TNEWS TALANOA

28 Sune 2007

ONGOONGO

“Loi mo Lau’ikovi ‘a e Fakamatala ‘a e Kele’a”

‘Oku loto e ‘Ofisi Palemia ke fakamahino’i ki he kakai ‘o e fonua ‘oku loi mo lau’ikovi ‘a e fakamatala na’e pulusi ‘i he Kele’a ‘o e ‘aho 20 ‘o Sune 2007, ‘o ‘ulu’itohi ‘aki e “Faka’ikai’i ‘e Feleti Sevele Lipooti Taa.”

‘Oku fakamakatu’unga e fakamatala loi mo lau’ikovi na‘a nau pulusi ‘i he aho 20 ‘o Sune ‘i ha fakamatala na’e paaki ‘i he uepisaiti TNews, he ‘aho 30 ‘o Me, ‘a ia na’e fa’u ‘e ha tokotaha ‘oku ne ngaue’aki e hingoa fakatenetene ko e “Feleti Sevele.”

‘Oku loto e ‘Ofisi Palemia ke fakapapau’i atu heni na’e ‘ikai ke ‘iai ha kaunga ‘a e ‘Eiki Palemia ‘o Tonga, Dr. Feleti Vaka’uta Sevele mo e fakamatala koia ‘oku ‘asi ‘i he uepisaiti TNews.

Ko e fakamatala koia ‘a e “Feleti Sevele” fakatenetene na’e paaki ‘i he uepisaiti TNews he ‘aho 30 ‘o Me ‘oku pehe ni ia: “Kole atu ki a Semisi mo 531 ke tuku ho'omo ngaue'aki 'ae loi he na'e 'ikai keu 'asi atu au he TV 'o 'ekea pe ko hai 'oku toi mai mei mui he lipooti ko 'ena. Ko hono mo'oni 'oku 'ikai ke mo'oni 'ae lipooti ia koia he na'e fai ia he lotokovi moe feinga maumau'i 'ae 'imisi 'oe Tu'i pea moe pule'anga ki muli pea moe kakai Tonga. Mou kataki pe kakai 'o toe vakavakai'i ange 'ae kakai 'oku nau tufaki 'ae loi mo e fakalahi'i 'ae ngaahi ongoongo.”

Na’e fa’u leva ‘e he Kele’a ‘enau fakamatala koia ‘oku fai kiai e tokanga ‘o nau taku ai ko e “Feleti Sevele” ‘oku ‘asi he uepisaiti ko e ‘Eiki Palemia pe ia ‘o Tonga, Dr. Feleti Vaka’uta Sevele.

Hili ‘enau paaki e fakamatala loi mo la’ikovi he Kele’a ‘o e ‘aho 20 Sune, na’e toe paaki ‘i he uepisaiti TNews he ‘aho tatau, 20 Sune, ha fakamatala fo’ou mei a “Feleti Sevele” fakatenetene ‘o pehe: “Na'a ku lau hifo he nusipepa Kele'a 'o e uike ni, 'oku pehe ai 'ehe tokotaha kuo faifai 'eni pea nau ma'u ha tali 'a Feleti Sevele 'o fekau'aki moe ta 'oe kakai 'ehe kau polisi moe kau sotia. Fanga vale ngangau, ko hai ia 'e vale 'o 'oatu hono hingoa totonu 'iha fa'ahinga forum pe 'i mamani. 'Oku 'ikai ko Feleti Sevele au Palemia 'o Tonga. Pea 'oku 'ikai ke ma kainga kimaua mo Feleti Sevele, ka ko hoku hingoa forum pe ia 'o'oku. Me'a fakatupu'ita mo'oni koe nusipepa Kele'a he feinga takai holo ke ma'u ha fehalaaki 'ae Palemia 'o Tonga. 'Oku mahino mai koe sola kinautolu kihe mala'e 'oe tekinolosiaa ke nau mafili hake 'o pehee koe Feleti Sevele ko 'eni he forum koe Feleti Sevele ia 'i Tonga. 'Ihe forum 'e taha na'a ku ui ai hoku hingoaa ko 'Akilisi Pohiva pea 'oku ou fa'iteliha pe au pe teu ui au ko hai. Kae tuku mu'a Kele'a 'ae feinga ke ma'u ha fehalaaki 'ae Palemia he 'oku sai pe 'a Feleti Sevele ia 'i Tonga. Ko au ia koe fu'u tama Nu'usila konga 'Amelika, anga'i Maori pea lea fakatonga. ha ha ha ha kana hake ena!”

