Kuo tali 'ehe falealea 'o Tonga ke fakahoko 'ae no $118 miliona Tonga mei he pule'anga Siainaa 'aneafi (2nd 'o Siulai 2007) . 'Oku hanga foki 'ehe pule'anga Tongaa 'o quarantor 'a e no ko 'eni. Pehe 'e 'Akilisi Pohiva kihe TNEWS na'e loto kotoa 'ae kau Minisita moe kau nopele tukukehe pe 'ae nopele 'e taha na'e ta'eloto ke fakahoko 'ae no mei Siaina. "Tu'unga 'ihe fu'u tokolahi 'ae kau Minisita moe kau nopele, na'e 'ikai ke 'iai ha le'o 'oe kau fakafofonga 'oe kakai 'i falealea".
Pehe 'e 'Akilisi, na'e toe paasi foki 'i falealea 'aneafi, ke hu kotoa mai 'ae ngaahi naunau langa 'o Nuku'alofaa pea moe kau Contractors mei Siaina.
'Ihe hisitolia 'o Tongaa, koe taha 'eni ha no lahi taha kuo fakahoko 'e Tonga mei ha fonua muli.
Koe mo'ua 'o Tonga kihe ngaahi pangike mulii (foreign banks) 'oku fe'unga moe $160 miliona Tonga. Tanaki atu kiai pea moe no $25 miliona mei he pangike 'Esia (Asian Bank) 'aia na'e tali he ta'u kuo 'osi pea ko 'eni kuo toe tali ke fakahoko moe no $118 miliona Tonga mei Siaina kihe langa 'o Nuku'alofa.
Koe pa'anga 'oku ta fakafoki 'e Tonga kihe ngaahi pangike mulii 'oku fe'unga moe pa'anga Tonga 'e $18 miliona 'i he ta'u. Pehe 'e 'Akilisi Pohiva, "'Oku ou manavasi'i ka 'iai ha me'a 'e hoko kihe ngaahi no ko'eni, 'e ta fakafoki 'ehe pule'angaa 'ae noo 'o 'ikai ke toe si'i hifo 'iha $30miliona 'ihe ta'u".
What the f***! 'Oku 'ilo'i koaa 'ehe fanga hoosi ko 'ena he pule'anga 'enau me'a 'oku fai kihe kakai 'oe fonua pe 'ikai? Fu'u kau minisita ta'epato moe vaihahaka. 'Oku 'ikai ke mou oo 'o poupou'i 'ae kau fakafofonga ka mou oo kimoutolu mo ho'o mou manumanu pa'anga moe tu'ungaa 'o poupou e Palemia ta'x he kohai 'oku oli'ia atu he'ene me'a fai. Ko 'ene lea 'o pehe 'e 'ikai ke 'iai ha fakalelei ia he va 'oe kakai moe pule'anga moe kau fakafofonga kae'oua kuo 'iai ha kole fakamolemole mei he kau fakafofongaa. Savali, Te'epipilo fiememe'a tuku ho'o fa'a ava mai moe namu fingota vasuva. 'alu moho tokee 'o hoka 'aki ha'o fo'iniu kae tuku ho'o fie fusifusi loto mai homau pule'anga.
Ko ho'o faka'ii mai 'aki ho'o ki'i palemia namu kosi he ko hai 'oku toka'i atu ho'o mohe viku he tu'unga ko 'ena? Tuku ho'o fakalangalea moe uchi uchi.
Malo 'aupito Palemia moe kau minisita moe kau nopele ho'omou ngaue 'osikiavelega ma'a hotau ki'i fonua masiva.
'Oku ou fiefia au 'iho'omou loto to ke mou kaulenitoa 'ae no mei Siaina 'o 'ikai ko 'e pule'anga. Malo e 'ofa ki Tonga pea malo e ngaue lahi kuo tau ikuna 'ihe 'aho ni.
Hail and Long Live PM Sevele and King Siaosi Tupou 5.
'E Kalafi's fena, 'alu mu'a 'o tauaki ho mohe'anga moe namu faikehe mai heni. Koe ha kuo mou kui pehe ai? 'Oku 'ikai koaa 'e 'iai ha momo'i 'ofa he kakai 'oe fonua? Me'a ni 'oku mou fu'u matolu pehe? I'm sure 'oku mou 'ilo lelei pe Fena he na'a mou ta'aki 'ae pule'angaa ki mu'a pea mou ta'aki moe fale 'oe Tu'ii. Kuo mou 'osi 'ilo faka'aufuli 'ae me'a 'oku hoko he loto'i pule'anga. Ko 'eku kole atu kiate kimoutoluu, me'a ni kuo mahu'inga ange 'ae pa'angaa moe lakanga he laumalie moe mo'ui 'a homou fanga tokoua, tuonga'ane, tamai, fa'ee moe ha fua.
