23 Feb 2009, 09:18
Nuku'alofa, Tonga:
Editor's Comment
by Pesi Fonua
AS WE are rushing to gather ideas to structure a new system of government, it is only wise for us to stop and have another critical look at what the Tongan parliament has forced on us to determine over a ridiculously short period of time. This is, of course, after Parliament has exhausted its own collective mental capacity to come up with something that is both democratic and economically feasible.
At the moment we are stuck with their model for 30 elected members in a parliament that will be dominated by executives. The notion for the people to elect all members of parliament is their war cry; but that is simply the very first step. How are they going to get it to work? Surely, the executive rule in such a parliament is a recipe for handing over political power to a dictator.
A notion that the current proponents of the 30-elected-model will become the new government with no credible opposition in future is, again, positioning to put a dictator in power.
Dare we change to this model within ten months and then call for an election?
There is obviously a lack of vision in this exercise. When Tupou I embarked on his reform in 19th century, his vision was that no Tongan would be destitute and every Tongan family would have a family asset, their land.
Dangerous deadline
Today the two most dangerous factors that have been forced on Tonga are the setting of a deadline for 2010 when we do not even know ten months out what kind of government we are going to have; and secondly to that, when we are allowing a parliament that it has shown itself since 2006 to lack integrity to tell us that this is the system of government we should have.
It lacks integrity because our parliament has turned a blind eye on members who were in contempt of parliamentary proceedings.
It lacks integrity because without a blink of the eye our members take an annual tour hand-out from the House so that they can spend tax-payers money on their personal campaigns for the next election.
It lacks integrity because the wording of bills can be changed after they have been passed by the House; and when this has happened no investigation was called for.
Chaos on a plate
It is obvious that we will not be able to structure a new system of government in 10 months to meet the deadline of 2010. So what will happen?
Fiji situation
We are in danger of falling into the same position that our neighbour Fiji is in right now. New Zealand and Australia are the main financiers of Tonga's Constitutional and Electoral Reform Commission, and I am sure they will be pointing their fingers at the authority who will eventually have to admit that Tonga is not quite ready with its reform plan.
At that point, of course, anyone who would like to create chaos has his wishes handed to him on a plate.
Because we have a parliament where members have been patting each other's backs and turning a blind eye on what literally can be called corruption in the House, their eligibility to serve has come into question. Given that the contempt of parliamentary proceeding issue has been quietly swept under the mat; that we see vote buying with taxpayers money when members are on their annual national tour; and that someone is actually changing the wording of bills after they have been passed by the House; forces us to take a harder look at the 'Use-by' dates of our representation.
The current members of the parliament should not have the final say on the new system of government. This momentous decision should be first taken to the people in a referendum.
And it's worth considering further that Tonga's current entrenched members of parliament should be made ineligible to stand for election into our new parliament. If we really want to reform our parliamentary culture, then we need a fresh new system of government, with fresh new members of parliament and each serving a period of no longer than three terms - to be effective immediately.
Source:
http://www.matangitonga.to/article/tonga...0309.shtml
Pilo malo 'etau lava! 'oku 'ikai ke valekua 'a Pesi ka 'oku valengangau...mei vale atu au he kataa he fo'i talaumutu ngingila 'o Pesi...hihihihihihihihihihi kapau 'oku fu'u ngingila hono talaumutuu huanoa foki ha fu'u ngingila e fo'i mahi loto hihihihihihihi
pilo mo kehe2 'oku 'ikai fe'unga ho'omo tali 'oku fai kihe vahevahe 'a pesi. kuo mo hanga 'e moua 'o 'ohofi hono talausese kae 'ikai tuku mai ha'amo poini ke fakafepaki'i'aki e ngaahi poini 'a pesi. kou fa'a lau ho'omo ngaahi talanoa he feitu'uni pea 'ikai ha'aku oli'ia ai. koe toki mahino mai 'eni he 'aho ni ko ho'omo kana ia 'ae 'ohofi e talausese 'ae kakai. 'oku 'iai e ngaahi poini malie 'oku fokotu'u mai 'e pesi pea 'oku ou tui moau kiai. koe ifo e talanga ke 'omai 'e moua ha poini meihe tafa'aki 'e taha kae tuku ia kamo 'ohofi 'emoua e talusese 'o motu'a ko ee. 'oku 'ikai ha'amo ofiofi kihe poto 'o pesi he 'oku 'ikai ke 'iai ha'amo fakakaukau 'e toe mahulu hake he fakakaukau ko 'eni 'oku ne 'omai. tokanga ho'omo 'ohofi talausese na'a kau ai hamo famili hono 'ohofi. laku mai ha poini ke mahino pe kohai 'ia moua mo pesi 'oku vale ngungua. kaite au temo kei ngungua pe kae'oua leva kuo 'omai ha'amo poini ke fakafepaki'i'aki e poini 'a pesi ke toki mahino meiai homo tu'u'anga.
koe me'a 'e taha kemo 'eke'eke holo. na'e ha e hopo 'ae kele'a moe palemia? kuo nanamu mai hange 'oku mo'ua lauikilu 'etau nusipepa!!!! mo ta atu ange ka lautala 'o 'eke fo'i POWERPOINT ko 'ena. PP
'E PiPi, 'oku 'ikai fiema'u ia ke 'ai ha'ama poini kihe fokotu'utu'u mai 'a talaumutu mano'ono'o he kuo tau pahia hono halu hake halu hifo 'ae kaveinga ko iaa... Koe me'a ia he taimi nii ko 'etau fakaoli pe ke tau fiefia 'o tali kihe 2010! Kuo mahino 'ae silaa kihe Pule'anga koe 'ai koe koe ta'efai 'ae liliu 'ihe 2010!
Ki'i 'eke atuu, 'ae fo'i faka'ilo fe'ia ia 'ae PM 'oe Kele'a? 'ae fo'i me'a lau'ikovi'i? 'Aee na'e tafulu'i ai 'ehe Fakamaau Lahi 'ae loea 'ae PM ke 'alu 'o fa'u 'ehe Statement of Claim ke ngali potoo ke ngali koe ngaue 'ae loea kae tuku 'ae hange ha kalasi 6?
'Oku fakaoli lahi ange ia kia mautolu 'ae fakamo'oni 'ae PM moe Pule'anga 'ihe hopo moe kau fakafofonga 'ihe uike kuo'osii. Koe toki faka'ofaa eee 'emau sio he faka'ofa atu 'ae mata 'ae loea 'ae Pule'anga ('Aminiasi Kefu) hono 'eke 'enau fakamo'oni (Tovi). Pe koe ha 'ae 'uhinga 'ene 'alu 'o nofo 'i Pangai Lahi 'ihe 16/11 pea ne talaange koe fekau 'ae Tu'i. Pea ko hai na'a ne fakangofuaa, koe Palemia. Ko hai na'a ne 'ai 'ae teniti ke nau nofo aii, koe 'ota pe 'ehe 'ofisi Palasii pea 'omai 'ae penaa 'ehe Palemiaa! Faka'ofa eee. Fiu 'ae loeaa ia ke 'ai ke manatu'i 'e Tovi 'ae ngaahi loi na'e 'ai ke talaa!!
'E 'osi 'ae fatunga faka'ilo 'ae PM pea 'e iku fakamuimaiku mai taa koe fakatupunga pe 'oe 16/11 'e he PM & Tu'i!!
