TNEWS TALANOA

Fakamolemole atu kau tangata, ka tau talanoa mu'a he ngaahi 'issue 'e 'aonga ki he teuteu 'o 'etau liliu. 'Oku 'i ai 'a e ngaahi fokotu'u ia 'iheni 'o hange ko e te u fa'ele 'a Tupou 5 etc, 'oku ne talamai 'e ia 'a e tukunga fakakaukau 'oku fu'u maa'ulalo 'aupito.

Mo u fakamolemole 'alaa, neongo 'etau tau'ataaina, ka tau ngaue fakapotopoto'aki mu'a 'a e faingamalie kuo faka'ataa mai 'e he TNEWS, pea ka 'i ai ha fakakaukau 'oku fokotu'u mai ke tau talanoa ki ai ka 'oku fu'u obvious 'a 'ene ta'eta'e'uhinga, pea 'oua te tau to e ala ki ai he 'e pehee 'e he tokotaha ia ko ia 'oku masila tokua 'a 'ene fokotu'u.

Kaekehe ko e fokotu'u fakakaukau atu pe.

Malo 'aupito 'a e felafoaki.


Tupou.

Tupou Wrote:Fakamolemole atu kau tangata, ka tau talanoa mu'a he ngaahi 'issue 'e 'aonga ki he teuteu 'o 'etau liliu. 'Oku 'i ai 'a e ngaahi fokotu'u ia 'iheni 'o hange ko e te u fa'ele 'a Tupou 5 etc, 'oku ne talamai 'e ia 'a e tukunga fakakaukau 'oku fu'u maa'ulalo 'aupito.

Mo u fakamolemole 'alaa, neongo 'etau tau'ataaina, ka tau ngaue fakapotopoto'aki mu'a 'a e faingamalie kuo faka'ataa mai 'e he TNEWS, pea ka 'i ai ha fakakaukau 'oku fokotu'u mai ke tau talanoa ki ai ka 'oku fu'u obvious 'a 'ene ta'eta'e'uhinga, pea 'oua te tau to e ala ki ai he 'e pehee 'e he tokotaha ia ko ia 'oku masila tokua 'a 'ene fokotu'u.

Kaekehe ko e fokotu'u fakakaukau atu pe.

Malo 'aupito 'a e felafoaki.


Tupou.

'IKAI TOE 'I AI HA TAHA 'E 'OMI KASELE KO 'APOLOSI KUMU PE.

TUPOU KOE MO'ONI PEA KOE TAHA 'ENI IA HA ME'A MAHU'INGA 'OKU KE LAVE KI AI. 'OKU OU POUPOU ATU AU KIHE NGAAHI FOKOTU'U FAKAKAUKAU PEHE KE 'AONGA KI HOTAU FONUA KI TONGA. TUPOU 'OKU OU POUPOU ATU KIHE NGAAHI ISSUE NA'E RAISED 'E SALESI TOKI MO 'ENE NGAAHI PALOMESI 'IHE PEESI 'E TAHA.PEA 'OKU OU FAKATAUANGE PE KUO LAVA ATU HA KONGA 'ENE NGAAHI PALOMESI HE KOE NGAAHI ISSUE MAHU'INGA IA NA'E PALOMESI MAI 'AKI 'EHE TANGATA NI 'E 'AONGA LAHI IA KIHE FONUA. NA'E SIO 'A SALESI TOKI KIHE ISSUE 'OE 1/ ta'x MA'UNGAUE 'I TONGA NA'A NE PALOMESI 'E TOKONI FAKAPA'ANGA MO FAKANGAUE KIHE KAKAI. 2/ NA'E TOE FAKATOKANGA'I 'E SALESI TOKI 'AE KAU TOU LEKALEKA 'I TONGA PEA 'OKU ANGA FOKI 'A SALESI TOKI 'I AOSITELELIA NI 'OKU VAHE 'AE KAU PENISONI NA'E PALOMESI HENI 'AE TANGATA NI TENE KAMATA 'AE VAHE 'AE KAU TOULEKELEKA 'I TONGA. 3/ KOE ISSUE 'E TAHA KOE FEFOLAU'AKI VAKA TAHI 'O NGOTO AI 'AE ASHIKA. NA'E TOE PALOMESI HENI 'A SALESI TOKI 'OKU NE 'OSI KUMI 'AE VAKA MEI SIAPANI FE'UNGA MOE LAU MILIONA KE UTA FAKALOTOFONUA 'I TONGA. 4/ ISSUE 'E TAHA KOE MA'ULALO 'AE TU'UNGA FAKA'EKONOMIKA 'O TONGA MOE TO LALO 'AE PA'ANGA HUMAI. NA'E PALOMESI HENI 'A SALESI TOKI 'OKU KE 'OSI ALEA'I MOE KAUTAHA 'ETIFAIVA 'I HOLLYWOOD KE NAU FAIVA'I 'AE NGOTO 'AE ASHIKA PEA 'E MA'U AI 'AE LAU NGEAU MILIONA KIHE ECONOMY 'A TONGA. KOE NGAAHI ISSUE 'OKU 'OMI 'E SALESI TOKI 'OKU MO'ONI 'AUPITO. PEA 'OKU TAU FAKAMALO PE 'IHA KAU TANGATA 'OKU NAU KEI MA'U 'AE LOTO'OFA 'I HE'ENAU MA'U FAINGAMALIE KE TOKONI KI TONGA KIHE MASIVA. 'OKU OU TUI 'OKU TU'UTELINGA MO FAKAONGOONGO MAI 'AE TONGA KOTOA KIA SALESI TOKI , NOFO MAYFIELD, NEWCASTLE, NSW, AUSTRALIA KI HE 'ENE NGAAHI PALOMESI KE TOKONI KIHE FONUA MOE KAKAI MASIVA.

kau tangata moe kau fefine mou kataki pe he faa oatu ae u fkvhaa lesoni koeni ketau sio kiai fekauaki moe anga hotau kau mau mafai maolunga o tonga ni pea oku fkmolemole atu pe naa oku kii to kitua ae u kaveinga ni ka koe anga pe foki ia a eku sio tauataina a kumu pea oku iai foki ae etita oku ne sivi ae u topiki oku tau tuku mai kihe u lokini pea kapau oku taetaau pea koe fatongia ia oe etita kene too pea kapau oku ne sivii o pehe ke tuku pe he oku ikai hano maumau ona oe foi fokotuu oku oatuu pea oku ou pehe koe mea pe ia a au keke lave mai o kohi kiai pe ikai he oku tatau tofu pe ia mohoo mou u fokotuu fkkaukau maii koe mea tauataina pe ia a kumu pee tene lau pe ikai pea fai haane tohi o tali kiai pe ikai kai kehe koe fuu misini eni ia ae tnews oku ne tuku mai ketau fetohi aki ai ihe anga a etau ngaahi fkkaukauu ha faahinga mea pe manatui koe foi leaa ha faahinga mea pe tatau aipe koeha hao fkkaukau ka koe toki fkfoituitui pe ia ae toko taha lau kolomuu kene lau pe tohi o tali kiai pea ka ikai kete loto kiai pea tuku noai pe mua ia ke alu.koe u mea oku ou tuku atuu koe u mea ia oku fekauaki tonu ia moe anga a etau nofo fkapaapa i tonga ni ke toe uei he oku fuu lahi ae talanoai pe ae nonofo fksotoma ia i tonga ni o hange ha mea nomoloo kihe tongaa ae fuu mea nae ikai ketau anga kiaii pea oku kaunga foki ae u luma ia koeni mohotau tuii pea koe isiu mahuinga eni ia ketau fkpapaui he koe tui eni oe fonuaa pea kapau oku mou saia pe kimoutolu ia he nonofo pe fanongo kihe anga fai ae tui pea oku ou talaatu ia e kumu oku ikai keu tui tatau mo kimoutolu malo.oku puli foki ia ihe toko lahi o tala koe mea maumau taimi eni ka oku tala atu e kumu kemou toe ai ange hoomou fkkaukau pe oku lelei koa pe ikai kapau kuotau tui koe fonua kalisitiane eni pea oku tau moua kihe otuaa ketau eke ae mooni koia kihe tui o tonga pe oku mooni ene nonofo moe kakai tangata pe ikai he oku fkmalaia ia kihe fonuaa ihe lau ae folofolaa pea kapau oku mou fkmaamaai ae folofoloaa pea heikai keu toe eki hoomou ngataangaa hwee kuo mou feinga ke ufiufii ae palaku oku fkmamafai ehe tui fkkalisitianee ofa atu.

kau tangata moe kau fefine koe foi mea tepu ketau mahinoi koe kolomu tauataina eni ia kiha isiu pe keke tuku mai ki loto koe aonga moe ikai aonga koe mea pe ia a au ka oku ata pe ia ketau omai ha mea kihe u loki ni he koe uhinga lahi ia hono fokotuu ehe tnews pea nae ikai fktaumua ia kiha foi mea pe ke aonga kihe etau nofoo ikai oku taumua ia kiha faahinga mea pe aonga mo taeaonga oku fkofoofa kotoa pe ia ko koe pe ia moau keta toki ai ke pehe oku kovii mo ikai aongaa kapau tete lau pe ia e kita ke hu lelei e hu lelei pe ia he oku tui a kumu kapau tetau lele aki hoomou foi uhinga koena he ikai ke iai ha toe mea ia ketau lavelave kiai katau talanoa fklotu a kia sisu mo mea koe mea pe ia e lava ai ke tuku ae toe omai ha kaveinga oku kii fehalaaki mohoo mou vakaii tau ai fklotu a ketau hange ha kau angeloo pea koe taha oku mou ateki ae u fokotuu fkkaukau tauataina atu a kumu ka oku ikai kemou omai ha mea e taha ketau talanoa kiai kapau oku mou fie talanoa mea aonga pea ofa mai o tuku mai ha mea ki loto foki moe fkpipiko hoomou mea oku fai mai kia kumu ofa atu.