'Oku 'ikai ke mou sio 'o 'ilo 'ae hilo loi 'e'elo 'a Seveli moe Pule'anga? 'Ikai ko 'enau 'ai ena ke to lelei kihe kakaii pea 'osi pe ha ta'u 'e taha pea foki mai 'ae ta 'oe noo ke fua 'ehe kakai?
Fena fa'a fakakaukau mu'a pea toki ava ho siuuhuuuuu 'o fakaulu na'a faifai kuo ke angavale he lahi e siuuhuuu ta'x'uhinga.
Koe me'a 'eni 'oku 'uhinga ai 'ae feinga mate 'ae kau fakafofongaa ke fai mo liliu 'ae fa'unga pule 'oe pule'anga. He 'oku nau fu'u tokolahi 'i falealea pea ko hono olaa 'ena, 'e 'ikai pe ke 'iai hatau le'o 'otautolu. Ko hono mo'onii koe fakaai pe 'ae me'a kotoa 'o pehe 'oku 'iai 'ae kau fakafofonga 'i falealea, ka kohono fo'i mo'onii 'oku pule fakatikitato pe 'ae Tu'ii ia.
Koe fe koaa 'ae fakamaau totonu 'i hotau pule'angaa? Hala 'ata'ataa ke 'iai ha me'a 'i Tonga koe fakamaau totonu.
Koe ha nai hono 'uhinga 'oku 'ikai ai ke 'omai ha kau Contractors mei Tonga ke nau fai 'ae langaa hei'ilo na'a ma'u ai ha'anau seniti, ka kuo hae'i ia ki Siaina. 'Ikai koe me'a na'e lau kiai 'a 'Akilsi Pohivaa 'oku 'alu kotoa pe 'o tonu.
'Oku ou tui fakapapau foki koe no ko 'enii he'ikai ke ta'x tu'umalie ai 'a Feleti mo G5. Koe 'uhinga ia 'oku na kaaimu'a mai ai ke nau quarantor 'ae no.
'Oku totonu ke 'iai ha fa'ahinga aleapau ke 'oua 'aupito na'a kau 'ae kakaii moe pule'anga Tongaa hono ta fakafoki 'ae no ko 'eni. I'm gutted and disbelief!!!!
Sefo, koe taimi tonu 'eni ke fakahoko ai leva 'etau taa pii.
'Osi taimi 'aupito ia, he 'oku hangee 'oku fakalalahii 'ae 'emi'emi 'a Sevali kai hulali.
Sevali, kuo talaatu koaa kia koe 'eha taha 'oku namu faikehe ho'o me'a 'oku faii?
Ko'eni 'oku ou fakafofonga'i atu 'ae tokolahi 'i homau koloo, 'oku lualua'elo 'ia koe. Kapau na'e 'iai hamau mafai ke mau fili homau kau takii, temau fili koe keke 'alu 'o wipe homau ngaahi toilet. Ko ho tuhaa ia. Toke, mu'a 'eni......
Tuku aa mu'a TNEWS ho'omou kaaimumu'aa he 'oku te'eki ai ke tukuange atu 'ae fakaikiiki 'oe fakataha fakafalea he efiafi Monite 'oe uike ni.
Kau lau forum, koe web ko 'eni 'ae TNEWS 'oku nau base foki kinautolu 'i Nu'usila
pea 'oku 'ikai ke 'iai hanau fakafofonga 'i Tonga ni, ka 'oku vave ange 'enau telelouniuu 'anautolu he ngaahi kautaha ongoongo 'oku base 'i Tonga ni.
'E toki 'oatu 'ae mo'oni 'oe ongoongo ko 'enii 'amuiange 'ihe ngaahi website 'ae pule'angaa 'aee 'oku falala'angaa.
'Oku pehe koa 'e Kalafi's fan Hail long live Sevele and G5.'Oku tatau tofu pe ia mo 'etau pehe long live the shits
Me'a faka'ulia ia Feleti Sevele koe ta'efalala'anga 'a e TNEWS ka e mei lahi taha e 'a'a fakakikila he uepi ni ko koe .Ko e uepisaiti 'a e Pule'anga 'oku hange pe ha'a te 'a'ahi ki falemalolo 'o toki 'alu pe ki ai ha'a te fiesik222
mmpoko Wrote:Me'a faka'ulia ia Feleti Sevele koe ta'efalala'anga 'a e TNEWS ka e mei lahi taha e 'a'a fakakikila he uepi ni ko koe .Ko e uepisaiti 'a e Pule'anga 'oku hange pe ha'a te 'a'ahi ki falemalolo 'o toki 'alu pe ki ai ha'a te fiesik222
Koee ko ho'o mou maalangaa pe 'o kapekape. Malie kau Temo vale kukua!
Feleti Sevele Wrote:Tuku aa mu'a TNEWS ho'omou kaaimumu'aa he 'oku te'eki ai ke tukuange atu 'ae fakaikiiki 'oe fakataha fakafalea he efiafi Monite 'oe uike ni.