Fei mo 'osi 'ae ngaahi faka'ilo 'ae PM ka tau hoko atu ki hono faka'ilo kinautolu 'ehe kakai!! Koe me'a 'e hokoo 'e fata mai 'ae liliuu ke fai mo fakahoko leva 'ihe 2010 ka nau huu ki tu'a mei he Pule'anga kei taimi na'a lele 'enau hopoo!!! He toki fakaoli lahi atuu iaa... Te nau tuku oo 'ae PM moe kapineti hola ki muli kae ma'u tokotaha pe 'i Tonga ni 'ae Tu'ii!! Ha leva 'etau me'a 'e fai kiai? Fa'ao fakafoki mai 'ae $52m?
PP, Mahino mei he taha pe ho'o fo'i post 'i 'olunga kuo ke fo'i 'ihe lafoo 'ihe lokini pea ke liliu ho hingoaa 'o PiPi!! Tali 'ae liliuu ke tau a'u kihe 2010!!
Te u ki'i talanoa atu pe 'i he fk-kaukau ko'eni 'i lalo, mei he 'Etita 'o e Matangi Tonga, 'o felave'i pea mo e anga 'o 'e ne fk-kaukau ki ha fokotu'utu'u 'o ha Falealea fo'ou, sisitamu fo'ou pea mo ha kau memipa fo'ou.
Editor's Comment"
The current members of the parliament should not have the final say on the new system of government. This momentous decision should be first taken to the people in a referendum.
Hilingaue:
Na'e totonu pe ia ke 'osi mahino ki he 'Etita ni, ko e sisitamu lolotonga, ko e "FINAL SAY" 'oku 'ikai ko e tefito'i fk-kaukau mahu'inga 'eni ia ki ai, 'o tatau ai pe ia 'i ha fa'ahinga issue 'oku fk-fekiki'i 'i Falealea. Pe 'oku hala pe tonu 'a e fk-fekiki 'a e kau fk-fofonga 'o e kakai, 'oku 'ikai ha ki'i momo'i me'a ia ai te nau lava, he na'e fa'u 'a e sisitamu ke pehee. It is a ONE WAY ROAD. Ko e fk-'alinga lelei 'ata'ataa pe ia ki mamani.
Pea koho'o fu'u tokanga ko ia ki he "This momentous decision" 'oku ou tui 'oku mole ho taimi 'Etita he tokanga ki ai. He 'oku ke pehe ange, kapau na'e ki'i olioli mai ki mamani 'a e sisitamuu, 'e fai ha mole taimi ke talanoa ki he liliu?? pe 'e fai ha lave ki he "This momentous decision", 'Ikai. Ka 'oku 'uhinga 'etau talanoa ki ai 'i he ngaahi 'aho ni, he na'e 'i ai ha ni'ihi 'i he kau fk-fofonga 'o e kakai na'a nau tala atu pea mo toutou fk-manatu atu 'a e mahu'inga 'o e ngaahi "momentous decision" lolotonga 'a e lele 'a e fale, ka na'e 'ikai 'aupito ke tali, pea fisi'ia 'a e ni'ihi 'i he kau mateaki'i 'o e sisitamu ni, pea hange ai ha fangota fai ki ha kato ava, pe maatenga 'i vao kakaa, 'a e feinga 'a e kau fk-fofonga.
Ko e ha kuo toki mono mai ai 'a e "taken to the people in a referendum". 'i ho'o fk'amu ke ha matamata lelei 'a e fokotu'utu'u 'oku ke fai, ka kuo ngalo nai 'iate koe 'Etita, 'a e feinga 'a e kau fk-fofonga 'i he ngaahi ta'u lahi, ka e tautautefito ki he fk-fofonga fika 'uluaki, ke fai ha "referendum" ki he ngaahi issue mahu'inga 'i he fonua ni, mo e kalokalo mamahi 'a kinautolu ko'ena 'oku 'ofa u'uu'u 'i he fu'u sisitamu.
Ko e kotoa 'o e ngaahi me'a 'oku fai ki ai 'a e talanoa ni, na'e fu'u si'isi'i 'aupito ho'o 'asi mai 'o 'omai ha fakakaukau pe fokotu'utu'u, ke hoko mai 'a ho'o fo'i folau vavaa ko'eni, 'oku malava ke mahino ki he tokolahi taha 'o e fonua ni 'a e 'uhinga ho'o talanoa 'oku fai.
Pea 'oua te ke hoha'a ki he kau falealea fo'ou, he 'e fili kotoa ia 'e he kakai totongi tukuhau.
Editor's Comment"
And it's worth considering further that Tonga's current entrenched members of parliament should be made ineligible to stand for election into our new parliament.
Hilingaue.
'Oku mahu'inga ia ke fk-fo'ou ha me'a kuo fu'u motu'a, ke fe'unga mo e teka 'a e ve'eteka 'o taimi. Pea 'oku 'ikai palopalema ia. Ka ko e palopalema 'eni ia 'oku fokotu'u mai 'e he 'Etita 'o e Matangi Tonga 'o hange ko'eni:
1. Mei he senituli 19 'o a'u mai ki he 'aho ni, pea mo e fo'i reform lelei ko'ena, 'oku ke talanoa mai ki ai ho'o pehee, "When Tupou I embarked on his reform in 19th century, his vision was that no Tongan would be destitute and every Tongan family would have a family asset, their land".
'Io, 'oku 'ikai ha to e veiveiua ki he lelei 'a e fo'i fk-kaukau pea mo ia kuo tohi'i ki he 'etau konisitutone. Ka ko e fo'i fk-kaukau lelei ni, 'i he lau 'a'aku, pea ko e me'a pango ia, he na'e kei fa'o mai pe ia 'i he sisitamu motu'a. Pea neongo ha fk-kaukau lelei 'a e Fakataha Tokoni, Lao 'o e fonua, Falealea, Hou'eiki Nopele, 'oku kei Pule FK-LEVELEVA PE 'A E FU'U MAFI IA 'O E TU'I. Pea ko e kakai 'o e fonua ni ('a ee 'oku ui ko e laauvale, pe me'avale, kainanga 'o e fonua), na'e 'ikai 'aupito ke fk-kau atu kinautolu ki he sisitamu. Tokua, ko e me'a pe 'a hou'eiki?? Is it really???
'Etita, 'oku faingata'a kiate au ke u tali 'a e fk-kaukau siokita mo kaivao ko ia 'i he kuohili 'o pehe, na'e 'ikai ha tangata (kainanga 'o e fonua) fe'unga ke kau atu ki hono alea'i 'o e fu'u sisitamu siokita ko ia 'oku tau longoa'a ai 'i he 'aho ni. 'Oku ou to e fk-manatu atu, 'oku 'ikai ko e faitu'utu'uni 'a e taoo mo e me'afana ta'x mahafu 'i he kuohili, 'oku totonu ke tau kei muimui ki ai, he 'oku 'ikai tali ia 'i he maama 'o e 'aho ni.
'Oua te ke fu'u hoha'a kiate kinautolu 'e fiema'u ki he falealea fo'ou, he 'oku 'ilo lelei pe ia 'e he tokolahi taha 'o e kakai 'o e fonua ni. He ko ia 'e fehaalaaki mo heke holo me i he fai 'o e me'a mo'oni mo totonu 'i he falealea fo'ou, 'e tukuange ia 'e he kakai 'i he fili hoko.
Ka ke hoha'a koe ki ho'o ngaahi fk-matala 'oku ke fa'a tuku mai 'i ho'o makasini, neongo ko e me'a tau'ataina pe ia 'a'au, he 'oku ke 'omi 'e koe 'a e me'akai 'oku manako ki ai 'a e sisitamu motu'a.
Editor's Comment.
If we really want to reform our parliamentary culture, then we need a fresh new system of government, with fresh new members of parliament and each serving a period of no longer than three terms - to be effective immediately.
Hilingaue.