sikoti Wrote:TUPOU KOE MO'ONI PEA KOE TAHA 'ENI IA HA ME'A MAHU'INGA 'OKU KE LAVE KI AI. 'OKU OU POUPOU ATU AU KIHE NGAAHI FOKOTU'U FAKAKAUKAU PEHE KE 'AONGA KI HOTAU FONUA KI TONGA. TUPOU 'OKU OU POUPOU ATU KIHE NGAAHI ISSUE NA'E RAISED 'E SALESI TOKI MO 'ENE NGAAHI PALOMESI 'IHE PEESI 'E TAHA.PEA 'OKU OU FAKATAUANGE PE KUO LAVA ATU HA KONGA 'ENE NGAAHI PALOMESI HE KOE NGAAHI ISSUE MAHU'INGA IA NA'E PALOMESI MAI 'AKI 'EHE TANGATA NI 'E 'AONGA LAHI IA KIHE FONUA. NA'E SIO 'A SALESI TOKI KIHE ISSUE 'OE 1/ ta'x MA'UNGAUE 'I TONGA NA'A NE PALOMESI 'E TOKONI FAKAPA'ANGA MO FAKANGAUE KIHE KAKAI. 2/ NA'E TOE FAKATOKANGA'I 'E SALESI TOKI 'AE KAU TOU LEKALEKA 'I TONGA PEA 'OKU ANGA FOKI 'A SALESI TOKI 'I AOSITELELIA NI 'OKU VAHE 'AE KAU PENISONI NA'E PALOMESI HENI 'AE TANGATA NI TENE KAMATA 'AE VAHE 'AE KAU TOULEKELEKA 'I TONGA. 3/ KOE ISSUE 'E TAHA KOE FEFOLAU'AKI VAKA TAHI 'O NGOTO AI 'AE ASHIKA. NA'E TOE PALOMESI HENI 'A SALESI TOKI 'OKU NE 'OSI KUMI 'AE VAKA MEI SIAPANI FE'UNGA MOE LAU MILIONA KE UTA FAKALOTOFONUA 'I TONGA. 4/ ISSUE 'E TAHA KOE MA'ULALO 'AE TU'UNGA FAKA'EKONOMIKA 'O TONGA MOE TO LALO 'AE PA'ANGA HUMAI. NA'E PALOMESI HENI 'A SALESI TOKI 'OKU KE 'OSI ALEA'I MOE KAUTAHA 'ETIFAIVA 'I HOLLYWOOD KE NAU FAIVA'I 'AE NGOTO 'AE ASHIKA PEA 'E MA'U AI 'AE LAU NGEAU MILIONA KIHE ECONOMY 'A TONGA. KOE NGAAHI ISSUE 'OKU 'OMI 'E SALESI TOKI 'OKU MO'ONI 'AUPITO. PEA 'OKU TAU FAKAMALO PE 'IHA KAU TANGATA 'OKU NAU KEI MA'U 'AE LOTO'OFA 'I HE'ENAU MA'U FAINGAMALIE KE TOKONI KI TONGA KIHE MASIVA. 'OKU OU TUI 'OKU TU'UTELINGA MO FAKAONGOONGO MAI 'AE TONGA KOTOA KIA SALESI TOKI , NOFO MAYFIELD, NEWCASTLE, NSW, AUSTRALIA KI HE 'ENE NGAAHI PALOMESI KE TOKONI KIHE FONUA MOE KAKAI MASIVA.

sikoti alu ange o lau hoo u fokotuutuu pe oku iai koa ha isu mahuinga ai ka oku totoatu hoo fkangai a kumu o pehe oku ikai aonga haa ku isiu e taha hili koia oku oatu ia e kumu ae mea totonu pe ia ketau sio kiai pe oku lelei pe ketau sio pe kae fkhoko pe ia ehe kau mau mafai o tonga ni moe enau fanauu pe ikai kae hange kohoo u ateki o kumu pea oku ikai ke fuu uhinga lelei kia kumu he oku ke poupoui ae ikai ke oatu ha mea aonga ka ko koe pe oku ke taki mua hono fokotuu holo heni ae u isiu kia apolosio mo tukuakii mai au koe tokotaha au ko salesi apolosio toki ka oku ou kei talaatu pe oku ke hala koe ai mo loi lahi koe tama kehe pe eni ia oku toutou tohi atuu.

kumu Wrote:

sikoti Wrote:TUPOU KOE MO'ONI PEA KOE TAHA 'ENI IA HA ME'A MAHU'INGA 'OKU KE LAVE KI AI. 'OKU OU POUPOU ATU AU KIHE NGAAHI FOKOTU'U FAKAKAUKAU PEHE KE 'AONGA KI HOTAU FONUA KI TONGA. TUPOU 'OKU OU POUPOU ATU KIHE NGAAHI ISSUE NA'E RAISED 'E SALESI TOKI MO 'ENE NGAAHI PALOMESI 'IHE PEESI 'E TAHA.PEA 'OKU OU FAKATAUANGE PE KUO LAVA ATU HA KONGA 'ENE NGAAHI PALOMESI HE KOE NGAAHI ISSUE MAHU'INGA IA NA'E PALOMESI MAI 'AKI 'EHE TANGATA NI 'E 'AONGA LAHI IA KIHE FONUA. NA'E SIO 'A SALESI TOKI KIHE ISSUE 'OE 1/ ta'x MA'UNGAUE 'I TONGA NA'A NE PALOMESI 'E TOKONI FAKAPA'ANGA MO FAKANGAUE KIHE KAKAI. 2/ NA'E TOE FAKATOKANGA'I 'E SALESI TOKI 'AE KAU TOU LEKALEKA 'I TONGA PEA 'OKU ANGA FOKI 'A SALESI TOKI 'I AOSITELELIA NI 'OKU VAHE 'AE KAU PENISONI NA'E PALOMESI HENI 'AE TANGATA NI TENE KAMATA 'AE VAHE 'AE KAU TOULEKELEKA 'I TONGA. 3/ KOE ISSUE 'E TAHA KOE FEFOLAU'AKI VAKA TAHI 'O NGOTO AI 'AE ASHIKA. NA'E TOE PALOMESI HENI 'A SALESI TOKI 'OKU NE 'OSI KUMI 'AE VAKA MEI SIAPANI FE'UNGA MOE LAU MILIONA KE UTA FAKALOTOFONUA 'I TONGA. 4/ ISSUE 'E TAHA KOE MA'ULALO 'AE TU'UNGA FAKA'EKONOMIKA 'O TONGA MOE TO LALO 'AE PA'ANGA HUMAI. NA'E PALOMESI HENI 'A SALESI TOKI 'OKU KE 'OSI ALEA'I MOE KAUTAHA 'ETIFAIVA 'I HOLLYWOOD KE NAU FAIVA'I 'AE NGOTO 'AE ASHIKA PEA 'E MA'U AI 'AE LAU NGEAU MILIONA KIHE ECONOMY 'A TONGA. KOE NGAAHI ISSUE 'OKU 'OMI 'E SALESI TOKI 'OKU MO'ONI 'AUPITO. PEA 'OKU TAU FAKAMALO PE 'IHA KAU TANGATA 'OKU NAU KEI MA'U 'AE LOTO'OFA 'I HE'ENAU MA'U FAINGAMALIE KE TOKONI KI TONGA KIHE MASIVA. 'OKU OU TUI 'OKU TU'UTELINGA MO FAKAONGOONGO MAI 'AE TONGA KOTOA KIA SALESI TOKI , NOFO MAYFIELD, NEWCASTLE, NSW, AUSTRALIA KI HE 'ENE NGAAHI PALOMESI KE TOKONI KIHE FONUA MOE KAKAI MASIVA.

sikoti alu ange o lau hoo u fokotuutuu pe oku iai koa ha isu mahuinga ai ka oku totoatu hoo fkangai a kumu o pehe oku ikai aonga haa ku isiu e taha hili koia oku oatu ia e kumu ae mea totonu pe ia ketau sio kiai pe oku lelei pe ketau sio pe kae fkhoko pe ia ehe kau mau mafai o tonga ni moe enau fanauu pe ikai kae hange kohoo u ateki o kumu pea oku ikai ke fuu uhinga lelei kia kumu he oku ke poupoui ae ikai ke oatu ha mea aonga ka ko koe pe oku ke taki mua hono fokotuu holo heni ae u isiu kia apolosio mo tukuakii mai au koe tokotaha au ko salesi apolosio toki ka oku ou kei talaatu pe oku ke hala koe ai mo loi lahi koe tama kehe pe eni ia oku toutou tohi atuu.

'OKU 'ILONGA AI HO'O 1B LALO KUAVA MO HO'O LOI ERO SALESI TOKI . KUO NGALO IA 'IA KUMU 'OKU LOI 'OKU 'IKAI KO SALESI TOKI IA. TOHI ATU AU KIA SALESI TOKI HE NGAAHI ISSUE 'OKU NE FOKOTU'U MAI TALI MAI IA 'E KUMU HANGE HA'AKU TOHI ATU KIAI, example 'ae tali 'a kumu ki he'eku tohi kia salesi toki, hala'ata kei metioned 'a kumu he'eku tohi.
"sikoti alu ange o lau hoo u fokotuutuu pe oku iai koa ha isu mahuinga ai ka oku totoatu hoo fkangai a kumu o pehe oku ikai aonga haa ku isiu e taha hili koia oku oatu ia e kumu ae mea totonu pe ia ketau sio kiai "

Mou 'ofa mai aa kakai 'o tuku aa e talanoa me'a maumautaimi ka tau talanoa ha me'a 'e langa hake ai hotau fonua.

Fefe 'eni: Koe ha'a mou lau kiha fa'ahinga makatu'unga ke fakatoka ai 'etau temokalati. Koe temokalati 'a 'Amelika na'e fakatoka'aki ia 'ae ongo me'a lalahi 'e ua: Pea nau pehe, ko 'enau tau'ataina 'e ma'u ia mei he ongo me'a lalahi koia:
1. Morality
2. Christian religion.

Toki ha'u e ongo tangata pule'ako moe faiako 'ae 'univesiti Harvard ko Elliot mo Langdel 'o afe'i 'ae makatu'ungaa kihe tui faka'evalusio - "ME theory". Sai, 'oku kei tu'uma'u 'a 'Amelika 'ihe makatu'unga na'e fatu kiai 'ae fonua??

