fk-piti'i ae vale manumanu ko'ena ko Akiliii ke logo'a'a holo ke gata pe ai hoo kii ilooo kau talitali kihe momona 'oe 2010 hahahaha fefe ia lohoo ai peake kolosi mai keta cup coffee ihe friend cafe kae tukuaa e taute'epipiii hihihihihi pe teke pehee mai keta kii patipati i club ok loho lalo Uafu aipe

Pilo moe kau talanga, ko lalo uafu oku tatau tofu pe ia moe monumanu koe kulii. Kapau 'e tauaki 'e ha fine'eiki ha'ane fola'osi he la'a he'ikai lue atu ha tangata ia he funga fola'osi he oku 'i ai hono 'atamai. ka koe monumanu koe kuli 'ikai kene ilo 'e ia me'a oku mahu'inga kae lele atu ia 'o tee he fola'osi he oku ikai kene ilo 'ae mahu'inga 'oe ngatu. pea oku pehe 'a lalo uafu.

ka fai ha talanoa pea ka 'i ai ha ki'i pepe 'e fie alu ki toileti pea 'e kaila 'ae motu'a ke ave ki'i pepe ki toilet. ko lalo uafu 'oua tetau fekau ke alu ki toileti, tuku pe ke tee hee ke omai e kakai 'o ilo 'ene me'a oku fai moe ngata'anga si'ono 'atamai...
heee lal o uafua eee

Malie feinga'i e pride ke to'o 'oua 'e fu'u ta'aki pehee mai LIFE GOES ON MAN !!! 'oua 'e fkmamahi'i pehe'i si'o laumaalie ....Kaikehe 'oatu e fo'i himi ko'eni ma'au pea 'ofa keke ma'u heni ha nonga 'ofa ke ala atu e pilinisi 'oe melino SISUU 'o fknonga ho loto hoha'a.

God I lift your name on high
God I love to sing your praises
I'm so glad your in my life
I'm so glad you came to save us

You came from heaven to earth to show the way
From the earth to the cross,my depth have paid
From the cross to the grave ,from the grave to the sky
Lord I lift your name on High

Siokepau malo mu'a e fk-maama mo fk-manatu mai e hala ketau fou ai kuou lele mai kihe ngaue ihe pongipongi ni peau ma'u ho'o tohii pea okune 'omai e fk-lotolahi moe fk-manatu ko hotau hufaga'agaa pe a Sihova aia oku tau piki kiai mo lotu ihe 'aho moe poo tau fk-feta'i pe ki hono huafaa ,fk-molemole atu kihe ha'ofangaa na'a 'oku iai ha le'a e fk-matatu'a kakoe fai pe 'ihe loto 'ofa moe ngaue malohi kae mahulu hake pe 'ae mamahi'i mo mateakii hotau fonua ni ko Tonga kuou lau pe 'ae ng polave pea mo'eku pehee pe pe oku iai nai ha lelei si'omau fai e ngaue ni pe 'ikai 'oku ou fk'amu mai pe teke lava keke ngaue iha houa e 16 kihe 18 'ihe 'aho ki hono leva'i e moui ae fonua ni fk-tauage pe ketau ma'u ha mo'ui fk-tokilalo moe 'ofa,Teu lele atu ki homou fonua ihe pongipongi ni kiha kii fk-taha i Wellington ofa keke ma'u ha uike malolo lelei pea 'oua e tuku e lotu ma'ae fonua pea pehee kihe taki 'a ha'a moheofo,tama Palemia ki hotau Pulea'ga ni
ofa atu moe lotu Lalo Uafu

Kuo te pehe kuo fkhoko mai mei fale lahi kuo mokoi e tu'i ke fai e liliu fkpolitikale he uike kaha'u he fkmatala ki he ngaue kafakafa kuo lava he ko e hot issue ia he fonua. Kuo ha e lau kuo kake e 'ekonomika kuo mei puna ki langi ai e Palemia he totongi e $ ki he fonua. Pea kou malie'ia he lau e ongoongo ko ia he ngaahi fallicies 'a'a ko ia he lea 'a e Palemia. Manatu ki he aploveape na'e ta au 'e Felisiano Fifita he kei lautohi ke ako koe " Vikia Vikia 'a 'Apolosi ka kuo te viku pongipongi":P

Malo Malie malo pee 'ae 'ofa 'ae 'Otua pea ko'ene 'ofa ta'x filifilimanako 'eni pea mo'ene kelesi tau mo'ui ai he ngaahi 'aho ni.