Kapau 'oku tau fiema'u MO"ONI 'a e fo'ou 'i he liliu ko'eni, pea kuopau mo kinautolu kotoa pe 'oku nau pehee 'oku nau 'i he tu'unga taki, mei he TU"I, HOU"EIKI NOPELE, KAU TAKI LOTU, KAU MINISITA, KAU FAIONGOONGO, KAU FAI FALE'I, mo hai fua, 'o tatau pe 'a e Tonga 'i Tonga ni mo muli foki, KE NAU HIFO KI LALO MEI HO NAU TU'UNGA LANGILANGI 'O FAI 'A E FATONGIA 'O E SEVANITI.
Ka lava pe 'a e ki'i me'a faingofua ko ia, 'a e hifo ki lalo, pea 'oua teke to e hoha'a ko e 'Etita ki he fa'unga hotau falealea, he 'e punakaki pe ia 'i he 'ata'ataa loa 'o hekeheka he lelei taha. Me'a tatau mo ia 'a e teuteu ko'eni ki he liliu, 'a ho'o pehe 'oku fu'u nounou 'a e taimi ke lava ki ai 'a e teuteu. Kuo fuoloa 'a e mateuteu 'a e kakai 'o e fonua ni ki he liliu. Ngata pe 'i he kau tufi momo holo 'i he tafa'aki 'o e tu'i, 'oku 'ikai pe mateuteu ia he na'e, pea 'oku 'ikai pe ha'ane polokalama teuteu 'a na.
Fk-malo lahi atu Pilo 'a e talanoa malie kuo ke 'omai. 'Oku to e hanga ai pe 'e he fa'ahinga ongoongo pehee, 'o to e fakama'u hifo 'a e ngaahi sikalu na'e kamata ke ngahomohomo, ke to e ma'u tangia ange.
Kapau ko hono 'atunga 'ena 'o e 'u mo'oni'i me'a kuo ta'aki mai 'e he falehopo, pea mo ia 'oku lolotonga fematematei 'a e PM mo hono kau fale'i hono feinga'i 'a e kakai ke nau tui ange ki he 'enau fk-muna 'oku fai, pea ta he me'a fk-oli lahi mo'onii!!!!!!!.
Ko e toki fo'i hele'uhila malie ia ka fa'u ki he si'i 'alu 'a Tovi 'o ta'utu 'i Pangai lahi, mo e fekau 'e he 'ofisi 'o e PM ke fokotu'u 'a e teniti, pea tukukehe ange ka hulu'i fk-taha mo e fo'i filimi ki he lele mita 'e teau 'a e motu'a faifekau, 'a ee 'oku 'ofa ange ia 'i he fu'u sisitamu 'a G5 'i he sisitamu 'a ee 'oku 'uhinga ai 'e ne nono'o hekesi.!!!!!!!!
'Oku tokoni lahi Pilo 'a e ha'u live pehee 'a e ongoongo, he 'oku tokoni ia, 'o 'ikai ngata pe 'iate kimautolu 'i heni. Ka 'oku to e 'inasi foki ai homau ngaahi kupu mo e ngaahi maheni nofo muli. Malo 'a e ngaue lelei. Pea tau teuteu ai pe ki he liliu.
'e 'e 'e! 'oku tika ange 'aliaki 'a hilingaue pea koe me'a ia ke pehe kae 'oua 'e vave 'ohofi ma'u pe talausese he 'oku ne fakaha mai 'oku 'ikai ha me'a he 'atamai ka koe veve pe moe me'a noa'ia. pilo, 'oku ke kei kaikai musie holo pe he vao 'ikai mahino pe 'oku 'i fee tu'unga ho 'atamai. kole atu ke 'omai ha'o poini tavahe mai koe he me'a kehe. ne ngalo pe ke toe fakaikiiki atu 'eku 'uhinga kihe hopo 'ae kele'a he lau'ikovi'i 'oe palemia. 'eke atu pe kia lautala kae nounou. kae'ikai pea ke tingi ka baron kahungunu ki nu'usila pe na'e ha 'enau hopo.
anyway, malo hilingaue 'ae vahevahe pea 'oku mahino mai 'oku 'iai pe ho'o tu'unga faka'atamai ma'olunga ke fakafekiki he ngaahi kaveinga politikale 'i tonga ni. kapau pe temo afe hake 'o lau e tohi 'a DK Fale he matangitonga 'e toe mahino ange ai 'oku 'ikai koe fili 'oku ua pe ka 'oku 'iai moe founga 'e taha 'e malava pe ke tataki'aki e fonua. koe fakafekiki he 'aho ni koe ngali fakaaoao e mafai 'oe pule fakatu'i. koe ui moe vivili 'oku fai kiai e kole ke 'ai e founga temokalati 'oku sai ange. fefe leva e me'a 'oku fokotu'u mai 'e DK Fale ke filio'i pe founga lolotonga 'aki ha ngaahi 'elito'i temokalati.
E Te'epailo faifai ho'o kaaimu'a pea pehee ehe matagaa koe mooni 'ena 'oku ke faloooo atu kii faifaiiimamalie hifo a Mele Amanaki he kuo 'osi ma'u ia eee S/Mafi 9999 sio ho kaselee na'e tafulu'i 'ae loea 'ae PM pe koe mo'ua 'ae Kele'a $5,000,000 half 'ae PM pea mo'ene advisor me'a tapalika mooni hoo fo'i loi eeeeeera ko'ena oku ke pehee na'e support 'ehe PM 'ae kau Pagai Lahi kii pehee atu age kia Manu Skeen,Misi Vea Loloko,Alipate Mafile'o,Sami,Nopele Tu'iafitu moe kau Fofoaga tokolahi 'o initaviu age ko'enau tali kihe taimi e afii mai 'ae fuu tikitato ko'ena ko Akilsi ki fale hopo pea e toki folahi atu e mo'oni tuku eee fafafaa noaia naake faa ha foi hopa pakoko kae sii tangi aa Neomi ia ako hena pea tukuaaaa e kaimuaaa kae sio kiha kaveinga he kuo tolalo e ikonomika vakai kuo fale'i atu e kau poto i auck kia Hitila Pohiva ke fklelei e ikonomika pea toki fai e liliu kae kikivoi pe 'a Ugliiiie ke liliu he kasele mo'oni fai mo tau liliu katau tau pau ke teka ha ulu he koaaa lemani eee me'a keke manatu 'oku fkogoogoe famili e toko8 na'a nau matee pe kooe haa e me'a e Pule'aga e fai kihe kakai ka ikai tenau ala atu pea koe fk'ofa atu eeee he fo'i falekaukau sai alu o fai hoo homework kakai
koau lalo Uafu teu hooka ho gutu he koe me'a okuke aga kiaii 999
tuimalila na 'oku fu'u lahi e 5 miliona e mo'ua 'ae kele'a ka koe 5 kilu pe he anga 'eku ma'u. ta 'oku mo'oni pe 'eku fanongo talanoa pea koe toki me'a ongo ia he ta'efie'ulutukua 'oku 'iai pe hono pale. 'oku ou kei fifili pe koe ha 'oku te'eki tuku mai ai e news ko 'eni he mitia katau nofo pe 'o ta'x'ilo kiai. kapau na koe palemia ne mo'ua mahalo kuo 'osi faloo mai 'ehe kele'a ketau sio kiai. koe temokalati fe ia 'oku fai hono malanga'i. hange 'oku 'alu pe taimi ia moe mosimosi mai e hokohoko mo'ua 'ae kele'a he ngaahi hopo lau'ikovi'i pea kapau 'oku pehe pea 'oku totonu ke fai ha ngaue kihe nusipepa ni. 'ave 'enau kau ngaue 'o ako'i he faiongoongo pe ko hono likuluti atu ha kakai 'oku nau poto hono fai e ngaue. 'ae falisi tupou ne lele tiliva holo pe 'ohovale kuo kohikohi mai he nusipepa. hange pe ha taha toketaa ta'eako toketaa!!! koe tuki vaipala pe mo fakamahamahalo. 'oku mole lea kia pilo he 'oku 'ikai koha taha poto he talanga he 'oku kau moia he fakamahamahalo lahi faufaua. 'ai ai e 'ikai ha poini moe 'ikai ha fakamo'oni. pilo 'ofa mai 'o tingi atu kia lautala pe baron afeaki ki nz 'o 'eke mo'oni ko'ena 'oku tokoni mai kiai 'a tu'imalila lalo uafu...pea ka 'ikai pea ke 'ohofi moe sese 'o tmalila he ko ho tavi ia.