Mou lafo mai aa hena!!

Kehekehe Wrote:Mou 'ofa mai aa kakai 'o tuku aa e talanoa me'a maumautaimi ka tau talanoa ha me'a 'e langa hake ai hotau fonua.

Fefe 'eni: Koe ha'a mou lau kiha fa'ahinga makatu'unga ke fakatoka ai 'etau temokalati. Koe temokalati 'a 'Amelika na'e fakatoka'aki ia 'ae ongo me'a lalahi 'e ua: Pea nau pehe, ko 'enau tau'ataina 'e ma'u ia mei he ongo me'a lalahi koia:
1. Morality
2. Christian religion.

Toki ha'u e ongo tangata pule'ako moe faiako 'ae 'univesiti Harvard ko Elliot mo Langdel 'o afe'i 'ae makatu'ungaa kihe tui faka'evalusio - "ME theory". Sai, 'oku kei tu'uma'u 'a 'Amelika 'ihe makatu'unga na'e fatu kiai 'ae fonua??

Mou lafo mai aa hena!!

Kehekehe, fakamalo atu 'i he tokoni ki he langa 'o ha Tonga 'oku makehe atu mei he tu'unga 'oku tau 'i ai. 'Io ko e mo'oni, 'oku vave 'a e taimi ia ke fai ai 'a e liliu, ka 'oku fu'u kei toe lahi 'a e ngaahi tefito'i mo'oni mahu'inga kr tau talanoa ki ai.

Kau tangata, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, ko'etau fetalanoa'aki ni, 'oku 'osi a'u pe ia ki he 'ofisi 'o e PM. Pea 'oku ou fiefia lahi 'aupito ai. 'E toki lau 'e he fanau 'o e kaha'u 'i he hisitolia 'o 'ilo na'e fai 'a e feinga lahi 'aupito 'i he ngaahi tafa'aki kehekehe ki he Tu'i mo e PM Feleti Sevele, ke na 'ofa 'i he fu'u kakai 'o e fonua, 'o tuku hono feinga'i 'o e mafai ke pule fakaaoao 'a e tu'i 'i he kakai 'o e fonua.

Fakamolemole atu kau tangata, ka tau talanoa mu'a he ngaahi 'issue 'e 'aonga ki he teuteu 'o 'etau liliu. 'Oku 'i ai 'a e ngaahi fokotu'u ia 'iheni 'o hange ko e te u fa'ele 'a Tupou 5 etc, 'oku ne talamai 'e ia 'a e tukunga fakakaukau 'oku fu'u maa'ulalo 'aupito.

Mo u fakamolemole 'alaa, neongo 'etau tau'ataaina, ka tau ngaue fakapotopoto'aki mu'a 'a e faingamalie kuo faka'ataa mai 'e he TNEWS, pea ka 'i ai ha fakakaukau 'oku fokotu'u mai ke tau talanoa ki ai ka 'oku fu'u obvious 'a 'ene ta'eta'e'uhinga, pea 'oua te tau to e ala ki ai he 'e pehee 'e he tokotaha ia ko ia 'oku masila tokua 'a 'ene fokotu'u.

Kaekehe ko e fokotu'u fakakaukau atu pe.

Malo 'aupito 'a e felafoaki.


Tupou.


Mou 'ofa mai aa kakai 'o tuku aa e talanoa me'a maumautaimi ka tau talanoa ha me'a 'e langa hake ai hotau fonua.

Fefe 'eni: Koe ha'a mou lau kiha fa'ahinga makatu'unga ke fakatoka ai 'etau temokalati. Koe temokalati 'a 'Amelika na'e fakatoka'aki ia 'ae ongo me'a lalahi 'e ua: Pea nau pehe, ko 'enau tau'ataina 'e ma'u ia mei he ongo me'a lalahi koia:
1. Morality
2. Christian religion.

Toki ha'u e ongo tangata pule'ako moe faiako 'ae 'univesiti Harvard ko Elliot mo Langdel 'o afe'i 'ae makatu'ungaa kihe tui faka'evalusio - "ME theory". Sai, 'oku kei tu'uma'u 'a 'Amelika 'ihe makatu'unga na'e fatu kiai 'ae fonua??

Mou lafo mai aa hena!!

KEHEKEHE



MALO MU'A 'A 'ETAU TOE MA'U......... KUO LAVA ATU 'AE SAPATE 'OE NGAAHI FA'EE PEA 'OKU TAU FKMALO'IA AI 'AE 'OANGE 'AE MO'UI KIHE NGAAHI FA'EE MOE NGAAHI NGAFA KUO FK'INASI 'AKINAU3 PEA 'OKU TAU FKMALO AI, PEA 'OFA KE KEIKEI HOKO PEHEE ATU AI PEE 'AE TAPUAKI 'AE 'EIKI KIHE NGAAHI FA'EE KOTOA 'OKU NAU 'I TONGANI MOE TAPA 'OE KOLOPEE 'OKU NAU SI'IFKPAEA ATU AII.......MALO MU'A 'A HOMOU SI'I FAIFATONGIA.

MALO MU'A TUPOU EE FA'A FKTOKANGA'I MA'U PEE 'A HOTAU VAKAA KETAU LELE FKOFIOFI MA'U PEE KIHE NGAAHI KAVEINGA 'E 'AONGA MAI KIHOTAU KI'I MOTU MASIVAA, HE 'OKU KI'I LAHILAHI 'AE KAU'ATAMAI VAIVAI HE 'UU LOKINI 'OKU NAU FEINGA KE AFE'I MA'U PEE HOTAU VAKAA, PEA KOE 'ATUNGA PE IA 'OE NOFO MULI KOE FIEMA'U PEE HA'ANAU OLI'IA.... KAMAU SI'I FAINGATA'IA ATU KIMAU3 MEI MOTUNI HE FU'U FKPO'ULI PEHEE 'AE KI'I PULE'ANGA KAIVAO 'OE TOKEE MO T5, KAE TAUTAU TEFITO KIHE KI'I ME'A KO'ENA KO KUMU, KOE TALA 'OKU NOFO VAVA'U KAA KOEE IA 'OKU NOFO MULI PE IA, PEA KOE PEHEE KOAA KENE 'OMAI HA ME'A KE LANGA HAKE AI HOTAU MOTU MASIVA, HE 'OKU NOFO 'I TONGANI KENE 'ILO'I 'AE MO'UI FAINGATA'IA.......KOE ANGA PEE 'EKU KI'I SIO ATU KIHE TU'UNGA 'OKU TAU 'AU KITAU3 KIAI HE NGAAHI 'AHONI, KUO 'OSI 'ILOILO LELEI 'AUPITO 'AE TONGA KOTOA MEI HE PALEMIA, MOE TANGATA'I FONUA KOTOA 'OKU NAU FKPAEA ATU MEI MULINA 'AE FOUNGA TOTONU KE FKLELE'AKI HOTAU KI'I MOTU MASIVA, KAA 'OKU 'IKAI KENAU FIEFAI IA 'EKINAU3, KUO LAHI 'ANOA 'AE POTO IA 'IHO TAU KAKAI, MOE ME'A 'OKU TOTONU KENAU FKHOKOO.... KA 'OKU 'IKAI FIEFAI IA, 'AIA KOE PALOPALEMA IA 'OKU TAU TOFANGA AI TALU MEI FUOLOA, PEA KOE FA'AHINGA FO'OU 'OKU NAU HUU ATU 'O FAIFATONGIA MAI MEI HE PULE'ANGA 'OKU NAU MUIMUI PEE HE 'ALUNGA 'OE KALASI NA'E 'IMU'A ATU, PEA KOE KI'I FOUNGA IA 'OKU TAU KEI FEINGA KE TA'OFI, KOE AKOO KUO 'IKAI 'AONGA IA.... KOE TOE TANAKI ATU MOE LOTUU 'OKU 'IKAI KE 'AONGA MOIA......KOE TOE PE 'ENI IA MAHALO EE NGUTU EE ME'AFANA KANAU TOKI FKHOKO LELEI 'AE FATONGIA, KAE MALOO 'AE FOKOTU'U FKKAUKAU MAI KIHE KOLOMUNI 'OTEE KAU ATU HE LAVELAVE AI.

FOKAI

Tupou Wrote:Fakamolemole atu kau tangata, ka tau talanoa mu'a he ngaahi 'issue 'e 'aonga ki he teuteu 'o 'etau liliu. 'Oku 'i ai 'a e ngaahi fokotu'u ia 'iheni 'o hange ko e te u fa'ele 'a Tupou 5 etc, 'oku ne talamai 'e ia 'a e tukunga fakakaukau 'oku fu'u maa'ulalo 'aupito.

Mo u fakamolemole 'alaa, neongo 'etau tau'ataaina, ka tau ngaue fakapotopoto'aki mu'a 'a e faingamalie kuo faka'ataa mai 'e he TNEWS, pea ka 'i ai ha fakakaukau 'oku fokotu'u mai ke tau talanoa ki ai ka 'oku fu'u obvious 'a 'ene ta'eta'e'uhinga, pea 'oua te tau to e ala ki ai he 'e pehee 'e he tokotaha ia ko ia 'oku masila tokua 'a 'ene fokotu'u.

Kaekehe ko e fokotu'u fakakaukau atu pe.

Malo 'aupito 'a e felafoaki.


Tupou.

Pou laku mai pe 'e koe ia ki loto ke tau haluhae ai he ko hono mala'ee pee 'ona eni.Koe Foomoloo ia koe me'a pe ia kete toki fakamalanga 'aki 'ihe FALEE.
Takitaha pee tangata mo 'ene founga lea ,malanga, faiako,tokoni,lotu,foungafai pea moe ha fua.Koe mahu'ingaa pee koe 'oange 'ae faingamalie tatau kihe taha kotoa 'emeni.

Kehekehe Wrote:Mou 'ofa mai aa kakai 'o tuku aa e talanoa me'a maumautaimi ka tau talanoa ha me'a 'e langa hake ai hotau fonua.