Malie kuo pau pee ke pehee 'etau fononga 'ikai ke 'iai ha taha 'e haohaoa he maama ko'eni ko Sihova tokotaha pee.Kaikehe koe lotu 'ikai tuku pea koe mo'oni 'aupito 'ae me'a ke tu'u ai hono faingata'a .'Oku 'ikai ngalo 'ihe 'eku lotu vaivai 'aho tau Tu'i moe fale 'o Ha'amoeofoo pehee kihe Palemia, pea pehee foki kihe kau fkfofonga 'oe kakai 'Akilisi moe toenga 'oe Prs pea mo Tonga kotoa....Mou manatu'i ko Tonga 'oku fu'u si'isi'i pea 'oku mei faamili pee e taha kotoa !!!.Tangata Tonga moe fefine Tonga tu'u he 'Ofa moe faaitaha he ko Sihova hotau malohi'anga !!! 'Otua mo Tonga kohota Tofi'a !

'Ofa atu

'Oku 'ikai koha ongongo kafakafa 'eni ia ke fai mai hono afa'i mai, ko 'enau fokotu'u pisinisi pea na'e 'ikai ke nau tali ui kihe Lao moe Alea Papau moe Pule'anga, ko honau fatongia ke taliui pea fkpapau'i 'o fkhoko taimi totonu 'ae aleapau na'e fkhoko, na'a nau puli he ta'u lahi pea fklongolongo'i pea 'ikai ha taha tene ma'u ha Malohi ke Fkhoko kiate kinautolu ke fkfoki mai 'ae 'Inasi 'oe Pule'anga,Talunga mo Akilisi moe kau fkfofonga 'oe Kakai ke nau vili taki ke fkhoko ha ngaue kihe kautaha ko'eni he 'oku nau ngaue'aki 'ae Koloa 'oe Fonua Fkkatoa, Na'e i fe 'ae Lao na'e 'ikai ke apply kihe kautaha ko'eni ?......Mate 'ae Kau Seniale he Manavahe he koe Kau Taha 'ae Ta'ahine Pilinisesi....'Oku totonu pe ke fkhoko ha totongi toloi (interest) he koe pa'anga lahi faufaua na'a nau puke fuoloa 'o lau'i ta'u kae'ikai fkfoki taimi totonu mai kihe Pule'anga, mahalo kapau koha kautaha ha Taha masiva mo ta'x'iloa kuo fuoloa hono ngaue'aki 'ae mafai 'oe Lao ke fkpekia 'aki/ 'oku kei Tangi ni 'ae Fly Niu Airline he founga 'oe filifili manako.

Malo ia kuo tukuatu e kautaha ia ko'ena ke tau'ataina???? mo 'ikai toe 'iai ha kauga ki ai 'ae Pule'anga????

My understanding is this company looked after a government property... however its not anymore ... the government failed to commit themselves to this investment yet allowing the Princess to own the company herself without paying any more dividend to its supposed owner...

Koe me'a 'ena ko hono fakalao'i 'o e mavahe 'a e Tongasat mei he Pule'anga ...

Kataki kae tuku mai pe koe fiha ne totongi atu ki he fonua pea 'oku ngaue'aki e silini koia ki he ha????? Ta'oku sai????

'Oku fu'u mahu'inga lahi 'aupito 'a e ngaahi faka'ilonga kuo mata'aa'a 'a hono tohi'i matalalahi mai 'e he ngaahi me'a lalahi 'oku hoko 'i he fonua ni. Pea ko e fakamuimuitaha 'eni 'a e tongasat.