Kau lau forum, koe web ko 'eni 'ae TNEWS 'oku nau base foki kinautolu 'i Nu'usila
pea 'oku 'ikai ke 'iai hanau fakafofonga 'i Tonga ni, ka 'oku vave ange 'enau telelouniuu 'anautolu he ngaahi kautaha ongoongo 'oku base 'i Tonga ni.
'E toki 'oatu 'ae mo'oni 'oe ongoongo ko 'enii 'amuiange 'ihe ngaahi website 'ae pule'angaa 'aee 'oku falala'angaa.
Feleti koeha 'oku 'ikai ai te ke lea ki he Taimi he'enau fa'a kaaimumu'a 'o omai e ngaahi mea' fakapulipuli 'a e Fule'anga
Tuku aa mu'a ho'o fakalanga leaa Poko?
Feleti Sevele kapau 'oku 'ikai ke ke fie fanongo mai ki homau le'oo pea ke 'ofa aa mu'a 'o lue ki Castle 'o sikesike ai keke mahu. 'Oku ke 'ilo'i lelei pe homau lotoo 'emau lua 'e'elo ho'o fa'ahinga me'a 'oku fai ki homau pule'anga.
Ko ho'o tali 'ae no ko 'enaa ke ta fakafoki ho'o kuii? Lolotonga ho'o mo'ua laulau miliona pea ke 'ai ke ke toe ta 'e fu'u mo'ua ko 'enaa - 'ikai koe 'uhinga pe hono fakalea'i pehe'ii koe'uhi, ke loto lelei 'ae kakai 'oe fonuaa. Koe me'a keke 'iloo he'ikai temau teitei kau kimautolu he totongi 'ae mo'ua ko 'enaa he temau 'osi mau tolu mo homau familii ki muli kae tuku atu pe 'ae mo'uaa ke ke ta moe te'epipilo ko 'ena ko G5. 'Oku 'ikai ke fie fa kaso to ma pe ia kae toe mala ngaki la mai ia 'o fie fai tu'utu'uni.
Ko e noo e ta o a'u ki ho'omou fanau...ta'u 'e 20...'E ha???puna aa kotoa ki tahi???
'Oku totonu ke tuku ka 'oku ke pehe ko e ha ha'atau me'a 'e fai?
'E fai e noo, pe e ta'x fai???
Kuo tali foki mo e lao ke fakatau mai e he puleanga e uhila mei he uhila.
E fai mo ia pe e ta'x fai...
Kapau te mou ki'i fienga ki ofisi Fale Alea, o fakatau mai ha miniti e matuaki mahino a e mea oku hoko, he kuo a'u kiha taimi kuo manakoa e me'a ko e fakanafala....
Ai pe ha foi mea pea ko e ha pe e ola pea fai aki ia...
malie e...
KE FAKATAU MAI E UHILA MEI HE SHORELINE......pardon.
Tlk politiki, talutalu ho'o talanoa ko ho'o toki talanoa 'eni kuo lele ia 'e peseti 'e 1,000 'ene faka'ofo'ofaa moe mahinoo.
'Oku ke hanga 'o hulu'i mai 'ae ngaahi 'elia ke toe fai kiai ha vakai. Ko 'eku tali kiho'o ngaahi fakafehu'ii:
Koho'o fehu'i:
Ko e noo e ta o a'u ki ho'omou fanau...ta'u 'e 20...'E ha???puna aa kotoa ki tahi???
Tali: Stuff it, Jerk! get a life! and STOP USING PEOPLE! USERS!!!
Ko ho'o fehu'i:
'Oku totonu ke tuku ka 'oku ke pehe ko e ha ha'atau me'a 'e fai?
Tali: Political Reform is a priority! Do that first and a democratic decision on how to solve Tonga's economic problems come second!!!! Right? I said - A DEMOCRATIC DECISIONs NOT A DICTATORSHIP DECISIONS!
Ko ho'o fehu'i:
'E fai e noo, pe e ta'x fai???
Tali: Political Reform first and again a democratic decisions on whether to pursue a loan or pursue other avenues. Again I want to see a democratic decisions .......
Ko ho'o fehu'i:
Kuo tali foki mo e lao ke fakatau mai e he puleanga e uhila mei he uhila. E fai mo ia pe e ta'x fai...
Tali: Stuff it also! Why? Ke ha'u 'ae Tu'i 'o ma'u 'ae 'uhila 'a Tongaa ta'x'iai ha pa'anga ke ne totongi kihe pule'angaa pea ko hai ia puaka 'ofuu ke ha'u 'o fakatau mai 'ae 'uhilaa kihe pule'angaa. Koe ha 'oku 'ikai ke fakafoki mai pe 'ae 'uhila ia 'a Tongaa kihe kakaii ke nau fakalelee? Go to hell ..... and rot!.....
Mahalo pe kuo mahino atu 'eku tali ki ho'o ngaahi fehu'ii Politiki.
'ofa atu.
Blood.
Aua...Malo masi'i...
Malo ia ke i ai ha taha oku tau talatalanoa pe i he kaveinga ka e tuku atu aa e fanga faahinga vaipala, homo vave e kaati... ko ee mo e fakahela.