Fefe 'eni: Koe ha'a mou lau kiha fa'ahinga makatu'unga ke fakatoka ai 'etau temokalati. Koe temokalati 'a 'Amelika na'e fakatoka'aki ia 'ae ongo me'a lalahi 'e ua: Pea nau pehe, ko 'enau tau'ataina 'e ma'u ia mei he ongo me'a lalahi koia:
1. Morality
2. Christian religion.

Toki ha'u e ongo tangata pule'ako moe faiako 'ae 'univesiti Harvard ko Elliot mo Langdel 'o afe'i 'ae makatu'ungaa kihe tui faka'evalusio - "ME theory". Sai, 'oku kei tu'uma'u 'a 'Amelika 'ihe makatu'unga na'e fatu kiai 'ae fonua??

Mou lafo mai aa hena!!

Kia teau ia Kehe 'e sai pe ia kapau te tau muimui kihe style temo ae kau pilitania pe koe kau 'amelika pea tau toki teletele ai pee ke fit in lelei pea mo hotau anga fakafonua moe tukufakaholoo.
Tau manatu pe 'oku 'ikai ha system 'e perfect kaa koe lekooti 'ae ongo fonua ko 'enii pea moe ngaahi fonua lahi 'o Iulope pea mo fe fua 'oku practice ai a'e Temoo 'oku sai 'aupito.Koia ai 'oku ou tui koe me''a mahu'inga mo 'uluakii ke tau mavahe meihe fu'u falemalolo lahi koia 'oku tau lolotonga iai fakapolitikalee.
Koe me''a 'oku oli kia teau koe uluaki fai e tafaa pea toki fai e telee.

Tama4kakai Wrote:Kia teau ia Kehe 'e sai pe ia kapau te tau muimui kihe style temo ae kau pilitania pe koe kau 'amelika pea tau toki teletele ai pee
Koe me''a 'oku oli kia teau koe uluaki fai e tafaa pea toki fai e telee.

'Aia koe ha'u mei ai e hele fulufulu e...poupou atu masi'i 4kakai e fai e me'a koe fkloloto.

Tupou Wrote:Fakamolemole atu kau tangata, ka tau talanoa mu'a he ngaahi 'issue 'e 'aonga ki he teuteu 'o 'etau liliu. 'Oku 'i ai 'a e ngaahi fokotu'u ia 'iheni 'o hange ko e te u fa'ele 'a Tupou 5 etc, 'oku ne talamai 'e ia 'a e tukunga fakakaukau 'oku fu'u maa'ulalo 'aupito.

Mo u fakamolemole 'alaa, neongo 'etau tau'ataaina, ka tau ngaue fakapotopoto'aki mu'a 'a e faingamalie kuo faka'ataa mai 'e he TNEWS, pea ka 'i ai ha fakakaukau 'oku fokotu'u mai ke tau talanoa ki ai ka 'oku fu'u obvious 'a 'ene ta'eta'e'uhinga, pea 'oua te tau to e ala ki ai he 'e pehee 'e he tokotaha ia ko ia 'oku masila tokua 'a 'ene fokotu'u.

Kaekehe ko e fokotu'u fakakaukau atu pe.

Malo 'aupito 'a e felafoaki.


Tupou.

Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Talakaepau malo mu'a e lava mai pea 'oku talitali fiefia koe keke me'a mai ke fevahevahe'aki ha founga 'e lelei fklukufua kihotau ki'i fonua.
Ko'eku sio 'a'aku mo'oni na'e 'ikai ha valau he taimi na'e palemia mai ai e hou'eiki kae toki 'asi hake ia he taimi na'e palemia ai 'a Lavaka hangehange na'e fu'u lahi hono fk'apa'apa'i ehe kau fkfofonga e kakai 'oe taimi koia e kau hou'eki pea faingata'a ke toe lea atu ha fkfepaki kia kinautolu pea na'e fe'unga pe ia moe taimi koia ,ka kuo toki hu atu 'eni e kau fkfofonga ia ko'eni 'o 'ai hono ki'i fkfepaki'i pea hange 'oku fai ai e ki'i valau ko'eni tau sio pe kia sevele he'ene kei fkfofonga kihe kakai 'e hala aipe pule'anga he me'a kotoa ko'ene palemia pe tonu pasika e me'a ia na'ane fkhala'i 'aneafi pea ka toe palemia ha motu'a toketa he tohitapu tene kei fai aipe me'a tatau ,he'e kei fkongoongo peia kihe tokotaha na'a ne 'oange 'ene palemia kae 'oualeva pe ke liliu 'o fili 'ehe kakai honau palemia pea koe toki fai ia 'ehe tama koia e loto e kakai koe'uhi ka 'ikai ke fai e tama koia kihe loto e kakai talaatu koe fili hoko 'e fkta'ane tama ia koia 'i 'api,pea 'oku hange leva kia au koe palopalema ke fai e fili palemia kihe loto e kakai e fonua ,kae kehe koe felingiaki fkkaukau pe foki kae tali kiha lau e kau tama koee...malo

Hot dog Wrote:

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Talakaepau malo mu'a e lava mai pea 'oku talitali fiefia koe keke me'a mai ke fevahevahe'aki ha founga 'e lelei fklukufua kihotau ki'i fonua.
Ko'eku sio 'a'aku mo'oni na'e 'ikai ha valau he taimi na'e palemia mai ai e hou'eiki kae toki 'asi hake ia he taimi na'e palemia ai 'a Lavaka hangehange na'e fu'u lahi hono fk'apa'apa'i ehe kau fkfofonga e kakai 'oe taimi koia e kau hou'eki pea faingata'a ke toe lea atu ha fkfepaki kia kinautolu pea na'e fe'unga pe ia moe taimi koia ,ka kuo toki hu atu 'eni e kau fkfofonga ia ko'eni 'o 'ai hono ki'i fkfepaki'i pea hange 'oku fai ai e ki'i valau ko'eni tau sio pe kia sevele he'ene kei fkfofonga kihe kakai 'e hala aipe pule'anga he me'a kotoa ko'ene palemia pe tonu pasika e me'a ia na'ane fkhala'i 'aneafi pea ka toe palemia ha motu'a toketa he tohitapu tene kei fai aipe me'a tatau ,he'e kei fkongoongo peia kihe tokotaha na'a ne 'oange 'ene palemia kae 'oualeva pe ke liliu 'o fili 'ehe kakai honau palemia pea koe toki fai ia 'ehe tama koia e loto e kakai koe'uhi ka 'ikai ke fai e tama koia kihe loto e kakai talaatu koe fili hoko 'e fkta'ane tama ia koia 'i 'api,pea 'oku hange leva kia au koe palopalema ke fai e fili palemia kihe loto e kakai e fonua ,kae kehe koe felingiaki fkkaukau pe foki kae tali kiha lau e kau tama koee...malo

There is a Political fixation that Hon Mr Pohiva should be the next Prime Minister simply for services rendered, also the cultural perception that Nobles as part of their birthright , have the same prerogative.

The voice of this generation is clear. They need a Prime Minister that really and truly have a vision of inclusion (economic and social justice)

The challenge of our time is to find a new Prime Minister ,with the leadership skill to renew ,unite and heal us.

A time for deep spiritual discernment: OKU MAMAHA AE ATAMAI MOE LOTO, KOE LOLOTO TAHA AE LAUMALIE.

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Malo mu'a 'a e lelei pea mo e fekumi ki ha founga 'e toe lelei ange ai 'etau nofo Talakaepau.

'Oku 'ikai fu'u mahino kiate au pe ko e ha ho'o 'uhinga 'oku ke pehee ai "na'e lelei ai 'a fkhoko fatongia 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM 'i he kuo hili?".

'I he kuo hili 'a ee na'e fu'u malohi 'aupito 'a e anga fk-fonua, pea mo e founga na'e ako'i 'aki 'a e fanau tupu 'o e fonua ke tapu 'aupito ha ki'i fo'i lea ta'x taau kia hou'eiki, left alone the royal family. Pea kau atu ai pe ki ai mo e kau taki lotu 'i he toputapu ke foaki ha ki'i fo'i lea ta'x faka'apa'apa ki ai, ka ko e tumutumu 'a e fale 'o e tu'i, pea hoko hake ki ai 'a hou'eiki. Ka 'oku 'ikai 'uhinga ia na'e 'ikai ha loto 'o e Tonga 'i he 'aho ko ia. Ka na'e fu'u malohi 'a e fo'i kakaa koia ke ako'i 'a e fanau 'a e tu'a (commoner tokua) ke nau 'ilo 'a e tauhi 'o e toputapu na'aku lave atu ki ai.

Neongo 'a e fu'u malohi 'a e anga fk-fonua 'o e 'aho ko ia, ka na'e 'i ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i 'o e kakai na'a nau sio lelei pe 'o 'ilo 'a e fu'u kovi 'ohua mo e falesi kuo lahi, 'a e fale'i 'a e PM, Misa Peka 'o e tu'i, he kuo fu'u 'ilonga 'aupito 'a e kamata ke fk-e-haua 'e he tu'i mo 'ene kau polisi 'a e kakai 'o e fonua. (koe me'a tatau mo ia 'oku fai 'e he pule'anga 'i he taimi ni, 'i he fu'u fuoloa 'a e fk-tolonga 'o e lao fakatu'upakee).

Na'e fili ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i, 'o kau ki ai 'a Sione Topui (mahalo ko e hingoa totonu ia 'i he hisitolia) mo e ki'i ni'ihi ('oku 'ikai ke u manatu ki ai) ke nau fk-poongi 'a Misa Peka, pea 'ikai tau 'a e fana 'ia Misa peka, ka e tau 'i hono 'ofefine 'o lavea. Pea ne iku 'a e kau tangata ni 'o 'ave ki he motu ko ia ko Malinoa 'o fana'i ai 'i he tu'utu'uni 'a e pule'anga.