'Oku ou faka'apa'apa pe ki a Pesi he ko e human, ka 'oku 'ikai teu tui tatau au mo e anga 'ene fakakaukau. 'Oku mahino 'aupito pe 'a e tu'unga 'o Pesi he 'oku fakapa'anga 'ene web 'e he G5 pea tokoni'i fakapa'anga 'e he ngaahi pisinisi kotoa ko ia 'oku ofi he PM mo G5. Pea ko e taumu'a kene fakainu opiamu e kakai kenau he holo kae 'ata'ataa 'enau fakalusa mo 'enau halaluku he peesi pa'anga fakafonua.
Kole atu Tu'imalila keke fakamokomoko hifo, te'eki ketau ma'uma'u atu ki he loloto kuo ke tapariii koe. Fakama'uma'u he 'oku kakai. Ko ho'o folifolinga lea 'oku ke fakafofonga'i kovi 'aupito 'a G5 mo e PM 'oku ke mamahi'i. Pea tuku e teka e 'ulu ia he ko e me'a ia 'a e kau fakaleiti. Be wise, condomize.
Peace
hihihihihihihihihihi koe ha fua ho'omou lau kihe talausese mutu 'o Pesi hihihihihihihi kuo u 'osi puka atu 'eau 'ae fo'i mutu 'o Pesi kihe teu filifalealea 2010. 'e faka'ali'ali ai te fo'i va'e te Pesi hihihihihhihihihihihi te tamaiki launoa mo'oni te fakakata'aki te fo'i mutu 'ete Pesi eeee hihihihihihihihihi
te mo'ua te kele'a???? saipe te mo'ua te kele'a kae'oua pe te tamate'i te nusipepa he koe ki'i nusipepa pe ia 'oku kei 'omai e mo'oni kihe kakai 'oe fonua.
kooooe Te taimi 'o tonga te kalonikali te loi lahi 'aupito e fanga tee eeee hihihihihihhi malie foki te kalafi e te lahi eee!
kehe2 kataki koe toutou mo'ua 'ae kele'a he pulusi mai e loi. koe lau'ikovi'i na'e tu'unga ai hono hanga 'ehe tu'i fakamaau lahi 'o tautea e kele'a. koe mo'oni ia 'oku ke kivoi mai kiai? 'oku 'iai pe ngaahi mo'oni 'oku tuku mai 'ehe kele'a ka 'oku 'ikai mo'oni kotoa 'o hange koia 'oku mo'ua ai. 'oku totonu ke fakalelei'i 'enau founga faiongoongo kae 'oua tenau toe mo'ua. tenau kei mo'ui pe kapau teke tokoni fakapa'anga nautolu kae 'oua teke laulau pe meihe mama'o ta'etokoni. ko ho'o tola 'oku fakatau'aki he'ikai mo'ui ai e kele'a ia. kapau 'oku 'iai ha'o pisinisi 'ofa mai 'o tu'uaki ai he uike kotoa kae ma'u ha tola ke mo'ui ai e kele'a. ka 'ikai foaki ha'o pa'anga na'a ke ngaue'i. 'oua pe kaiha'a na'a faka'ilo koe pea ke ngaue popula ai. ui e kau poupou 'oe liliu kemou feinga'i e 5 kilu ke 'ave ma'u leti mo 'ene loea ke fakaha homou poupou kia 'akilisi...pe temou lele moutolu 'o toitoi ka fai ha ui tokoni. tali mai ke hoko atu 'a lavulavu hono 'eke loi ne fai kiai moe kakai e fonua. 'ai e fu'u la'itaa peesi mu'a 'oku nofo 'aa e motu'a ta ne 'ikai ha me'a pehe ia. hoko atu a e poupou.
Ko hono 'aii ia Pilo,'Ai mo tau ki'i fakaoli ke ma'u ha tau ifo.Ko hono kovi pe koe vale kautama ia koee he fakakata moe toe fakapo'uli vave.
Fiema'u mo au ke mai ha ki'i me'a mano'ono'o ngingila hena keu heka hoosi holo 'aki heni he vao.malo.
T4kakai, ko au ia he taimi ni kuo te pahia kita 'ihe 'ai 'uhinga moe poinii. Ko 'etau me'a ia na'a tau fevalevalei mai ai talu hono fokotu'u 'e Setita 'ae folamuni. Pea faifai pea 'osi hotau potoo... Malo pe mu'a si'i Hilihengaue 'ae kei ma'u ivi ke fai 'ae fakaikiiki 'ae anga hotau loto moe toe pulutousa'i mai pe 'etau ngaahi fo'i poinii.... Ko ia koe taimi pe 'eni ia ke tau fakafakaoli pee ke tau fiefiaa.
Koe fo'i lea "Referendum" ko 'ena na'e ha 'ihe editorial 'a Pesi koe fo'i lea ia 'oku 'ikai sai'ia 'ae Pule'anga ia ai he koe tu'o fiha 'eni hoko fokotu'u 'e 'Akilisi ke 'ai ha Lao Referendum moe 'ikai. 'Osi fakahu pea tolongi ki tu'a koe 'uhi 'oku 'ilo 'ehe Tu'i & PM 'e lolo 'ae 98.9% ia 'oe kakai kihe liliu fakapolitikale.
Koe fokotu'u fakakaukau 'a Pesi koe fakakaukau ia 'ae PM pea 'oku ange pehe ni leva 'emau strategy mei he Pule'anga:
1. Finalise 'ae Report & Recommendations mei he Komisoni kihe Liliu: MAAU KI NOVEMA 2009;
2. Fokotu'u leva ki mu'a 'ihe tapuni 'ae Fale he 2009 ke 'ave ki ha REFERANDUM:
3. Fa'u 'ae Lao Referendum 'o toki fakahu 'o PAASI 'IHE 2010:
4. Toki fai 'ae kole 'ae Pule'anga ki ha FUND mei muli ke fai 'aki 'ae referendum 'ihe faka'osinga 'oe 2010;
5. Toki fakapapau'i mai 'e tali 'ae FUND mei he donor 'ihe 2011;
6.. Meantime kuo 'osi 'ae term 'ae to'u falealea 'oe 2008 pea 'e fai leva 'ae FILI FALEALEA 'IHE FOUNGA MOTU'A
Uee, kuo malomi 'ae button kehe ia, tuku ke faka'osi atu 'ae fokotu'utu'u REFERENDUM 'EMAU PULE'ANGA:
Koe fokotu'u fakakaukau 'a Pesi koe fakakaukau ia 'ae PM pea 'oku ange pehe ni leva 'emau strategy mei he Pule'anga:
1. Finalise 'ae Report & Recommendations mei he Komisoni kihe Liliu: MAAU KI NOVEMA 2009;
2. Fokotu'u leva ki mu'a 'ihe tapuni 'ae Fale he 2009 ke 'ave ki ha REFERANDUM:
3. Fa'u 'ae Lao Referendum 'o toki fakahu 'o PAASI 'IHE 2010:
4. Toki fai 'ae kole 'ae Pule'anga ki ha FUND mei muli ke fai 'aki 'ae referendum 'ihe faka'osinga 'oe 2010;
5. Toki fakapapau'i mai 'e tali 'ae FUND mei he donor 'ihe 2011;
6.. Meantime kuo 'osi 'ae term 'ae to'u falealea 'oe 2008 pea 'e fai leva 'ae FILI FALEALEA 'IHE FOUNGA MOTU'A 'i 'Epeleli 2011;
7. Toki fai 'ae fokotu'utu'u ke fai 'ae REFERENDUM 'ihe 2011 he 'oku fiema'u 'ae taimi lahi ke fai ia (tali normal ia 'ae kau Taki);
8. Toki FAI LEVA 'EMAU REFERENDUM 'IHE 2012 pea kuo pau pe foki 'e loto 'ae 98.9% ia ke fai 'ae liliu fakatemokalati;
9. Fai hono fakama'opo'opo 'oe ngaahi lao 'ki he liliu 2013 'o paasi;
10. Toki fai leva 'ae LILIU MOE FILI 'ihe 2014;
KOE 'UHINGA LEVA 'OE FO'I FOKOTU'U 'AE PESI NA'E TALAANGE 'EHE PM KE HA'U 'O FAKAMOMOATEA MAI, koe toloi 'ae liliu kihe 2014!