Ko e fakafekiki ni ia he 'ikai pe to e 'osi, as issue comes after the others. Ka 'oku 'i ai 'a e tokanga lahi ki he mahu'inga 'o e vaa'ihala ko'eni 'oku tau lolotonga fononga ai, he 'oku hange ia 'oku 'ikai pe ha me'ime'i tokanga mai 'a e pule'anga ki he kakai.

Ko e Tongasat 'eni kuo tukuatu, and I wonder what will be the next to go.
Fakamalo lahi Pilo mo kimoutolu 'oku 'i ai ho'o mou 'ilo loloto ki he ngaahi me'a 'i loto'i Pule'anga 'i ho'o mo u tokoni mai ke mau ma'u ha ki'i mahino ki he fakalilifu 'o e founga 'oku fai 'aki ho tau leva'i 'i he 'etau ki'i koloa 'oku toe.

'E malava pe ke u pehee ko e taha ia 'o e ngaahi 'uhinga tefito 'oku kei ngaue'aki ai 'e he palemia 'a e emergency laws, ke malu'i ia lolotonga 'a 'ene fakahoko 'a e ngaahi tu'utu'uni 'o hange ko'eni ko e tongasat mo e ha fua. Pea to e fakaloloma ange 'oku 'ikai pe ha to e laulau ia ki he LILIU. Ko e me'a pe 'oku 'omai ki he kakai, 'oku kei fakatatali ke ma'u 'a e kakai pau ki he Commission.

PALEMIA 'OKU OU FIE TOKONI ATU, KE KE FK-TOKANGA'I ANGE KO HO'O FAKAHOKO FATONGIA 'OKU FAI KO HONO OLA EE 'OKU LEA MAI 'AKI 'E HE KAKAI 'O E FONUA 'E NAU TA'EFIEMALIE, AND WE ARE HEADING TOWARD DISASTER.

'Oua teke fu'u falala vale ki he kau sotia, he ko e kakai ko ia 'oku 'i ai 'enau matu'a 'oku nau faingata'a'ia fakataha pe mo kimautolu. Manatu'i, ko'ene 'alu 'a e mo'ui 'a e tangata ke fulutamakia, kuopau ke ne kumi ha founga ke lava ai ke manava.

Fai ke totonu mo mo'oni ho fatongia, pea ke 'ofa he kakai, pea 'e 'ikai te ke to e fiema'u ha sotia ke malu'i koe. Ko e mo'oni mo e totonu te ke malu ai,

Mo'oni lahi ho'o lauu Hili, kuo 'ikai te tau toe fanongo kiha lau mai kihe LILIU!

Kuo toe tapuni 'ae Falealeaa 'ihe Tu'apulelulu kuo'osi 'iha uike 'e 2. 'Aia ko 'etau fakafuofua atu te nau toki ava 'ihe 'aho Monite 'aho 06 'o 'Okatopaa.

'Ofa pe ke foki mai 'ae Pule'anga kuo maau mai honau lotoo ki he'eneu fakafofonga kihe Komisoni ke fakapapau'i 'i 'Okatopa hono fokotu'u 'ae Komisoni ke fai 'enau ngaue pea nau toki tapuni 'ae Falealeaa kihe ta'u ni.

Kapau te tau nofo atu 'o tanaki tu'unga 'ae ngaue 'ae Falealeaa he ta'u ni, koe fo'i tenga'i me'aa pe kuo nau lava 'o fakahokoo....

Koe tenga'i me'a fee koaa Pilo 'oku fai kiai ho'o talanoa??? hihihihihihihihi ... 'OUA!!! Kehe pe kuo lava atu ha tenga kae toe mai e tenga hihihihhihii Mahino mai 'eni ia ta koe me'a pe 'ae falee ia 'oku faii koe ngaahi tenga'i musita eee!