Ko ia ko e pehee ko ia na'e sai ange 'a e kau PM hou'eiki 'o e kuohili, 'oku 'ikai ke u tui ki ai. Na'e, pea 'oku tokoni lahi 'a e fo'i ako'i 'o e 'ulungaanga fk-tonga ki he 'etau fanau, ke tapuha 'a e hou'eiki mo e fale 'o e tu'i, pea teke honau langi ki he ma'olunga taha 'e ala lava 'e he kakai 'o e fonua (commoners), pea taku leva ia 'i he kuohili, ko e fonua mo e kakai lelei 'o Tonga, he 'oku 'ikai ha moveuveu mo ha fetaa'aki. 'Osi na'e 'i ai pe 'a e ki'i maama 'ia Sione Topui mo e ki'i ni'ihi ko'eni, ke nau talaatu ke 'oua te nau fai pehee, kae 'omi ke tau talanoa, he 'oku 'i ai pe mo e 'atamai 'o e kakai 'o e fonua. Pea 'oku ou tui ko e ki'i maama na'e tutu ko ia, 'a 'eni ia kuo fononga mai ai 'a e feinga ki ha to e Tonga 'oku napangapanga malie ange mo e 'aho ni 'a e fakalele ho tau ki'i fonua.

Pea 'oku to e 'i ai pe mo e ngaahi 'uhinga ke he ia Talakaepau 'oku mahu'inga ke fakatokanga'i 'a e fo'i mo'oni koia. Hange ko'eni, vakai ange ki he miliona 'eni 'e fiha kuo fakamoleki maumautaimi, pea 'ikai ha no 'aonga 'e taha ki he kakai 'o e fonua, 'a ee 'oku 'anautolu 'a e pa'anga, 'i he fo'i tu'utu'uni 'ata'ataa pe ia 'a e ha'a tu'i 'o a'u mai pe 'eni kia g5. Ko e fehu'i, na'e 'ifee 'a e kau PM 'o e 'aho ko ia 'o a'u mai 'eni kia Sevele? Na'e, pea 'oku fefee 'a e ngaahi maa'imoa ki Hawaii, mo e fakatau kelekele ki Ha'amoa etc, Fefee 'a e fakatau passport pea mo hono fu'u miliona na'e va'inga'aki ia 'e he 'e ne tangata fk-kata? Me'a ni na'a tau fononga ta'x 'i ai ha PM. ko e tali ki ai "'Ikai"

Na'e maau pe 'a e fokotu'utu'u 'o e pule'anga (structure), ka na'e fu'u malohi ho tau anga fakafonua, pea loomekina mo tata'o ai 'a e lao 'o e fonua, fakataha mo e good governance, accountability, pea mo e fetaliui'aki 'a e ngaahi va'a fengaueaki 'o e pule'anga.

Talakaepau, kapau 'oku tau faka'amu ke 'i ai ha PM lelei mo muimui ki ha fakakaukau ke:

a) ngaue tatau 'a e lao ki he tokotaha kotoa pe, mei he kakai 'o e fonua, hou'eiki mo e tu'i,

b) Tufotufa fakalelei 'a 'etau ki'i koloa 'o fakatatau ki he ngaahi criteria ma'a mo mo'oni kuo 'osi established ke makehe ia mei he ngaahi poate siokita kuo tau fononga mai moia.

c) Ke loto'aki 'e he PM 'a e mo'ui kalusefai.

Moe ha fua 'a e ngaahi 'elemeniti matu'aki mahu'inga 'oku totonu ke ma'u 'e ha PM 'oku mo'ui hono konisenisi. Ka he'ikai ha PM ia 'e haohaoa, ka 'oku fu'u mahu'inga lahi 'aupito ke 'i ai ha'a tau system fo'ou, ke lava ai 'e he kakai 'o e fonua 'o fakapuna ki tu'a ha ki'i PM 'oku faifainoa'ia, pea fai 'e ne ngaue 'ana ia 'o fakatatau ki he fiema'u pe 'a e fo'i tokotaha.

Ko ia ko e fo'i fakakaukau ko ia na'e maau ange 'a e kuohili 'i he nofo 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM, 'oku 'ikai mo'oni ia.

Pea ko e faka'osi pe, kapau te tau ngaue fakataha ki he fokotu'utu'u 'etau system (Konisitutone) ke fakapapau'i, ko ia 'a e PM pe ko ha minisitaa, pe fakafofonga falealea 'e 'ikai ke ne fai 'a e fatongia totonu ke tokoni'i 'a e kakai 'o e fonua, pea 'oku 'a e kakai 'o e fonua 'oku 'anautolu 'a e mafai aofangatuku ke tuku 'a e kakai pehee ki tu'a.

'I he fk-kaukau ko ia Talakaepau, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, 'oku tau tukuatu ki he kakai 'o e fonua pea mo e to'utupu, ko'eni ia 'a e fokotu'utu'u fo'ou ke muimui ki ai 'a e to'utangata. Kuopau ke pule 'a e konisitutone mo e lao, pea ko e 'elito mo e momona 'o e konisitutone, ko e pule 'a e kakai. Ko ia 'e pau'u 'i he kau ma'u mafai, 'e li ki tu'a 'ehe kakai 'o e fonua.

'Ofa atu tokoua, pea 'oku tau 'amanaki kotoa pe ki ha Tonga, 'oku lata ai 'a hono kakai, pea 'oku tau fakava foki ha matapa ki ho tau to'utupu, ke nau 'ILO 'a e matapa ke nau muimui ai 'i he fononga loloa 'oku fai.

Fakamolemole atu 'i he loloa 'a e fk-matala ni.


Tupou.

Tupou Wrote:

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Malo mu'a 'a e lelei pea mo e fekumi ki ha founga 'e toe lelei ange ai 'etau nofo Talakaepau.

'Oku 'ikai fu'u mahino kiate au pe ko e ha ho'o 'uhinga 'oku ke pehee ai "na'e lelei ai 'a fkhoko fatongia 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM 'i he kuo hili?".

'I he kuo hili 'a ee na'e fu'u malohi 'aupito 'a e anga fk-fonua, pea mo e founga na'e ako'i 'aki 'a e fanau tupu 'o e fonua ke tapu 'aupito ha ki'i fo'i lea ta'x taau kia hou'eiki, left alone the royal family. Pea kau atu ai pe ki ai mo e kau taki lotu 'i he toputapu ke foaki ha ki'i fo'i lea ta'x faka'apa'apa ki ai, ka ko e tumutumu 'a e fale 'o e tu'i, pea hoko hake ki ai 'a hou'eiki. Ka 'oku 'ikai 'uhinga ia na'e 'ikai ha loto 'o e Tonga 'i he 'aho ko ia. Ka na'e fu'u malohi 'a e fo'i kakaa koia ke ako'i 'a e fanau 'a e tu'a (commoner tokua) ke nau 'ilo 'a e tauhi 'o e toputapu na'aku lave atu ki ai.

Neongo 'a e fu'u malohi 'a e anga fk-fonua 'o e 'aho ko ia, ka na'e 'i ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i 'o e kakai na'a nau sio lelei pe 'o 'ilo 'a e fu'u kovi 'ohua mo e falesi kuo lahi, 'a e fale'i 'a e PM, Misa Peka 'o e tu'i, he kuo fu'u 'ilonga 'aupito 'a e kamata ke fk-e-haua 'e he tu'i mo 'ene kau polisi 'a e kakai 'o e fonua. (koe me'a tatau mo ia 'oku fai 'e he pule'anga 'i he taimi ni, 'i he fu'u fuoloa 'a e fk-tolonga 'o e lao fakatu'upakee).

Na'e fili ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i, 'o kau ki ai 'a Sione Topui (mahalo ko e hingoa totonu ia 'i he hisitolia) mo e ki'i ni'ihi ('oku 'ikai ke u manatu ki ai) ke nau fk-poongi 'a Misa Peka, pea 'ikai tau 'a e fana 'ia Misa peka, ka e tau 'i hono 'ofefine 'o lavea. Pea ne iku 'a e kau tangata ni 'o 'ave ki he motu ko ia ko Malinoa 'o fana'i ai 'i he tu'utu'uni 'a e pule'anga.

Ko ia ko e pehee ko ia na'e sai ange 'a e kau PM hou'eiki 'o e kuohili, 'oku 'ikai ke u tui ki ai. Na'e, pea 'oku tokoni lahi 'a e fo'i ako'i 'o e 'ulungaanga fk-tonga ki he 'etau fanau, ke tapuha 'a e hou'eiki mo e fale 'o e tu'i, pea teke honau langi ki he ma'olunga taha 'e ala lava 'e he kakai 'o e fonua (commoners), pea taku leva ia 'i he kuohili, ko e fonua mo e kakai lelei 'o Tonga, he 'oku 'ikai ha moveuveu mo ha fetaa'aki. 'Osi na'e 'i ai pe 'a e ki'i maama 'ia Sione Topui mo e ki'i ni'ihi ko'eni, ke nau talaatu ke 'oua te nau fai pehee, kae 'omi ke tau talanoa, he 'oku 'i ai pe mo e 'atamai 'o e kakai 'o e fonua. Pea 'oku ou tui ko e ki'i maama na'e tutu ko ia, 'a 'eni ia kuo fononga mai ai 'a e feinga ki ha to e Tonga 'oku napangapanga malie ange mo e 'aho ni 'a e fakalele ho tau ki'i fonua.

Pea 'oku to e 'i ai pe mo e ngaahi 'uhinga ke he ia Talakaepau 'oku mahu'inga ke fakatokanga'i 'a e fo'i mo'oni koia. Hange ko'eni, vakai ange ki he miliona 'eni 'e fiha kuo fakamoleki maumautaimi, pea 'ikai ha no 'aonga 'e taha ki he kakai 'o e fonua, 'a ee 'oku 'anautolu 'a e pa'anga, 'i he fo'i tu'utu'uni 'ata'ataa pe ia 'a e ha'a tu'i 'o a'u mai pe 'eni kia g5. Ko e fehu'i, na'e 'ifee 'a e kau PM 'o e 'aho ko ia 'o a'u mai 'eni kia Sevele? Na'e, pea 'oku fefee 'a e ngaahi maa'imoa ki Hawaii, mo e fakatau kelekele ki Ha'amoa etc, Fefee 'a e fakatau passport pea mo hono fu'u miliona na'e va'inga'aki ia 'e he 'e ne tangata fk-kata? Me'a ni na'a tau fononga ta'x 'i ai ha PM. ko e tali ki ai "'Ikai"

Na'e maau pe 'a e fokotu'utu'u 'o e pule'anga (structure), ka na'e fu'u malohi ho tau anga fakafonua, pea loomekina mo tata'o ai 'a e lao 'o e fonua, fakataha mo e good governance, accountability, pea mo e fetaliui'aki 'a e ngaahi va'a fengaueaki 'o e pule'anga.