'E Pipi mo Muimalia, tuku 'ae fifisi ia kae 'ai mai 'ae leaa ke fakatonga ke tau fetaulaki.
Kau fakapapau'i atu 'ae hopo'i ko 'ena 'ae PM mo 'ene fu'u kole manumanu $5m, halaloa ha fu'u 'eke manumanu pehee fielau he koe monumanu!
'Oku te'eki 'osi 'ae hopo ko ia. 'Ihe 2/3 weeks ago na'e hanga ai 'ehe Fakamaau Lahi 'o tafulu'i 'ae Loea 'ae PM (ko hai koaa 'ae ki'i tama mei he Afeaki?) koe'uhi:
1. Ta'emaau 'ene Statement of Claim;
2. Fiu ia (Fakamaau Lahi) hono lau mo lau 'ae paragraph 'ihe Kele'a na'e makatu'unga ai 'ae hopo lau'i kovi moe 'ikai kene 'ilo'i pe koe ha ha kovi 'ihe fo'i palakalafi 'e mamahi ai 'ae PM;
3. Na'e kole 'ehe Fakamaau Lahi kia Clive Edwards ha ngofua ke ne ngaue'aki 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'i hono faka'ilo 'o Lopeti Senituli, PM & Pule'anga pea mo Pesi Fonua moe 'ene Website 'ihe lau'i kovi na'a nau fai 'ihe internet (Dec. 06) hono tala ko Mele koe fefine tamate pea na'a ne fokotu'utu'u mo Clive & Tu'i Uata 'ae 16/11. Na'e tali 'e Clive 'ae kole 'ae Fakamaau Lahi;
4. Na'e 'oange ai 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'o sio kiai 'ae Loea 'ae PM pea ne talaange kiai koe me'a ee 'oku ui koe Statement of Claim 'oku maau pea mahino. 'Ikai ngata aii 'oku mahino 'oku 'iai 'ae me'a 'oku fai ai 'ae mamahi pea 'oku fakapotopoto koe kole huhu'i 'oku faii..
Koia ongo me'a, Pipi mo Kahimalila, tuku 'ae lele mu'a he 'oku te'eki ai ke 'osi 'ae hopo 'ae fu'u PM manumanu ko 'ena!!
Pilo Wrote:'Oku te'eki 'osi 'ae hopo ko ia. 'Ihe 2/3 weeks ago na'e hanga ai 'ehe Fakamaau Lahi 'o tafulu'i 'ae Loea 'ae PM (ko hai koaa 'ae ki'i tama mei he Afeaki?) koe'uhi:
1. Ta'emaau 'ene Statement of Claim;
2. Fiu ia (Fakamaau Lahi) hono lau mo lau 'ae paragraph 'ihe Kele'a na'e makatu'unga ai 'ae hopo lau'i kovi moe 'ikai kene 'ilo'i pe koe ha ha kovi 'ihe fo'i palakalafi 'e mamahi ai 'ae PM;
3. Na'e kole 'ehe Fakamaau Lahi kia Clive Edwards ha ngofua ke ne ngaue'aki 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'i hono faka'ilo 'o Lopeti Senituli, PM & Pule'anga pea mo Pesi Fonua moe 'ene Website 'ihe lau'i kovi na'a nau fai 'ihe internet (Dec. 06) hono tala ko Mele koe fefine tamate pea na'a ne fokotu'utu'u mo Clive & Tu'i Uata 'ae 16/11. Na'e tali 'e Clive 'ae kole 'ae Fakamaau Lahi;
4. Na'e 'oange ai 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'o sio kiai 'ae Loea 'ae PM pea ne talaange kiai koe me'a ee 'oku ui koe Statement of Claim 'oku maau pea mahino. 'Ikai ngata aii 'oku mahino 'oku 'iai 'ae me'a 'oku fai ai 'ae mamahi pea 'oku fakapotopoto koe kole huhu'i 'oku faii..
Koia ongo me'a, Pipi mo Kahimalila, tuku 'ae lele mu'a he 'oku te'eki ai ke 'osi 'ae hopo 'ae fu'u PM manumanu ko 'ena!!
Koe me'a foki 'oku oli 'aki 'ae fo'i tukuaki'i 'e he Pule'anga ko Mele na'e kau koaa hono fokotu'utu'u tokua 'oe 16/11 pea 'oku tototu ke ne fua 'ae hia 'ae kua mate 'e toko 8 ('o fakatatau moe press release na'e ha 'ihe Matangi Tonga), 'osi ange ia na'e 'ikai ke nau 'ave 'a Mele ki he Pilisone 'o hange koe kau me'a kehe (kau fakafofonga, kau pisinisi, etc), pe faka'ilo pe aa ia ki ha'ane kaunga kihe 16/11!!!
Malie ee..!
Pilo 'e 'osi hotau potoo pea toe 'osi mo hotau valee 'otautolu 'e 'ikai ke toe manifi e lounutu ia 'o Kalafi pea 'e 'ikai ke toe ma'ulalo hifo e fo'i talaumutu ia 'o Pesi hihihihihihi mo'oni ho'o lau 'au, tau ki'i fakaoli kitautolu he kuo 'osi atu 'etau potoo mo hotau valee 'oku fu'u kei matolu pe kaume'a ia koee!
pilo mo kehe2 koe afe pe 'o fakaoli koe maha he poini. koe ngaahi fo'i powerpoint 'ena 'oku vahevahe mai 'e pesi pea mo kataki 'oku tau'ataina pe 'ae motu'a faiongoongo ni ke tuku mai 'ene fakakaukau kihe me'a 'oku mahino kiai. koe'uhi koe 'ikai ke mo a'usia 'ae me'a 'oku 'uhinga kiai 'a pesi 'oku 'ikai ai kemo lava 'o 'omai ha ngaahi poini ke fakafekiki'i'aki. mo vave pe kihe 'ohofi fakafo'ituitui e motu'a ni kae 'ikai kemo talanoa mai he poini. mo 'ilo kapau na koe fuhu 'eni kuo fuoloa fonu homo sese hano tuki pohu moua koe 'oho fakapo'uli he 'oku poto ange homo hoa he fuhu he 'oku tuki poini pea mata'aa hono faka'aonga'i hono 'atamai ke kalo mo huka mo sepisepi homo mu'atosi. pea mo sio hifo 'oku fonu homo sese pea talu ai pe ho'omo afe 'o fakaoli he 'oku fakamaa 'emau sio atu.