‘Oku mahino mei he fakamatala fo’ou koia meia “Feleti Sevele” ‘oku tohi ki he uepisaiti TNews, ‘oku ‘ikai ko Dr. Feleti Vaka’uta Sevele, ‘Eiki Palemia ‘o Tonga ia. Ka neongo e fakatonutonu koia na’e ‘ikai ke fakakaukau e kau faitu’utu’uni he Kele’a ‘oku totonu mo taau ke fakahoko ha fakatonutonu ‘i he Kele’a ‘o e ‘aho 27 ‘o Sune.

Kuo hanga ‘e he Kele’a ‘i he’enau fakamatala loi mo lau’ikovi na’a nau pulusi he ‘aho 20 ‘o Sune ‘o tukuhifo e ngeia mo e langilangi ‘o e ‘Eiki Palemia ‘o Tonga ‘aki ‘enau tukuaki’i loi na’a ne fai e fakamatala he TNews pea ‘ikai ke ngata ai na’a nau fakatatau ia kia Kapiteni Seniale Augusto Pinochet ‘a ia na’a ne pule’i fakakautau ‘a Chile mei he 1973 ki he 1990.

Kuo ‘osi tuku atu e tohi kole ki he Kele’a ke fai mai ha’anau fakatonutonu mo ha kole fakamolemole.

Ngata’anga

---------------------------------------
Issued by: The Information Unit, Prime Minister's Office, P.O. Box 62, Nuku'alofa, Tonga.
Telephone: (676) 24 644 Fax: (676) 23 888 Email: pmomail@pmo.gov.to

Kau Forum mou o mai ki hotau fakamaau'anga ke tau vakai'i 'a e lau ko eni:

'Oku pehee he keisi ni 'oku 2 e ongo tama: (1) Ko Feleti Palemia, pea mo e (2) Ko Feleti tnews. Ko Feleti Palemia ena 'a e Palemia Tonga pea ko Feleti tnews eni 'oku fa'a tohi mai he'etau Forum.

Talamai he tohi 'a Lopeti 'oku kehekehe pe ongo tama. Ka ko e ha leva 'ene fakamo'oni ki ai? Pehee 'e ia ko e talamai pe 'e Feleti tnews 'oku 'ikai ko Feleti Palemia ia.

Tafa'aki 'e taha, pulusi he Kele'a henau pepa ko Feleti tnews ko Feleti Palemia pe ia. Ko e ha 'enau fakamo'oni ki ai? Pehee he Kele'a ko e talamai pe 'e Feleti tnews ko Feleti Palemia ia.

'Oku mou pehee kau forum ko e ha e me'a 'oku tatau ai e ongo faha'i he'ena fekihiaki?

'Io 'oku mo'oni ho'omou lau, 'oku fakatefito loua 'ena ma'u he fo'i lea 'ata'ata pe 'a e tamasi'i ko ena ko Feleti tnews. Talamai 'e Feleti tnews ko Feleti Palemia ia, pea tui ki ai 'a e Kele'a 'o nau pulusi 'ene lau, pea toe talamai 'e Feleti tnews ia kimui, 'oku 'ikai ko Feleti Palemia ia, pea tui ki ai 'a Lopeti, 'o ne tohi launga mai ia ki heni 'o talamai 'oku laukovi 'a e Kele'a he 'oku 'osi faka'ikai'i mai 'e Feleti tnews 'oku 'ikai ko e Palemia ia.