Talakaepau, kapau 'oku tau faka'amu ke 'i ai ha PM lelei mo muimui ki ha fakakaukau ke:

a) ngaue tatau 'a e lao ki he tokotaha kotoa pe, mei he kakai 'o e fonua, hou'eiki mo e tu'i,

b) Tufotufa fakalelei 'a 'etau ki'i koloa 'o fakatatau ki he ngaahi criteria ma'a mo mo'oni kuo 'osi established ke makehe ia mei he ngaahi poate siokita kuo tau fononga mai moia.

c) Ke loto'aki 'e he PM 'a e mo'ui kalusefai.

Moe ha fua 'a e ngaahi 'elemeniti matu'aki mahu'inga 'oku totonu ke ma'u 'e ha PM 'oku mo'ui hono konisenisi. Ka he'ikai ha PM ia 'e haohaoa, ka 'oku fu'u mahu'inga lahi 'aupito ke 'i ai ha'a tau system fo'ou, ke lava ai 'e he kakai 'o e fonua 'o fakapuna ki tu'a ha ki'i PM 'oku faifainoa'ia, pea fai 'e ne ngaue 'ana ia 'o fakatatau ki he fiema'u pe 'a e fo'i tokotaha.

Ko ia ko e fo'i fakakaukau ko ia na'e maau ange 'a e kuohili 'i he nofo 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM, 'oku 'ikai mo'oni ia.

Pea ko e faka'osi pe, kapau te tau ngaue fakataha ki he fokotu'utu'u 'etau system (Konisitutone) ke fakapapau'i, ko ia 'a e PM pe ko ha minisitaa, pe fakafofonga falealea 'e 'ikai ke ne fai 'a e fatongia totonu ke tokoni'i 'a e kakai 'o e fonua, pea 'oku 'a e kakai 'o e fonua 'oku 'anautolu 'a e mafai aofangatuku ke tuku 'a e kakai pehee ki tu'a.

'I he fk-kaukau ko ia Talakaepau, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, 'oku tau tukuatu ki he kakai 'o e fonua pea mo e to'utupu, ko'eni ia 'a e fokotu'utu'u fo'ou ke muimui ki ai 'a e to'utangata. Kuopau ke pule 'a e konisitutone mo e lao, pea ko e 'elito mo e momona 'o e konisitutone, ko e pule 'a e kakai. Ko ia 'e pau'u 'i he kau ma'u mafai, 'e li ki tu'a 'ehe kakai 'o e fonua.

'Ofa atu tokoua, pea 'oku tau 'amanaki kotoa pe ki ha Tonga, 'oku lata ai 'a hono kakai, pea 'oku tau fakava foki ha matapa ki ho tau to'utupu, ke nau 'ILO 'a e matapa ke nau muimui ai 'i he fononga loloa 'oku fai.

Fakamolemole atu 'i he loloa 'a e fk-matala ni.


Tupou.

Oku ou fakamalo atu ae ngaahi fakamatala kuo omai ehe tokoua koeni ka ko hono maumau he koe ngaahi fananga pe ia nae fanongo ai ae mataapule ni mei heene ngaahi fanga kui aia oku ikai ha foi mooni e taha heka eke atu kene omai ha ngaahi fakamooni kihe ene fananga oku ne omai oku hala ataa ha mei mooni e taha koia ai mou fakaehiehi mo fakaalaala mei he ngaahi talanoa koeni oua e tukuange hano faingamalie e taha ke humai ai ae ongoongo taemooni kiho mou atamai hee hoko ai ae ngaahi maumau kihe anga etau nofo he sosaieti ni

Tupou Wrote:

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Malo mu'a 'a e lelei pea mo e fekumi ki ha founga 'e toe lelei ange ai 'etau nofo Talakaepau.

'Oku 'ikai fu'u mahino kiate au pe ko e ha ho'o 'uhinga 'oku ke pehee ai "na'e lelei ai 'a fkhoko fatongia 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM 'i he kuo hili?".

'I he kuo hili 'a ee na'e fu'u malohi 'aupito 'a e anga fk-fonua, pea mo e founga na'e ako'i 'aki 'a e fanau tupu 'o e fonua ke tapu 'aupito ha ki'i fo'i lea ta'x taau kia hou'eiki, left alone the royal family. Pea kau atu ai pe ki ai mo e kau taki lotu 'i he toputapu ke foaki ha ki'i fo'i lea ta'x faka'apa'apa ki ai, ka ko e tumutumu 'a e fale 'o e tu'i, pea hoko hake ki ai 'a hou'eiki. Ka 'oku 'ikai 'uhinga ia na'e 'ikai ha loto 'o e Tonga 'i he 'aho ko ia. Ka na'e fu'u malohi 'a e fo'i kakaa koia ke ako'i 'a e fanau 'a e tu'a (commoner tokua) ke nau 'ilo 'a e tauhi 'o e toputapu na'aku lave atu ki ai.

Neongo 'a e fu'u malohi 'a e anga fk-fonua 'o e 'aho ko ia, ka na'e 'i ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i 'o e kakai na'a nau sio lelei pe 'o 'ilo 'a e fu'u kovi 'ohua mo e falesi kuo lahi, 'a e fale'i 'a e PM, Misa Peka 'o e tu'i, he kuo fu'u 'ilonga 'aupito 'a e kamata ke fk-e-haua 'e he tu'i mo 'ene kau polisi 'a e kakai 'o e fonua. (koe me'a tatau mo ia 'oku fai 'e he pule'anga 'i he taimi ni, 'i he fu'u fuoloa 'a e fk-tolonga 'o e lao fakatu'upakee).

Na'e fili ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i, 'o kau ki ai 'a Sione Topui (mahalo ko e hingoa totonu ia 'i he hisitolia) mo e ki'i ni'ihi ('oku 'ikai ke u manatu ki ai) ke nau fk-poongi 'a Misa Peka, pea 'ikai tau 'a e fana 'ia Misa peka, ka e tau 'i hono 'ofefine 'o lavea. Pea ne iku 'a e kau tangata ni 'o 'ave ki he motu ko ia ko Malinoa 'o fana'i ai 'i he tu'utu'uni 'a e pule'anga.

Ko ia ko e pehee ko ia na'e sai ange 'a e kau PM hou'eiki 'o e kuohili, 'oku 'ikai ke u tui ki ai. Na'e, pea 'oku tokoni lahi 'a e fo'i ako'i 'o e 'ulungaanga fk-tonga ki he 'etau fanau, ke tapuha 'a e hou'eiki mo e fale 'o e tu'i, pea teke honau langi ki he ma'olunga taha 'e ala lava 'e he kakai 'o e fonua (commoners), pea taku leva ia 'i he kuohili, ko e fonua mo e kakai lelei 'o Tonga, he 'oku 'ikai ha moveuveu mo ha fetaa'aki. 'Osi na'e 'i ai pe 'a e ki'i maama 'ia Sione Topui mo e ki'i ni'ihi ko'eni, ke nau talaatu ke 'oua te nau fai pehee, kae 'omi ke tau talanoa, he 'oku 'i ai pe mo e 'atamai 'o e kakai 'o e fonua. Pea 'oku ou tui ko e ki'i maama na'e tutu ko ia, 'a 'eni ia kuo fononga mai ai 'a e feinga ki ha to e Tonga 'oku napangapanga malie ange mo e 'aho ni 'a e fakalele ho tau ki'i fonua.

Pea 'oku to e 'i ai pe mo e ngaahi 'uhinga ke he ia Talakaepau 'oku mahu'inga ke fakatokanga'i 'a e fo'i mo'oni koia. Hange ko'eni, vakai ange ki he miliona 'eni 'e fiha kuo fakamoleki maumautaimi, pea 'ikai ha no 'aonga 'e taha ki he kakai 'o e fonua, 'a ee 'oku 'anautolu 'a e pa'anga, 'i he fo'i tu'utu'uni 'ata'ataa pe ia 'a e ha'a tu'i 'o a'u mai pe 'eni kia g5. Ko e fehu'i, na'e 'ifee 'a e kau PM 'o e 'aho ko ia 'o a'u mai 'eni kia Sevele? Na'e, pea 'oku fefee 'a e ngaahi maa'imoa ki Hawaii, mo e fakatau kelekele ki Ha'amoa etc, Fefee 'a e fakatau passport pea mo hono fu'u miliona na'e va'inga'aki ia 'e he 'e ne tangata fk-kata? Me'a ni na'a tau fononga ta'x 'i ai ha PM. ko e tali ki ai "'Ikai"

Na'e maau pe 'a e fokotu'utu'u 'o e pule'anga (structure), ka na'e fu'u malohi ho tau anga fakafonua, pea loomekina mo tata'o ai 'a e lao 'o e fonua, fakataha mo e good governance, accountability, pea mo e fetaliui'aki 'a e ngaahi va'a fengaueaki 'o e pule'anga.

Talakaepau, kapau 'oku tau faka'amu ke 'i ai ha PM lelei mo muimui ki ha fakakaukau ke:

a) ngaue tatau 'a e lao ki he tokotaha kotoa pe, mei he kakai 'o e fonua, hou'eiki mo e tu'i,

b) Tufotufa fakalelei 'a 'etau ki'i koloa 'o fakatatau ki he ngaahi criteria ma'a mo mo'oni kuo 'osi established ke makehe ia mei he ngaahi poate siokita kuo tau fononga mai moia.

c) Ke loto'aki 'e he PM 'a e mo'ui kalusefai.

Moe ha fua 'a e ngaahi 'elemeniti matu'aki mahu'inga 'oku totonu ke ma'u 'e ha PM 'oku mo'ui hono konisenisi. Ka he'ikai ha PM ia 'e haohaoa, ka 'oku fu'u mahu'inga lahi 'aupito ke 'i ai ha'a tau system fo'ou, ke lava ai 'e he kakai 'o e fonua 'o fakapuna ki tu'a ha ki'i PM 'oku faifainoa'ia, pea fai 'e ne ngaue 'ana ia 'o fakatatau ki he fiema'u pe 'a e fo'i tokotaha.