koe me'a kihe mo'ua 'ae kele'a 'ofa mai 'o tingi atu kia lautala pe 'akilisi ke 'omai e mo'oni mei ai. ka 'ikai pea mo tali pe he 'oku vave ni pe hono tukumai ke tau 'ilo kiai. 'oku lahi e ngaahi hopo laukovi'i moe kele'a pea ma'u ai pe tau fua mei ai kihe nusipepa nofo falehopo lahi taha. hange pe 'oku pehe ha me'a! PP
PP
Koe natula 'oe feinga ki he tau'ataina kuo pau ke fou he faingata'a moe feilaulau. Ka ai ha mo'ua 'ae kele'a koe helo ia oku nau tali ke fai 'ae feilaulau hono kumi 'oe tau'ataina. 'oku ikai haohaoa ma'u pe ha nusipepa pe faiongoongo ka oku hoko pe koe fili ia ki he pule'anga koeuhi ko hono fatongia koe kalou'i 'ae faihala.
Ofa atu
pea fakatauange na'a mou ma'u ha sapate kelesi'ia
laione, 'oku mo'oni 'ae fatongia fakale'o 'oe mitia kiate au ka 'oku 'ikai hoko hono foaki 'enau tau'ataina kenau fa'iteliha ha me'a pe tenau pulusi pe fakamafola. kuo lahi e ngaahi mitia 'ihe ngaahi fonua lahi 'i mamani kuo mo'ua hono maumau'i e lao 'a ee 'oku ne mapule'i 'enau tau'ataina. kimu'a hono tuku mai ha ongoongo ketau lau 'oku fiema'u ke fakapapau'i 'ehe ngaahi kautaha mitia 'oku mo'oni pea 'iai mo 'enau ngaahi fakamo'oni kiai. pea kapau 'oku makatu'unga e ongoongo he fananga moe fakamahamahalo pea 'oku 'ikai totonu ke tuku mai he tetau valau ai. kapau na'a ke lau e ongoongo he sydney morning herald 'i 'aositelelia kihe kole fakamolemole 'ae nusipepa koe sydneytelegraph he 'enau pulusi e 'u taa telefua 'ae fefine politiki ko pauline hanson 'e mahino kiate koe 'a 'eku 'uhinga. ko 'enau pulusi ta'efakapapau'i koe ngaahi taa 'oku mo'oni koe'uhi ko'enau feinga ke ma'u ha'a nau pa'anga meihono fakatau 'enau nusipepa. toki 'ilo kimui koe loi pea nau kole fakamolemole. tanaki atu kiai 'oku faka'ilo 'e hanson e nusipepa koe 'eke hono ongoongo. koe me'a tatau pe 'eni 'oku mo'ua ai e ngaahi mitia lahi hange koe kele'a. koe ongoongo ne nau pulusi fekau'aki moe palemia 'oku hala pea loi pea ngalivale mo maumau ai e ongoongo. koe tu'utu'uni leva 'ae lao ke tautea'i he kai 'ikai tenau mafaifai pe koe'uhi ko 'enau feinga ke ma'u ha'anau pa'anga meihe ngaahi ongoongo pehee. ko 'etuate lavulavu 'ena 'oku ne faka'ilo e kele'a he 'omai e ongoongo ne fakahu pilisone pea 'ai mo hono taa 'oku nofo 'angeli kae hili koia 'oku 'ikai mo'oni ia. 'oku 'iai leva 'eku totonu ke fehu'ia 'ae ngaue fakafaiongoongo 'ae kele'a moha toe mitia pe he 'ikai polofesinale pehe 'ae ngaue. 'oku 'ikai fai ha taaufehi'a kihe kele'a pe ko 'akilisi ka koe vahevahe fakakaukau pe. PP
'E PiPi, 'ai ange ke toe fakaongo atu, KOE ONGOONGO KO 'ENA 'OKU KE TUFAKI 'OKU HALA he 'oku te'eki 'osi 'ae hopo ko 'ena 'oku ke vale lau mai ai. Lau 'a lalo:
'E Pipi mo Muimalia, tuku 'ae fifisi ia kae 'ai mai 'ae leaa ke fakatonga ke tau fetaulaki.
Kau fakapapau'i atu 'ae hopo'i ko 'ena 'ae PM mo 'ene fu'u kole manumanu $5m, halaloa ha fu'u 'eke manumanu pehee fielau he koe monumanu!
'Oku te'eki 'osi 'ae hopo ko ia. 'Ihe 2/3 weeks ago na'e hanga ai 'ehe Fakamaau Lahi 'o tafulu'i 'ae Loea 'ae PM (ko hai koaa 'ae ki'i tama mei he Afeaki?) koe'uhi:
1. Ta'emaau 'ene Statement of Claim;
2. Fiu ia (Fakamaau Lahi) hono lau mo lau 'ae paragraph 'ihe Kele'a na'e makatu'unga ai 'ae hopo lau'i kovi moe 'ikai kene 'ilo'i pe koe ha ha kovi 'ihe fo'i palakalafi 'e mamahi ai 'ae PM;
3. Na'e kole 'ehe Fakamaau Lahi kia Clive Edwards ha ngofua ke ne ngaue'aki 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'i hono faka'ilo 'o Lopeti Senituli, PM & Pule'anga pea mo Pesi Fonua moe 'ene Website 'ihe lau'i kovi na'a nau fai 'ihe internet (Dec. 06) hono tala ko Mele koe fefine tamate pea na'a ne fokotu'utu'u mo Clive & Tu'i Uata 'ae 16/11. Na'e tali 'e Clive 'ae kole 'ae Fakamaau Lahi;
KOE ME'A FEKAU'AKI MO LAVULAVU NA'E TOKI KOLE FAKAMOLEMOLE 'AE LOPETI SENITULI HE TAA KO EE KO IA NA'E HA'ANA 'AE FO'I TALANOA KIA 'AKILISI NA'E TUKU PILIISONE 'A LAVULAVU!
Mou fakatokanga'i ha me'a? Koe Lopeti Senituli pe 'oku ne tufaki 'ae ngaahi talanoa loii. Ko 'ena kuo nau hopo ai mo Mele 'Amanaki, Clive pea mo Tu'i, pea hopo 'a Lavulavu moe Kele'a hono Ngutuu pee.
Vakai atu foki na'a koe me'a na'e paaki 'ehe Kele'a kihe PM ko ha talanoa pe 'ae Lopeti kihe Kele'a. Na'e nofo pe foki 'a Lopeti 'ihe 'api 'o 'Akilisii pea na'a na taha peee pea 'oku na kei tahaa pe he ve'aaveaki talanoaa he!he!he!
Malie ee!
Pilo Wrote:'E PiPi, 'ai ange ke toe fakaongo atu, KOE ONGOONGO KO 'ENA 'OKU KE TUFAKI 'OKU HALA he 'oku te'eki 'osi 'ae hopo ko 'ena 'oku ke vale lau mai ai. Lau 'a lalo:
'E Pipi mo Muimalia, tuku 'ae fifisi ia kae 'ai mai 'ae leaa ke fakatonga ke tau fetaulaki.
Kau fakapapau'i atu 'ae hopo'i ko 'ena 'ae PM mo 'ene fu'u kole manumanu $5m, halaloa ha fu'u 'eke manumanu pehee fielau he koe monumanu!