Ko ia tofu pe ia...Ka ko ene tu'u ko ee i he taimi ni, oku tau ilo lelei pe, naa mo hono tuli mai kinautolu ki tu'a o fakatelefua'i heikai pe ke nau fakafisi, pe te nau fakahoko leva e liliu oku fiemau.
Sai, ko e founga pe foki ee nae lea'aki 'e 'Akilisi, Kuo pau ke to'o fakamalohi e mafai...a ia e hoko ai kotoa etau fiema'u. Ka koeuhi ko e ikai ke fakahoko e founga ko ia, pea oua toe fai ha ala ki he hele ko ia mo ene toe peku.
Tau ai aa honau loto, mo enau fakakaukau o fakamusia'i kinautolu i he fepakipaki a 'enau ngaahi lea. Ka oku tonu pasika ho'o fakakaukau.
I heene pehee oku mahino heikai ke vave( ka oku ikai ke uhinga ke fuu fuoloa naa mo e tau kaha'u), ka oku ikai foki ke uhinga eni ia ke tau tukulolo aupito. Oku ui ko e dormant, for the moment ka tau vakai'i ke mahino kia kinautolu heikai ke ola enau fakakaukau( kae faitotonu pe).
I heene pehee, oku mahino heikai ke tau hange ko kinautolu...
Ofa atu tokouai he hingoa o Tonga
tp
Tik Politiki,
'oku mahino foki kiate au 'ae me'a 'oku ke tataki kiai 'ae talanoa 'oe 'aho ni. 'Oku ou kole fakamolemole pe kihe feitu'una kae 'ataa mu'a ke fai ha ki'i faikehekehe pea mo koe, ka 'oku makatu'unga 'ae faikehekehe ko 'enii mei he ngaahi tefito'i me'a na'e hoko he hisitolia 'o Tongaa pea 'oku totonu pe ke tau ako mei ai 'o 'oua na'a tau toe foua 'ae hala koiaa.
'Oku ke pehe ke tau hanga 'o fakamusia'i 'ae kau taki 'oe pule'angaa kiha ki'i feitu'u ke nau 'ilo 'oku 'ikai ke tau tatau.
TP koe me'a ia na'a tau fou mai ai he ta'u 'e 150 kuo 'osii. Na'a tau holomui kae fai 'enau fakakaukauu. Na'e hanga ai 'ehe'enau fakakaukauu 'o 'ave ai kitautolu kihe tu'unga ma'ulalo taha kuo a'u kiai 'ae fonuaa he ngaahi 'aho ni.
He'ikai teu toe lau kihe ngaahi me'a kuo hokoo hange koe fakatau 'etau paasipooti, hangee koe TongaSat 'a Tongaa, Hangee koe Shoreline etc etc etc!!!!
Koe hala e faitu'utu'uni 'e 20 he ta'u 'e tahaa , 'e kafaa ai e pule'angaa he ta'u 'e tahaafe. Faka'uta ange kihe vili kikihi ko 'eni ke tau no $118 miliona mei Siaina. Ko e fo'i tu'utu'uni ko 'enii na'e fai pe ia he ngaahi laui mahina. Ko hono consequences - te tau fe'ao moia he ta'u 'e lauiafe.
Kapau te tau toe holomui 'o tuku aa ke fai 'enau fakakaukauu - koe fu'u luo nai ia 'e fiha te tau tu'ulu kiai, pea koe ha hono fuoloaa.
Masi'i TP 'oku 'ikai keu lau au kapau ko 'etau faingata'a'iaa ko hotau fo'ui - 'o 'uhinga na'a tau kau hono alea'i e me'a koiaa. Ka ko 'etau faingata'a'ia makatu'unga he faitu'utu'uni selfish 'ae tokosi'i.
Ko 'eku kole kiate koe TP, 'e lava nai ke ke To'a fe'unga ke fai ha me'a ma'ae fonuaa fakalukufua? Pe 'oku ke kau koe he kau tama koe talanoaa pe pea holomui 'o mata faiva? The choice is yours ofcourse!
Heʻikai ke u toe taʻeloto tatau ange mo koe ʻi ha taimi.
ʻOku ke moʻoni. Ko e toki hili atu pe eni ʻo e ngaahi foi palaku ko iaa pea oku tau kei lua ni ai, pea hange ko hoo lau naʻe tuʻutuʻuni ʻa e tokosiʻi, ʻo ʻikai haʻatau leʻo ʻi he meʻa ko iaa pe haʻatau ʻilo ki ai koeʻuhi neongo naʻe ʻi ai ʻene fakaʻileʻila mai, ka naʻe tataki hake pē kitautolu ʻi he tuʻafale ko ee, pea tau toki hanga hake pe eni kuo tau tuʻu tautolu he loto luo.
Ka ko ʻeni kuo tau ilo ʻa e ngaahi meʻa lahi ko ia, pea ʻe lava pe ke tau pehe atu, "Sai, ʻAi pe meʻa ko ʻena ʻoku ke pehe ʻoku ke talamai ʻikai ke toe ʻova ai ki ha meʻa kehe."