Ko ia ko e fo'i fakakaukau ko ia na'e maau ange 'a e kuohili 'i he nofo 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM, 'oku 'ikai mo'oni ia.

Pea ko e faka'osi pe, kapau te tau ngaue fakataha ki he fokotu'utu'u 'etau system (Konisitutone) ke fakapapau'i, ko ia 'a e PM pe ko ha minisitaa, pe fakafofonga falealea 'e 'ikai ke ne fai 'a e fatongia totonu ke tokoni'i 'a e kakai 'o e fonua, pea 'oku 'a e kakai 'o e fonua 'oku 'anautolu 'a e mafai aofangatuku ke tuku 'a e kakai pehee ki tu'a.

'I he fk-kaukau ko ia Talakaepau, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, 'oku tau tukuatu ki he kakai 'o e fonua pea mo e to'utupu, ko'eni ia 'a e fokotu'utu'u fo'ou ke muimui ki ai 'a e to'utangata. Kuopau ke pule 'a e konisitutone mo e lao, pea ko e 'elito mo e momona 'o e konisitutone, ko e pule 'a e kakai. Ko ia 'e pau'u 'i he kau ma'u mafai, 'e li ki tu'a 'ehe kakai 'o e fonua.

'Ofa atu tokoua, pea 'oku tau 'amanaki kotoa pe ki ha Tonga, 'oku lata ai 'a hono kakai, pea 'oku tau fakava foki ha matapa ki ho tau to'utupu, ke nau 'ILO 'a e matapa ke nau muimui ai 'i he fononga loloa 'oku fai.

Fakamolemole atu 'i he loloa 'a e fk-matala ni.


Tupou.

TUPOU,
KOHA TAHA 'ENI HA FAKAMATALA FAKA'OFO'OFA LAHI KUO KE TUKU MAI.'OKU MO'ONI 'AUPITO 'AE NGAAHI ME'A 'OKU KE LAVE KIAI HE 'OKU TONU KI HE'ETAU LAO FAKAETANGATA 'I MAMANI PEA TONU KIHE LAO 'A SIHOVA. KOE 'ULUNGAANGA FAKAFONUA FAKAFALESI MOE MANUNI HOLO 'AE CURRENT SYSTEM 'OE PULE'ANGA TONGA 'E TONU PE IA KIHE LAO 'O TONGA 'IHE TAIMI 'E NI'IHI KA 'OKU NE MAUMAU'I 'E IA 'AE LAO 'A SIHOVA 'IHE TAIMI KOTOA.KO IA AI KUOU POUPOU ATU 100% KIHE NGAAHI ME'A KUO KE FOKOTU'U MAI.

sikoti.

sikoti Wrote:TUPOU,
KOHA TAHA 'ENI HA FAKAMATALA FAKA'OFO'OFA LAHI KUO KE TUKU MAI.'OKU MO'ONI 'AUPITO 'AE NGAAHI ME'A 'OKU KE LAVE KIAI HE 'OKU TONU KI HE'ETAU LAO FAKAETANGATA 'I MAMANI PEA TONU KIHE LAO 'A SIHOVA. KOE 'ULUNGAANGA FAKAFONUA FAKAFALESI MOE MANUNI HOLO 'AE CURRENT SYSTEM 'OE PULE'ANGA TONGA 'E TONU PE IA KIHE LAO 'O TONGA 'IHE TAIMI 'E NI'IHI KA 'OKU NE MAUMAU'I 'E IA 'AE LAO 'A SIHOVA 'IHE TAIMI KOTOA.KO IA AI KUOU POUPOU ATU 100% KIHE NGAAHI ME'A KUO KE FOKOTU'U MAI.

sikoti.

Sikoti, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, na'e, pea 'oku kau lahi pe 'a e fa'ahinga founga mo'ui na'e 'ohake 'aki kitautolu, ki hono tokoni'i 'a e hou'eiki mo e fale 'o e tu'i ke nau nofo saluni ka e hapai hake pe 'a e kakai 'o e fonua 'i ho nau fakalangilangi'i. Pea hange ai pe ia, 'oku nau 'i ha palanite kehe kinautolu, pea kehe 'aupito kitautolu. Pea ke he pe honau tu'utu'uni 'o kinautolu, pea to e kehe 'aupito mo kitautolu. Pea kehe pe 'enau mo'ui fk-sosiale 'a nautolu, pea kehe pe kitautolu. Pea ko e taimi koee 'oku tau fakataha ai 'i ha katoanga fk-fonua, pea toki 'ilonga 'aupito 'a e va mama'o ho tau fa'unga 'i he natula 'etau nofo, neongo 'oku fehangahangai pe 'a e nofo 'i ha katoanga, ka 'oku makehe pe ho nau me'a'anga mo e 'afio'anga, me i he 'elia 'oku fokoutua atu mei ai 'a e kakai 'o e fonua.

Pe ko e ha, na'e to e 'ai ai 'a e lea ke kehe ki he tu'i, to e kehe ki he hou'eiki, pea kehe ki he kakai.

'I he fk-kaukau ko ia Sikoti, 'oku ou tui, 'oku 'i ai pe 'a e mo'oni 'i he hou'eiki mo e fale 'o e tu'i, kuo fu'u fuoloa pe 'enau nofo 'i he fa'ahinga fa'unga siokita ko'eni. Pea to e fk-nofo foki mo e kau matapule ke nau hoko ko e ngaahi fu'u pamupa, ke fakamu'omu'a atu kinautolu, 'o amohi 'a e kakai. Pea neongo kuo mei 'osi atu 'a e fa'ahinga to'umei hilinoa ko'eni (kakai), ka 'oku ki'i toe si'i pe 'a e toenga, pea ko e taha 'eni 'o kinautolu 'a Hau-Ki-Nima, 'oku 'ikai ke ne ma'u si'a malolo. 'Oku tu'u 'i he 'aho mo e po hono fakasio mo fakafanongo, na'a 'i ai ha ki'i efu 'e hu ki he palasi.

Pea 'oku a'u pe ki he lotu, 'a hono fokotu'utu'u ke kei 'ave ai pe 'a e fu'u 'ulungaanga faka-tonga (culture) 'o fai 'aki 'a hono fakanofonofo 'o e ngaahi nofo'anga 'i he ngaahi fale lotu.

Mahalo ko e me'a matu'aki mahu'inga ke fakatokanga'i ko e kakai pe kitautolu 'e taha (Kakai Tonga). Ko hotau 'uluaki fokotu'utu'u (FA'UNGA) fakapolitikale 'i he ta'u 'eni 'e 100 tupu kuo tau situ'a ki ai, kuo mahino na'e, pea 'oku tau mavahevahe. He na'e fatu pe ia mo fokotu'utu'u ke pehee. Pea ko e faka'amu ki he fa'unga fo'ou, ke matu'aki fakapapau'i, 'e pule 'a e lao mo e konisitutone 'o tatau ki he taha kotoa pe. Pea ko e anga fakafonua mo e ngaahi fakakaukau natula tatau mo ia, 'oku fa'a unga mo ngaue'aki 'e ha ni'ihi 'o e kau taki ki ha'a nau lelei fakafo'ituitui, pe toitoi mai ai, 'oku totonu ke 'ai hano lao fo'ou ke tautea mamafa 'aupito, pea ke hoko ia ko e sipinga ki he kau taki 'i he fonua.

MALO MU'A 'A 'ETAU TOE MA'U.......... MALO MU'A FANGATOKO2 'AE TALANGA,MOE 'OMAI HO'OMOU NGAAHI MA'AUSIA KETAU FE'INA'I 'ASI AI MOE TONGA KOTOA.....'OKU 'IAI 'AE KI'I FIFILI MOE FKKAU2 TU'A 'OKU NOFO 'I HOKU 'ATAMAI MEI HE TAIMI KIHE TAIMI 'O HANGE KO'ENI..... 'OKU OU FKTOKANGA'I 'AE TU'UNGA 'OKU 'IAI 'AE NGAAHI VAHENGA 'OKU 'ASI MAI MEI HE LOTO'I PULE'ANGA TAU FKTATA PE MEI HE TU'II 'O FAI HIFO AI 'O 'AU TONU PE KIHE 'ETAU KAU FKFOFONGA,'AE FKVALEVALE 'AE NGAAHI VAHE 'O FKFEHOANAKI MOE NGAAHI FONUA TU'UMALIE,KUO HANGE 'ENI IA 'OKU FEINGA KINAU3 KENAU TATAU MOE VAHENGA KOIA 'OE KAU FALEALEA HOTAU FONUA KAUNGA'APUI,NZ MO ASITELELIA.... KOE TOTONGI LAU HOUA IA KUO FAI ATU IA HE PA'ANGA 'E 100 'O FAI2 HAKE AI, ME'A NI KENAU 'ILO KOE NGAAHI FONUA IA KOEE 'OKU LAU MILIONA E KAKAI IA KO TONGA NI NA'A MOE VALUMANO PE KUO 'AU KIAI 'AE KAKAI IA,'IKAI KOIA PE KA'OKU IKAI HA'ATAU KOLOA FKNATULA 'OKU NE 'OMAI HA LAUMILIONA KIHE FONUA KOE PA'ANGA LAHI PE 'AE SI'I PA'ANGA 'OKU LAKU MAI MEI HOTAU KAINGA MEI MULI..... PEA KOE MAHINA SI'I MEI HENI PEA TAPUNI 'AE FALEALEA MAHALO KUO VAHE 1000 HA TAHA IA KIHE HOUA, KAE HILI KOIA KOE FE LEVA 'AE FU'U PA'ANGA KE TOTONGI 'AKI 'ENAU NGAUE..... KAIKEHE KAU LAVE2 TEU TALAATU 'ENI, 'OKU 'IKAI KEU LAVA 'O MAMOHE LELEI 'IHE 'EKU SIO ATU KIHE NGAAHI VAHENGA FKVALE2 PEHEE NI..... KOE FEHU'I LEVA 'E ANGA FEFE 'AE HUATU 'AE PULE'ANGA FO'OU, MO 'ENAU 'ILO KE NGAAHI VAHENGA PEHEE NI.......... KOE HAA NAI 'E ME'A TENAU FAI???? KIHE NGAAHI VAHENGA KO 'ENI.........