'Oku te'eki 'osi 'ae hopo ko ia. 'Ihe 2/3 weeks ago na'e hanga ai 'ehe Fakamaau Lahi 'o tafulu'i 'ae Loea 'ae PM (ko hai koaa 'ae ki'i tama mei he Afeaki?) koe'uhi:
1. Ta'emaau 'ene Statement of Claim;
2. Fiu ia (Fakamaau Lahi) hono lau mo lau 'ae paragraph 'ihe Kele'a na'e makatu'unga ai 'ae hopo lau'i kovi moe 'ikai kene 'ilo'i pe koe ha ha kovi 'ihe fo'i palakalafi 'e mamahi ai 'ae PM;
3. Na'e kole 'ehe Fakamaau Lahi kia Clive Edwards ha ngofua ke ne ngaue'aki 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'i hono faka'ilo 'o Lopeti Senituli, PM & Pule'anga pea mo Pesi Fonua moe 'ene Website 'ihe lau'i kovi na'a nau fai 'ihe internet (Dec. 06) hono tala ko Mele koe fefine tamate pea na'a ne fokotu'utu'u mo Clive & Tu'i Uata 'ae 16/11. Na'e tali 'e Clive 'ae kole 'ae Fakamaau Lahi;
KOE ME'A FEKAU'AKI MO LAVULAVU NA'E TOKI KOLE FAKAMOLEMOLE 'AE LOPETI SENITULI HE TAA KO EE KO IA NA'E HA'ANA 'AE FO'I TALANOA KIA 'AKILISI NA'E TUKU PILIISONE 'A LAVULAVU!
Mou fakatokanga'i ha me'a? Koe Lopeti Senituli pe 'oku ne tufaki 'ae ngaahi talanoa loii. Ko 'ena kuo nau hopo ai mo Mele 'Amanaki, Clive pea mo Tu'i, pea hopo 'a Lavulavu moe Kele'a hono Ngutuu pee.
Vakai atu foki na'a koe me'a na'e paaki 'ehe Kele'a kihe PM ko ha talanoa pe 'ae Lopeti kihe Kele'a. Na'e nofo pe foki 'a Lopeti 'ihe 'api 'o 'Akilisii pea na'a na taha peee pea 'oku na kei tahaa pe he ve'aaveaki talanoaa he!he!he!
Malie ee!
Pilo, 'ai foki na'a ko Lopeti pe na'e "mana fatulisi" hihihihihihihihihihi 'ouaaaa!
pilo, 'oku 'iai e himi 'ae siasi uesiliana 'oku pehe, "koe alonga pe ka 'e toki ha kotoa 'a mui". he 'ikai teu toe lave kihe kaveinga ko'ena kae tuku kihe fo'i fuleisi ko'ena meihe himi kene tataki atu 'etau talanga ke a'u kihe mo'oni. koe me'a malie 'ae hanga 'ehe kele'a 'o pulusi e talanoa 'a lopeti senituli ta'x'iai ha me'ime'i fakamo'oni 'e taha. pe fai pe aa ha fakatotolo ke mavahe atu meia lopeti ki brussel. hala ha me'a pehe. 'oku 'iai e ki'i lea fakaoli he ha'ofanga inukava 'oku fa'a huakava 'aki 'ehe ni'ihi 'oku 'ikai kenau 'ilo e lea 'o ha hiva 'ae pehe, "hiva pe koe kau kopi au ho ngutu". hange kiate au koe me'a 'eni ne fai 'ehe kele'a...ko 'enau kopi he ngutu 'o lopeti 'o nau hanganoa ai pea nau toki hahaka hake hono ofongi nautolu 'e lavulau he 'ene foki mai mei brussel ke tuku aa moe ta'etika he 'oku nau kopi he ngutu hala!...PP
malie tama kaki vakai pe koe tala ia kae talape oku loi e 4kmaau kae ha oku toe ulu'i tohi ai ihe pepaa me'a sika mooni ko kimou3 ia tatau pe 'ena pea moe hopo a Akilisi 'oku iai e $350m 'ae tu'i vakai pe koe loii kae fkfekiki pe pea haa ikai koaa kene ilo'i koe mali 'o Mateni koe Polisi peane toki fuakava'i ko Akilisi na'ane 4kmo'oni ma'ae sekeliali 'ae tu'i kuo pekiaa pea 'ilo e Akilisi 'e gali ma'u'u'u pea kole ihe fkmaau ko'ene gaue pe ma'ae kakai ke 'ilo e fkmaau totonu pea hao meiai ihe finagalo kiai 'ae tu'ii koeni oku mou toe meko hake me'a pe ke 4iii ke tau pelulaa katau gaue fk1 kihe lelei ma'ae kakai he koe fefusi'aki ko'ena oku ui ia koe fie ma'u mafai umisi kihe kapagako 'ae motu'a faiako tutuku kohai koaaa oooo 'aipe ko lohoka lanu kulokula sai kapau oku mou pehee kia Feleti Sevele oku mahino hono tupu'aga ka'e fefe ka hekehake 'a Aki masii hiki hake pe meihe kaseleponu kihe auto hooooi tukuaaa he oku mau kei tali kihe hopo ka hao
sai tau kii lepa aa he moe namu siamu
lalo uafu aipe
Malie ae talanga moe felafoaki hange oku tuku ae kaveinga ia kamou takitaha tala ene fa'ahi oku poupou kiai pea koe elemeniti maheni peia ae ngaahi felafoaki koe ikai kataki'i ka fai hano tu'uaki ha me'a e ata kovi ai ae Taki ko Akilisi.
Oku ou malie'ia au he felafoaki ae kei taukave'i mai ae Hopo mohono ngaahi ola oku te'eki osi.
Koe uhinga oku te'eki osi ae ola oe Hopo Tangi ne mahino ae tu'utu'uni ne fai pe koha toe hopo tangi makehe ia e toe fai?
Oku fai foki ae felafoaki makatu'unga ihe kaveinga pea oku lau ehe matanga ae fetohi'aki koe mo'ua 5kilu taki 2kilu 5mano kihe Palemia moe Tangata fale'i ihe ongoongo loi na'e tufaki ehe Kele'a
Lapulito
Lapulito Wrote:Malie ae talanga moe felafoaki hange oku tuku ae kaveinga ia kamou takitaha tala ene fa'ahi oku poupou kiai pea koe elemeniti maheni peia ae ngaahi felafoaki koe ikai kataki'i ka fai hano tu'uaki ha me'a e ata kovi ai ae Taki ko Akilisi.
Oku ou malie'ia au he felafoaki ae kei taukave'i mai ae Hopo mohono ngaahi ola oku te'eki osi.
Koe uhinga oku te'eki osi ae ola oe Hopo Tangi ne mahino ae tu'utu'uni ne fai pe koha toe hopo tangi makehe ia e toe fai?
Oku fai foki ae felafoaki makatu'unga ihe kaveinga pea oku lau ehe matanga ae fetohi'aki koe mo'ua 5kilu taki 2kilu 5mano kihe Palemia moe Tangata fale'i ihe ongoongo loi na'e tufaki ehe Kele'a
Lapulito
'E Tolipula malo mu'a si'i talanga pea 'oku mahino pe moe tu'unga ia 'oku kalou mei ai 'ikai faingata'a hono 'ilo 'ona. Kapau 'e mo'ua 'a e pepa 'a 'Akilisi, temau kei fielau pe kimautolu ai he 'oku kei top ange pe ia he kalonikali moe ki'i pepa 'a Kalalii hihihihihihihi
Malie ae tali he'oku fakaha meihe talanga ae fakafa'afa'ahi oku ke iai pea oki ikai koe issue ia ke mahino ae mahuinga oe pepa mo'ene fakamatala oku iku kihe fakamaau'anga
Koe ngaahi nusipepa kehekehe oku iai pe enau issue oku nau lele ai pea hange koe tali oku fai mai moe tu'uaki ae mahuinga oe pepa a Akilisi koe me'a tau'ataina peia ae ongoongo mo'oni moe loi hono tufaki mai kakoe tefito ae mo'ua 5 kilu meihe Fakamaau'anga Tangi koe ola ia ene ongoongo ne fai mahalo kuo mahino atu
Pilo Wrote:'E PiPi, 'ai ange ke toe fakaongo atu, KOE ONGOONGO KO 'ENA 'OKU KE TUFAKI 'OKU HALA he 'oku te'eki 'osi 'ae hopo ko 'ena 'oku ke vale lau mai ai. Lau 'a lalo:
'E Pipi mo Muimalia, tuku 'ae fifisi ia kae 'ai mai 'ae leaa ke fakatonga ke tau fetaulaki.