Ikai ke kovi ke tala ange ki he puleanga mo hai fua, ko e mea eni- fai hoo fakakaukau ka okapau e toe iku ki he mea ko ena, ko e mea eni ia te tau hoko ki ai.
Ka oku ou tui lahi au ia kuo nau ako. Osi poto e kautama ia ko ena, Feleti mo hai fua. Fakatokangai ange foki ko e tokolahi o kinautolu taki i he puleanga mo e Fale Alea nae ikai ke nau kau i he fai tuutuuni i he taimi o engaahi foi palaku ko ena, ka oku ikai kovi foki ia ke fakamanatu atu kia kinautolu e kei alaha mo manongi(namuku) nae fai e he kau tama ki mua.
ʻOku lahitaha foki hono fakaʻamua ʻo e tuʻunga ʻo e fefalalaʻaki. Ka ʻoku mahalo ʻoku moʻoni e kau ʻOtua mate, "Ko e falala te ne tamateʻi koe." Ko e fakaʻamu ia ʻi he kuonga nai ko ee, ko e li kakato pe e falala ki he Tuʻi mo e houʻeiki(koeuhi naʻe fetuku a e kakai ki honau apii ke mahu ke oua naa nau toe siokita).
Nae ikai ke i ai palopalema ia ai, Ka nae alu pe e taimi pea ngalo ia(mahalo ko e palopalema nai pe ia), ka nae ngalo foki ki Tonga mo honau kau taki hili a Tupou I, oku fiemau ke tau tulituli ke tau laka mo mamani i he poto fakaatamai mo e fakahoko ngaue(tekinikale- pe ko etau fakahikihiki'i ʻa e ngaue maa ka ko hai te ne hiko mo fakamaa hotau uli). Naa tau tomui ai, pea tau to ai ki mui koeuhi ko etau ngaahi siokita(ikai ke kau ai ha taha i he toutangata ko eni) ka ko e toutangata ki mua...
Naa tau mounofoa i hono fakahikihiki hotau langi, Tui, Houeiki mo e kau faifekau, kae ngalo ke fakatonutonu e hui o etau uasi ke tatau mo e uasi o mamani, ko e founga ia ko ia ne fuoloa ene kai e he ane fakataha mo e hisitolia...
Kaekehe, mahalo oku kehe ia mei he poini, ka ko eku uhinga oku fekauaki kotoa pe a e u mea...they all sum up...
Ko e mea ki ha mea te u fai maae fonua, te u lava...talamai ange ha mea te ta toe lava e ikai ke to ia kitua ia mei he Lao....Sai pe kae ai pe mea lelei, oua e tokoni ki he fonua i he founga e toe angeange ai e tama he taahine...(Taimi ni oku ou lolotonga tokoni ki he fonua...)
Kuo osi e kuonga e fakafalala ki he malohi o e nima, mo e mafi pe ko e mafai fakalaumalie. Ko e kuonga eni o e maama o e atamai, a ia oku tafe atu ai ki he loto pea ola loua i he ngaue.
All that which can be done, is already done or is being done by anyone, but only if you can do it better is the question...
Mau foki ha aho lelei
tp
Tlk-politiki Wrote:Heʻikai ke u toe taʻeloto tatau ange mo koe ʻi ha taimi.
ʻOku ke moʻoni. Ko e toki hili atu pe eni ʻo e ngaahi foi palaku ko iaa pea oku tau kei lua ni ai, pea hange ko hoo lau naʻe tuʻutuʻuni ʻa e tokosiʻi, ʻo ʻikai haʻatau leʻo ʻi he meʻa ko iaa pe haʻatau ʻilo ki ai koeʻuhi neongo naʻe ʻi ai ʻene fakaʻileʻila mai, ka naʻe tataki hake pē kitautolu ʻi he tuʻafale ko ee, pea tau toki hanga hake pe eni kuo tau tuʻu tautolu he loto luo.
Ka ko ʻeni kuo tau ilo ʻa e ngaahi meʻa lahi ko ia, pea ʻe lava pe ke tau pehe atu, "Sai, ʻAi pe meʻa ko ʻena ʻoku ke pehe ʻoku ke talamai ʻikai ke toe ʻova ai ki ha meʻa kehe."
Ikai ke kovi ke tala ange ki he puleanga mo hai fua, ko e mea eni- fai hoo fakakaukau ka okapau e toe iku ki he mea ko ena, ko e mea eni ia te tau hoko ki ai.
Ka oku ou tui lahi au ia kuo nau ako. Osi poto e kautama ia ko ena, Feleti mo hai fua. Fakatokangai ange foki ko e tokolahi o kinautolu taki i he puleanga mo e Fale Alea nae ikai ke nau kau i he fai tuutuuni i he taimi o engaahi foi palaku ko ena, ka oku ikai kovi foki ia ke fakamanatu atu kia kinautolu e kei alaha mo manongi(namuku) nae fai e he kau tama ki mua.