Laione, fakamolemole pe ka 'oku mo'oni 'aupito 'a e me'a 'oku ke manava mai 'aki 'i ho'o commend 'i he loki 'e taha. Pea neongo ko ho'o response ki he fakatalanoa 'i he loki ko ia, ka 'oku to e kau lelei pe ia ki he fakakaukau mo e kaveinga 'o e loki ni. Pea ko hono 'uhinga ia 'eku copy mai 'o paste ki he loki ni. Malo.


" 'OKU OU KIKITE'I 'AE MAUMAU LAHI 'e hoko ki he fonua pea koe OSI IA 'A HA'A TU'I MO HOU'EIKI...Lau e hisitolia keke ilo ki he natula 'oe pule oku fakaaoao mo ta'x fie fanongo ki he loto 'oe tokolahitaha 'oe kakai. Kapau he'ikai ke afe 'ae palemia moe pule'anga mei he nau founga oku fai 'i he lolotonga ni. ikai keu toe fkmahino 'ae me'a mahino ko ia. THE WRITING IS ON THE WALL.
'Ofa mai a Lopeti Senituli moe kau fale'i, 'ai ke mahino 'oku 'ai ho poto... 'afe mei he kovi..... TUKU A 'AE FAKAAOAO HE'IKAI MALOHI ANGE HA PULE'ANGA 'I HE LOTO 'OE KAKAI. PEA TUKU 'AUPITO 'AE FAKAMANAMANA MAI 'AKI E KAU SOTIA IA...PEA OUA 'E PEHE KOE TU'U 'AE KAU SOTIA 'OKU FAI HA MANAVAHE KI AI ... TAU FEINGA MA'U PE 'AKI 'AE FOUNGA MELINO HE KO 'E TAU TAUMU'A NGAUE IA.... MANATU 'OKU TE'EKI KE 'I AI HE LILIU 'E FOU MELINO 'I HE HISITOLIA 'O HA'A TANGATA...

Ofa ke kau 'ae 'Eiki 'o fakamaama a 'ae Kau taki 'oe pule'anga moe Tu'i kenau ilo 'ae vanu 'oku nau taki ki ai 'ae fonua....

TO'O A 'AE FAKATAPUTAPUI PEA FAI KE VAVE 'AE NGAUE KI HE LILIU KUO FAI 'AE LOTO KI AI HE 'OKU FAKAONGO ATU 'AE TONGA KOTOA..."

Koe fie tonu lahi 'ae Pm he'ene tukuange 'ae Halanga Satelaite ke Faiteliha ai 'a Pilolevu mo'ene kautaha ?....manatu'i ko kinautolu koe fkfofonga ma'ae Pule'anga Tonga, he koe koloa 'eni 'oe Fonua, koe'uhi koe Pule'anga 'oku fkfou ai 'ae Fe'inga ke Lelesita 'ae tu'uanga pe halanga satelaite fkvaha'a Pule'anga.
Koe taha koe fkmatala fkmatamata lelei kihe tu'unga 'oe Ekonomika 'oe Fonua, 'oku hangee koe lau koe matamata lelei fkfa'itoka pe, toto ivi ia hono fktau 'ae ng Pisinisi 'ae Pule'anga ke hu mai ai ha Pa'anga pea Talaki ia 'oku tupu fkikonomika 'ae Fonuaa, 'oku 'ou fkmanatu atu 'ae lea hotau fonua..."Koe mafana he Penu kehe"..koe ng Pisinisi ko'eni koe tokakava ia 'ae Kakai Masiva 'oe Fonua he ng ta'u lahi aupito(over 60 yrs) puta fktau e kinautolu 'ae koloa 'ae fonua pea tala ia 'oku lelei pe 'ae Ekonomika 'oe Fonua moe pa'anga hu mai.......Koha fie tonu nai 'eni kia G5? ke pehee 'oku mauiui pe 'ae ekonomika ?..maloo moe Li Pa'anga mai 'ae Kakai mei Muli, pea pehee ki hono fktau atu 'enau koloa pea pehee kihe Tokoni mai 'ae ng Fonua Muli ke fkmatamata lelei'i 'aki 'ene fkmatala fkikonomika 'oku afa'i mai 'e Kalafi he Taimi.