Kau fakapapau'i atu 'ae hopo'i ko 'ena 'ae PM mo 'ene fu'u kole manumanu $5m, halaloa ha fu'u 'eke manumanu pehee fielau he koe monumanu!
'Oku te'eki 'osi 'ae hopo ko ia. 'Ihe 2/3 weeks ago na'e hanga ai 'ehe Fakamaau Lahi 'o tafulu'i 'ae Loea 'ae PM (ko hai koaa 'ae ki'i tama mei he Afeaki?) koe'uhi:
1. Ta'emaau 'ene Statement of Claim;
2. Fiu ia (Fakamaau Lahi) hono lau mo lau 'ae paragraph 'ihe Kele'a na'e makatu'unga ai 'ae hopo lau'i kovi moe 'ikai kene 'ilo'i pe koe ha ha kovi 'ihe fo'i palakalafi 'e mamahi ai 'ae PM;
3. Na'e kole 'ehe Fakamaau Lahi kia Clive Edwards ha ngofua ke ne ngaue'aki 'ae Statement of Claim 'a Mele 'Amanaki 'i hono faka'ilo 'o Lopeti Senituli, PM & Pule'anga pea mo Pesi Fonua moe 'ene Website 'ihe lau'i kovi na'a nau fai 'ihe internet (Dec. 06) hono tala ko Mele koe fefine tamate pea na'a ne fokotu'utu'u mo Clive & Tu'i Uata 'ae 16/11. Na'e tali 'e Clive 'ae kole 'ae Fakamaau Lahi;
KOE ME'A FEKAU'AKI MO LAVULAVU NA'E TOKI KOLE FAKAMOLEMOLE 'AE LOPETI SENITULI HE TAA KO EE KO IA NA'E HA'ANA 'AE FO'I TALANOA KIA 'AKILISI NA'E TUKU PILIISONE 'A LAVULAVU!
Mou fakatokanga'i ha me'a? Koe Lopeti Senituli pe 'oku ne tufaki 'ae ngaahi talanoa loii. Ko 'ena kuo nau hopo ai mo Mele 'Amanaki, Clive pea mo Tu'i, pea hopo 'a Lavulavu moe Kele'a hono Ngutuu pee.
Vakai atu foki na'a koe me'a na'e paaki 'ehe Kele'a kihe PM ko ha talanoa pe 'ae Lopeti kihe Kele'a. Na'e nofo pe foki 'a Lopeti 'ihe 'api 'o 'Akilisii pea na'a na taha peee pea 'oku na kei tahaa pe he ve'aaveaki talanoaa he!he!he!
Malie ee!
Pilo,
'Oku totonu ke matu'aki tokanga 'aupito 'a e Kele'a ki he ngaahi hopo 'eke lalahi ko 'ena he kapau 'e faifaiange pea toe mo'ua ko 'ene te'elelo ia 'a e Kele'a.
'Oku 'ikai manumanu 'a e kakai he 'eke 'oku fakahoko ka 'oku tapalasia kinautolu 'e he Kele'a 'o hange pe ia ha pulutousa 'oku kaka no'ia holo pe he kakai. Koe fiha'i ongoongo hala 'eni mo loi 'a e Kele'a kuo nau mo'ua ai pe kei tali hopo ai ka 'oku malava fefe ketau kei tala koe pepa falala'anga taha pe 'eni mo manakoa.
'Ihe Kele'a 25 Ma'asi 2009 peesi 1..."Kole Fakamolemole ki he 'Eiki Palemia - Feleti Sevele." Fehu'i;
1. Koe ha kuo toe kole fakamolemole ai 'a e Kele'a?
2. Na'e fale'i nai kimoutolu 'eho'omou Loea koe matapa pe 'eni kemou ala kumi hufanga ki ai kono paaki mai ha kole fakamolemole 'i he lea fakatonga moe lea fakapapalangi pea ke fai 'aki ha taukapo?
3. Tapalasia loi pe 'a Feleti ia 'o tuku ai pea ko 'ene mahino pe temou mo'ua pea li leva e kole fakamole2?
4. Na'e totonu kemou tu'u ma'u pe he ongoongo na'a mou kivoi ai ke a'u ki hono ngata'anga kae 'oua toe heke'i pehe mai na'a mamulu ho'omou me'atangutu he 'oku 'osi mei tangi atu pe kitautolu ia he 'etau faka'ofa'ia he kole fakamolemole.
5. Pehe pe founga ngaue ia 'a e Kele'a koe fakanafala pe ke mo'ua pe kole fakamolemole. Faima'oni pea fai ke lahi Kele'a he 'e ha kotoa pe 'amui.
Kehekehe Wrote:Lapulito Wrote:Malie ae talanga moe felafoaki hange oku tuku ae kaveinga ia kamou takitaha tala ene fa'ahi oku poupou kiai pea koe elemeniti maheni peia ae ngaahi felafoaki koe ikai kataki'i ka fai hano tu'uaki ha me'a e ata kovi ai ae Taki ko Akilisi.
Oku ou malie'ia au he felafoaki ae kei taukave'i mai ae Hopo mohono ngaahi ola oku te'eki osi.
Koe uhinga oku te'eki osi ae ola oe Hopo Tangi ne mahino ae tu'utu'uni ne fai pe koha toe hopo tangi makehe ia e toe fai?
Oku fai foki ae felafoaki makatu'unga ihe kaveinga pea oku lau ehe matanga ae fetohi'aki koe mo'ua 5kilu taki 2kilu 5mano kihe Palemia moe Tangata fale'i ihe ongoongo loi na'e tufaki ehe Kele'a
Lapulito
'E Tolipula malo mu'a si'i talanga pea 'oku mahino pe moe tu'unga ia 'oku kalou mei ai 'ikai faingata'a hono 'ilo 'ona. Kapau 'e mo'ua 'a e pepa 'a 'Akilisi, temau kei fielau pe kimautolu ai he 'oku kei top ange pe ia he kalonikali moe ki'i pepa 'a Kalalii hihihihihihihi
Kehe,
Ko hai ia 'e fie fakamole 'ene pa'anga mo feilaulau he Kele'a 'okapau koe 'atunga e ongoongo loi moe fasitu'u? Kapau 'e mo'ua e Kele'a ko 'ene te'elelo ia pea koe hoko ia 'o kakano 'a e loi koe mo'ua. Ha'u kehe ki 'uta ni ketau ta meleni ai ke tokoni atu ki he Kele'a 'i he teuteu mo'ua ko 'ena. Koe ha kuo toe kole fkmolemole ai e Kele'a kia Feleti kae 'ikai kenau fakafefeka pe kae 'ou kuo hilifaki ha mo'ua ke pa ai ho meleni hono fakapa'anga.Ke top e Kele'a he ongoomngo loi? Poho e...koe 2009 'eni kehe2.