ʻOku lahitaha foki hono fakaʻamua ʻo e tuʻunga ʻo e fefalalaʻaki. Ka ʻoku mahalo ʻoku moʻoni e kau ʻOtua mate, "Ko e falala te ne tamateʻi koe." Ko e fakaʻamu ia ʻi he kuonga nai ko ee, ko e li kakato pe e falala ki he Tuʻi mo e houʻeiki(koeuhi naʻe fetuku a e kakai ki honau apii ke mahu ke oua naa nau toe siokita).
Nae ikai ke i ai palopalema ia ai, Ka nae alu pe e taimi pea ngalo ia(mahalo ko e palopalema nai pe ia), ka nae ngalo foki ki Tonga mo honau kau taki hili a Tupou I, oku fiemau ke tau tulituli ke tau laka mo mamani i he poto fakaatamai mo e fakahoko ngaue(tekinikale- pe ko etau fakahikihiki'i ʻa e ngaue maa ka ko hai te ne hiko mo fakamaa hotau uli). Naa tau tomui ai, pea tau to ai ki mui koeuhi ko etau ngaahi siokita(ikai ke kau ai ha taha i he toutangata ko eni) ka ko e toutangata ki mua...
Naa tau mounofoa i hono fakahikihiki hotau langi, Tui, Houeiki mo e kau faifekau, kae ngalo ke fakatonutonu e hui o etau uasi ke tatau mo e uasi o mamani, ko e founga ia ko ia ne fuoloa ene kai e he ane fakataha mo e hisitolia...
Kaekehe, mahalo oku kehe ia mei he poini, ka ko eku uhinga oku fekauaki kotoa pe a e u mea...they all sum up...
Ko e mea ki ha mea te u fai maae fonua, te u lava...talamai ange ha mea te ta toe lava e ikai ke to ia kitua ia mei he Lao....Sai pe kae ai pe mea lelei, oua e tokoni ki he fonua i he founga e toe angeange ai e tama he taahine...(Taimi ni oku ou lolotonga tokoni ki he fonua...)
Kuo osi e kuonga e fakafalala ki he malohi o e nima, mo e mafi pe ko e mafai fakalaumalie. Ko e kuonga eni o e maama o e atamai, a ia oku tafe atu ai ki he loto pea ola loua i he ngaue.
All that which can be done, is already done or is being done by anyone, but only if you can do it better is the question...
Mau foki ha aho lelei
tp
Tamasi'i Tlk Politiki, 'oku ou kamata'aki 'ae talanoa ni moe faka'apa'apa mo'oni kihe ngaahi fakalanga fakakaukau kuo ke tuku mai he kumete 'a tangaloaa ke tau lave ai.
'Oku ou faka'amu pe ke ke mahino'i 'oku makatu'unga 'etau hoko koe Tonga mei he ngaahi tefito'i mo'oni ko 'eni:
1. Lea - Lea fakatonga
2. 'Ulungaanga fakatonga - fakahikihiki'i hotau tu'i, hou'eiki, moe kau ma'u mafai
3. Faka'apa'apa - kihe kau taki moe kau ma'u mafai.
Kapau leva 'oku 'ikai teke loto ke ke tauhi ho Tongaa pea 'oku tonu ke ke kumi atu 'e koe ha talanga 'e taha 'o talanga ai, he koe talanga pe 'eni ia 'ae kakai Tonga.
Malo e Lelei !
'Ofa pe na'a mou ma'u ha malolo lelei mei ngaue lahi 'o e uike kuo maliu atu moe ngaahi fatongia mamafa na'a mou fuesia 'o tatau pe 'i he ngaahi tapa kotoa pe 'o e mou'i ni pea moe fononga'anga ni. Tuku pe mu'a ke 'oatu 'a e faka'apa'pa lahi ki he ngaahi feme'a'aki ma'olunga kuo 'osi vahevahe 'i he ha'ofanga mo talanga'i ka e 'ataa ke fai ha tanaki mo e vahevahe.Kaveinga mamafa mo mahu'inga kuo foaki mai ke fai ha lave pea tuku ke 'ataa! Na'a veteange hota hua kuo 'i ai ha ola 'o e pakipaki 'oku fai ke maama mai ha to e 'ilo mo ha fakakaukau ke ne tataki tautolu ki ha maama 'o e fiefia mo veteanga hota'u ha'isia.
Kaveinga e mo hono tala, mahalo kuo te tomui kuo folau e vaka tuku pe ke fai ha 'anaua atu na'a tokoni. 'I he vakai 'a e motu'a ni ki he ngaahi me'a 'oku mou tuku mai pea 'oku ou mahu'inga ia ai he ngaahi vahevahe 'oku mou fai ni. 'Oku 'i ai 'a e ongo kaveinga mahuinga 'e Ua 'oku mou vahevahe mai ke fai vakai ki ai mo hano founga ke talia'aki he kuo hoko ia pea kuo tohi.