Makatu'unga leva 'i he 'uhinga ko iaa, ko hono fakatefito 'ena ongo ma'uu he fo'i "'io" mo e fo'i "'ikai" 'ata'ata pe 'a Feleti tnews, 'oku mou pehee 'oku tonu ange leva 'a e Kele'a pe ko Lopeti?

He kapau 'e tonu ange 'a e 'ioo, ko Feleti Palemia ia, pea ta 'oku mo'oni leva 'a e Kele'a. Pea kapau 'oku tonu ange 'a e 'ikaii, 'oku 'ikai ko Feleti Palemia ia, pea ta 'oku mo'oni leva 'a Lopeti.

Koe'uhi ko 'ena ma'u 'oku fakatefito pe he 'io mo e 'ikai 'a Feleti tnews, 'a ia ko 'ene leaa pe tohii 'ata'ata pe 'o 'ikai ha toe fa'ahinga fakamo'oni kehe ange, ko ia te tau aofangatuku leva: 'Oku na mahanga; 'oku 'ikai ke laukovi 'a e Kele'a ki he Palemia pea 'oku 'ikai ke lau kovi 'a Lopeti ki he Kele'a ka 'oku na fakatou lipooti mai pe 'a e lau 'a e tamasi'i ko ena ko Feleti tnews.

Tu'utu'uni 'a e fakamaau'anga 'o e tnews: Takitaha totongi 'e he ongo fa'ahi 'ene ngaahi fakamole.

Ko hono ngataa ia kau Forum 'etau fakamaau'anga. Ka tau toki foki mai ha 'aho 'o hoko atu.
Faka'apa'apa atu.
Sefo

Masi'i sefo malie lahi. Ka ta ko e 'oku ou fetakai au mo moana mo blood, eliz mo 737 pehe kia ipod he tafa'aki ko e ka e tautaufale ange ko e heni. Malo 'aupito e fakama'ala'ala. Koe me'a 'oku ou sio ki ai 'oku peheni. Ha e 'uhinga 'oku 'ikai feinga ai e 'ofisi palemia ke vakili ke 'ilo pe ko hai 'a e Tama 'oku Feleti Sevele Tnews kapau 'oku loi. He 'i he 'uhinga ko ia ko e tama ia 'oku fakatupu kovi. Totonu foki ke nau hoko atu ki he Tnews 'o fehu'ia hono ngaue'aki e Feleti Sevele kapau 'oku 'ikai ko e Palemia ia. 'Osi ko ia pea toki omi ;leva ki he Kele'a he 'oku 'ikai ha loi ia 'i he Kele'a. Ko 'enau lipooti pe 'e nautolu e me'a totonu ne nau sio ai he Tnews. Na'e 'i ai ha Feleti Sevele he Tnews 'io na'e 'i ai. Kaikehe 'oku ou tui kia Toni. Feinga e ofisi palemia ia ke fakatonutonu mai e hono kaiha'a'asi 'e Toketa Feleti Vaka'uta Sevele e tukuhau 'a e kakai 'o fafanga'aki e timi Marist he ko e fu'u tukuaki'i mamafa ia pea 'oku maumau ai hono ongoongo 'o fu'u hulu atu. 'A e kaihaha'a. 'Ine ko a Lopeit mo e PMO. Fakatonutoniu mai ia he ka 'ikai ta 'oku mo'oni pe ko e fu'u palemia kaiha'a 'o Tonga he 'aho ni.

Sefo, 'oku ou faka'ilo atu 'a 531, 737 mo blood ke taa ha'anau tikite koe lahi 'enau talanoa kovi he topiki episode 18.
'Omai kinautolu kihe fale fakamaau'anga Tnews ke hopo'i ai kinautolu pe koe ha 'oku fu'u pelepela ai honau fo'i 'atamai. 'Oku ou kole atu 'eiki fakamaau, kapau tenau mo'ua pea 'ofa mai 'o tautea pa'anga pea 'omai 'ae pa'anga koiaa ke totongi'aki 'ae ngaahi 'oe PMO moe 'ikai ke fakatonutonu mai 'ae ngaahi me'a 'oku tau kole atu kenau fakatonutonu maii.