1. Ko e Patiseti 'a e Fonua ki he 2007 - 2008 kuo tali pea 'oku taku ko e Lekooti 'i he Hisitolia 'o e Falealea 'o Tonga.
2. Ko e $118 miliona mei Siaina kuo fakapaasi pea tali 'e he Falealea 'o Tonga.
Kaveinga 'Ulu'aki, taimi na'a fa'a fakamafola mai 'i he Letio A3Z 'a e ngaahi feme'aki 'i he Falealea 'o Tonga he ta'u kuo hiliange mo kimui mai pe.'I he lave'i 'e he motu'a ni. Ko e to'u Falealea 'e fiha mo e ongo na 'a e kole mei Tepile 'o e Kau Faka-Fofonga 'o e Kakai pe Le'o 'o e Kainanga 'o e Fonua pe 'i he fakalea 'e taha 'oku fakakakala'aki kitautolu ko si'i ha'a me'a vale. Ke tuku mai ha taimi feinga ke vakai'aki 'a e Patiseti he 'oku 'ikai ko ha me'a pe ke sio taimi nounou ki ai pea fakapaasi. Pea hange ki he motu'a ni 'i he hu malie ki he 'eku fakakaukau? 'Oku hange nai ko ha founga pe 'eni ke fakahoko ai he 'oku 'osi mahino pe pea tu'u ta'eue'ia ka paloti 'e malohi pe 'a e Fa'ahi ia 'a e Pule'anga.Mahalo ki he toe loloto atu kuo mou 'osi mea'i pe 'e kimoutolu hono katoa. Mahalo ko hoku nga'ataanga pe e.
Kaveinga Ua, kuo tali e no mei Siaina $118 miliona ka 'oku kei fai e fekihiaki ai pea 'oku ha 'i he kaveinga ni 'a e hoha'a lahi si'i Kau Fofonga 'o e Kakai 'i he kaveinga ni.Pea 'oku fihi 'aupito hono feinga ke veteki mai ke to e maama mai ki he anga 'o tau vakai atu. Ka ki he motu'a ni 'oku 'ikai 'aupito ke mahino mai 'a e anga mo e natula 'o e maka 'oku teka mai.
1. Ta'umu'a ki he langa fakalakalaka 'o e Nuku'alofa mo e ha fu'a kou 'osi fakalau mai (Vakai ki he Episode #18 , Lopeti Senituli.) Ka ko 'eni, 'i he fakataha 'a e Minisita Pa'anga mo e mitia 'i Nuku'alofa 'i he 29/30,Sune,2007. ( Matangi Tonga.) 'oku 'i ai 'a e fakamatala ko 'eni 'i he peesi 'i hono faka'osi.
" It has been publicly speculated that some $40 to $60 million of an $118 million pa'anga loan that Tonga is about to finalise with China will go toward buying back Shoreline Power."
'Oku 'i ai leva 'a e fihitu'u 'i he fakakaukau pe ko ha 'oku 'ikai lava ai ke vahevahe ke to e mahinoange ke si'i vakai atu si'i kakai mo e anga hono natula totonu e fakamole ki ai.Me'apango malie ia kapau 'oku 'ikai totonu ke tau ma'u ha fa'ahinga fakamatala pe fakaikiiki 'o e ngaue ni.
2. Ko malu'i 'o e noo ko 'eni pea 'e anga fefe hono malu'i mo hono tau fakafoki. 'Oku ou kei nofo pe 'o vakai atu pe ko ha si'i koloa 'i he 'Otu Felenite 'e 'ala ma'u ke malu'i'aki. 'I he vakai atu ki he ngaahi ma'u'anga mou'i 'i Tonga hala ke ma'u. 'I tahi pe tokanga pe 'i he 'ataa, na'a lolofonua 'ikai ha 'ilo. Ko e Fonua pe mo e Tangata ke ma'u pe. 'Oku ou tu'i na'a 'oku 'i ai pe ha founga ia 'e solova'aki ka 'ikai lave'i pea 'i he vakai atu.
Te u to e 'oatu pe 'a e ongoongo na'e fakatefito ai 'eku lave atu ki he kaveinga pea 'oku tu'unga ai 'eku poupou atu ki he talanga ni .'Ofaange pe 'e 'ikai ha maumau e hoko pe mamahi mai ha ni'ihi ki he motu'a pea 'oku ou kole fakamolemole atu mo e faka'apa'apa atu pe. Tukuange mai ha'a ki'i kongo si'i pe ke fai ha lave atu.Na'a hoko pe ko e poupou atu pe ki he langalanga ma'olunga mo e vete kae'uma'a 'a e ngaahi faka'uhinga malie 'i he ha'ofanga ni.
Fakamolemole atu na'a 'oku ou halaloto'api 'i he taukei mo e mala'e 'o ha'a 'ilo mo poto.To'o atu pe lelei na'a hoko ko ha ki'i 'aikona 'e aonga ka 'oku 'ikai ke konahia ai taha.
'Ofaange pe na'a mou ma'u 'a e Tapu'aki mo e Kelesi 'o e Sapata.Pea to e liuliunga mai 'a 'Ene tapuaki ke faka'inasi'aki kitautolu pea mo ha to e fakakaukau 'oku fo'ou mo ha ivi 'oku lahi ki he kamataanga 'o e Uike ngaue fo'ou ni.
Ko e 'Ofa e moe Faka'apa'apa Lahi.
Malo
Tonga News
Last Updated: Jul 7th, 2007 - 18:45:22
LEKOOTI `A HONO PAASI `E HE FALE ALEA `A E `ESITIMETI 2007-2008
Jun 29, 2007, 14:07
Na`e paasi `e he Fale Alea `o Tonga `a e `Esitimeti ki he Ta`u Fakapa`anga 2007-2008 ki mu`a `a e tahaua tu`apo `o e po Pulelulu `o e uike ni, ko e nounou taha ia mo e vave taha kuo tali ai ha `Esitimeti `e he Fale Alea `i he ta`u nai `eni `e tolungofulu `a ia ko ha lekooti fo`ou ia.
Na`e kamata `a e feme`a`aki ki he `Esitimeti `i he pongipongi Tusite ko e `aho 26 `o Sune pea na`e malolo pe `a e Fale `i he hongofulumaua (12pm) ko ha fiema`u makehe `a e Pule`anga.`o `ikai ai ke toe fakataha `a e Fale `i he houa ho`ataa. Na`a nau toe hoko atu leva mei he ono efiafi (6pm) `o tuku `i he hiva efiafi (9pm). Ko e `aho Pulelulu foki ia ko e `aho Kapineti pea na`e `ikai fakataha `a e Fale lolotonga `a e `aho, ka nau toki fakataha makehe `i he taimi fitu efiafi (7pm) koe`uhi ko e `Esitimeti. Na`e lele aipe `i matangi `a e feme`a`aki `a e hou`eiki `o paasi `a e `Eistimeti kimu`a `a e vaeuapo (12mn).
Ko e lava `eni `o paasi `a e `Esitimeti `i he houa ngaue pee `e hongofulu mo e konga `i he feme`a`aki `a e Fale Alea. `Oku `ikai ngata pee `i he`ene lekooti `i he Fale Alea Tonga ka `oku `i ai `a e tui ko e nounou taha `eni mo e vave taha `i ha toe Fale Alea `i he mamani `i hano paasi `a `enau `Esitimeti fakata`u.
`Oku `i ai ai `a e fiema`u ke fai hano fakamalo`ia `a e Sea `o e Fale Alea, `Eiki Palemia mo e Hou`eiki Memipa `o e Fale `i ha ngaue lavame`a kafakafa pehee. Mahalo pe ko e fakamelomelo lelei `eni ki he toenga `o e to`u Fale Alea ko `eni, tautau tefito ki he fakakaukau atu ki he kaveinga na`e `osi tu`utu`uni `e he Tama Tu`i ki he Fale Alea `i he`ene to folofola `i he Huufi Tapuni `o e Fale `i he 2006.
Ngata`anga
`Aho 28 `o Sune, 2007
© Copyright by Government Information Unit
Ko e webste 'enaka ko mou to e vaka atu na'a to e mahinoange ia ki a kimoutolu mo ha to e ngaahi ongongo kehe pe
http://www.pmo.gov.to
Faka'apa'apa atu
Malo
Lancelot, 'oku 'iai foki moe ngaahi fehu'i 'oku totonu ke tali mai 'ehe 'ofisi 'oe Palemiaa 'o kapau 'oku tui kihe accountability moe transparency 'oe information: Koe ngaahi fehu'ii 'eni:
a. Koe ngaahi pisinisi na'e maumau 'i Tonga ni fe'unga moe 16/11 na'e ofi he ngaahi pisinisi 'e 30 tupu nai. Koe ha nai hono 'uhinga 'oku 'ai ai pe ke security 'ehe pisinisi 'e ono?
b. 'Oku 'iai nai ha kaunga 'ae "security moe lisi 'oe kelekelee" kihe faitu'utu'uni ko 'eni ke ono pe 'ae pisinisi ke nau no mei he pa'anga no mei Siaina?
c. Koe ha 'ae 'uhinga 'ae pule'angaa kihe'enau pehe koia 'e 'ikai kapau 'e 'iai ha taha 'e 'ikai lava ke secure ha'ane no, pea 'e 'ikai ke fai ha talanoa no mo kinautolu ka 'e malava ke tokoni'i kinautolu 'ehe pule'angaa kae'oua 'e toe totongi fakafoki 'ae pa'anga 'ae no koiaa. Are they saying, that if Feleti/G5 say he can't afford an allotment/lease security for a loan, then the govt of Tonga may grant him a loan and under the impression that G5/Feleti's loan will not pay back? Smart move govt!!!!! We just want you fallas to know, we know what you don't know.