FOKAI Wrote:MALO MU'A 'A 'ETAU TOE MA'U.......... MALO MU'A FANGATOKO2 'AE TALANGA,MOE 'OMAI HO'OMOU NGAAHI MA'AUSIA KETAU FE'INA'I 'ASI AI MOE TONGA KOTOA.....'OKU 'IAI 'AE KI'I FIFILI MOE FKKAU2 TU'A 'OKU NOFO 'I HOKU 'ATAMAI MEI HE TAIMI KIHE TAIMI 'O HANGE KO'ENI..... 'OKU OU FKTOKANGA'I 'AE TU'UNGA 'OKU 'IAI 'AE NGAAHI VAHENGA 'OKU 'ASI MAI MEI HE LOTO'I PULE'ANGA TAU FKTATA PE MEI HE TU'II 'O FAI HIFO AI 'O 'AU TONU PE KIHE 'ETAU KAU FKFOFONGA,'AE FKVALEVALE 'AE NGAAHI VAHE 'O FKFEHOANAKI MOE NGAAHI FONUA TU'UMALIE,KUO HANGE 'ENI IA 'OKU FEINGA KINAU3 KENAU TATAU MOE VAHENGA KOIA 'OE KAU FALEALEA HOTAU FONUA KAUNGA'APUI,NZ MO ASITELELIA.... KOE TOTONGI LAU HOUA IA KUO FAI ATU IA HE PA'ANGA 'E 100 'O FAI2 HAKE AI, ME'A NI KENAU 'ILO KOE NGAAHI FONUA IA KOEE 'OKU LAU MILIONA E KAKAI IA KO TONGA NI NA'A MOE VALUMANO PE KUO 'AU KIAI 'AE KAKAI IA,'IKAI KOIA PE KA'OKU IKAI HA'ATAU KOLOA FKNATULA 'OKU NE 'OMAI HA LAUMILIONA KIHE FONUA KOE PA'ANGA LAHI PE 'AE SI'I PA'ANGA 'OKU LAKU MAI MEI HOTAU KAINGA MEI MULI..... PEA KOE MAHINA SI'I MEI HENI PEA TAPUNI 'AE FALEALEA MAHALO KUO VAHE 1000 HA TAHA IA KIHE HOUA, KAE HILI KOIA KOE FE LEVA 'AE FU'U PA'ANGA KE TOTONGI 'AKI 'ENAU NGAUE..... KAIKEHE KAU LAVE2 TEU TALAATU 'ENI, 'OKU 'IKAI KEU LAVA 'O MAMOHE LELEI 'IHE 'EKU SIO ATU KIHE NGAAHI VAHENGA FKVALE2 PEHEE NI..... KOE FEHU'I LEVA 'E ANGA FEFE 'AE HUATU 'AE PULE'ANGA FO'OU, MO 'ENAU 'ILO KE NGAAHI VAHENGA PEHEE NI.......... KOE HAA NAI 'E ME'A TENAU FAI???? KIHE NGAAHI VAHENGA KO 'ENI.........

PALOFITA FOKAI, KAPAU TEU FILI HA U SETESI MAHUINGA TAHA KOU OSI LAU HE NGAAHI FOKOTUUTUU HO TAU LOKINI,KO EKU FILI ENI.

(1) "OKU IKAI KOE MAHUINGA TAHA KETAU FILI IA AKILISI PE KOE TUI,KOE MAHUINGA TAHA KETAU FILI IHE MOONI". WRITTEN BY TUPOU.

(2) "OKU IAI AE KII FIFILI MOE FKKAUKAU TUA OKU NOFO I HOKU ATAMAI MEI HE TAIMI KIHE TAIMI. "( ref YOUR ABOVEMENTIONED STATEMENT). WRITTEN BY FOKAI.

MEI TAIMI KI ITANITI KOE TANGI MEI LANGI OKU TATAU MAU PE, KE TAU FEOHI FAKA KOVINANITE MOE OTUA ,PEA MOE TOKOTAHA KOTOA PE IHE LAUMALIE OFA MOE MOONI.

KOE TUUNGA MOONI OKU IAI HOTAU FONUA ,OKU MAHUINGA AUPITO KE HANGA EHE KAU FKLELE FONUA FOOU ,O HOLOKI HIFO HO NAU TUUNGA VAHENGA, KE MAHINO KIHE TOKO TAHA KOTOA PE OKU NAU FAI HO NAU FATONGIA IHE LAUMALIE OFA.

KAPAU E HOKO ATU AI PE AE FKTUUMALIE (DELUSION OF GRANDEUR) PE VAHENGA LOLOTONGA ,E TOE LAHI ANGE AE PALOPALEMA IA.

OKU FKMANATU MAI HO TAU HISITOLIA(HISTORY OF MANKIND) KOE MEA PE E TOLU E FAI AI AE NOFO MELINO.

(a) KETAU LOTU KATOA

(b) KETAU TUUMALIE KATOA

© KETAU MASIVA KATOA

FKOSI: KOE TAIMI OKU FUU TUUMALIE HA TOKO SII , MALO PE LAVA FKAHO KALASI E NIIHI, HALA AUPITO PE TOE IA. ALL REVOLUTION SGREAT SOCIAL UNREST, AND SOMETIME WARS ,ARE CAUSED BY UNFAIR DISTRIBUTION OF WEALTH. IT.

Hot dog Wrote:

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Talakaepau malo mu'a e lava mai pea 'oku talitali fiefia koe keke me'a mai ke fevahevahe'aki ha founga 'e lelei fklukufua kihotau ki'i fonua.
Ko'eku sio 'a'aku mo'oni na'e 'ikai ha valau he taimi na'e palemia mai ai e hou'eiki kae toki 'asi hake ia he taimi na'e palemia ai 'a Lavaka hangehange na'e fu'u lahi hono fk'apa'apa'i ehe kau fkfofonga e kakai 'oe taimi koia e kau hou'eki pea faingata'a ke toe lea atu ha fkfepaki kia kinautolu pea na'e fe'unga pe ia moe taimi koia ,ka kuo toki hu atu 'eni e kau fkfofonga ia ko'eni 'o 'ai hono ki'i fkfepaki'i pea hange 'oku fai ai e ki'i valau ko'eni tau sio pe kia sevele he'ene kei fkfofonga kihe kakai 'e hala aipe pule'anga he me'a kotoa ko'ene palemia pe tonu pasika e me'a ia na'ane fkhala'i 'aneafi pea ka toe palemia ha motu'a toketa he tohitapu tene kei fai aipe me'a tatau ,he'e kei fkongoongo peia kihe tokotaha na'a ne 'oange 'ene palemia kae 'oualeva pe ke liliu 'o fili 'ehe kakai honau palemia pea koe toki fai ia 'ehe tama koia e loto e kakai koe'uhi ka 'ikai ke fai e tama koia kihe loto e kakai talaatu koe fili hoko 'e fkta'ane tama ia koia 'i 'api,pea 'oku hange leva kia au koe palopalema ke fai e fili palemia kihe loto e kakai e fonua ,kae kehe koe felingiaki fkkaukau pe foki kae tali kiha lau e kau tama koee...malo

'Oku ou 'oatu 'a 'eku fkmalo lahi fangatokoua moe kau fefinee.... he felingiaki kuo te 'inasi ai he paenga ni,pea oku ou lau koe tapuaki 'ae 'ilo moe loloto ho'omou talanga 'oku mou tukumai ketau 'ilo ee ngaahi ongoongo mei hotau motu tupu'anga.... malo

Kuo fuoloa 'ete mavahe mai mei tonga'eiki, pea na'a te lelemai 'oku te'eki kete ma'u famili, pea koe ta'u 'eni 'e 30tupu 'ete nofo muli (aust) pea kuo 'iai 'ae famili moe fanau pea 'oku ou fa'a folau atu kiho tau motu 'o sio kihe famili moe maheni 'oku nau kei toe ai..... pea koe malo 'ae kei nau ma'u 'ae mo'ui moe tokanga'i hotau ki'i motu masiva. Koia ai 'oku 'iai 'ae fu'u liliu lahi 'ae anga 'oe laka 'o taimi,'ihe 'eku fa'a folau atu ki tonga.... pea 'oku ou kei feinga pe ke fakahoko lelei hoto fatongia he fo'i 'uhinga na'a te folau mai ai, 'aia koe ngaue 'o tokoni kihe ongomatu'a moe toenga 'oe famili neongo 'eku ma'u famili he lolotonga ni, ka'oku 'ikai mangalo 'ihe 'eku mo'ui 'ae mata 'o 'eku ongomatu'a 'ihe 'emau lelemai ki mala'e vakapuna fu'amotu koe fakahekeheka kita kate folau mai...... pea 'oku 'ikai ngalo 'ae 'aho koia,neongo kuo mama'o atu 'eku tamai,ka 'oku kei mo'ui pe 'ae fine'eiki pea ko'aa fe pe kuo nau mavahe atu, pea 'oku ou fakamalo 'ae 'ulungaanga 'oe tonga moe 'ohake 'aki kitaua, neongo 'oku mole he fa'ahinga 'e ni'ihi 'ae 'uhinga 'etau fuofua folau mai koe kumi ha mo'ui moe tokoni kihe fa'ahinga 'oku toe mei tonga'eiki..... kaikehe hotdog moe toenga 'oe kautangata, mahalo kuo te tohi atu kita he me'a kehe kae tuku 'ae kaveinga ia, mou kataki pe koe fo'ou kita kihe paenga ni.... malo moe 'ofa lahi atu

Tupou Wrote:

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Malo mu'a 'a e lelei pea mo e fekumi ki ha founga 'e toe lelei ange ai 'etau nofo Talakaepau.

'Oku 'ikai fu'u mahino kiate au pe ko e ha ho'o 'uhinga 'oku ke pehee ai "na'e lelei ai 'a fkhoko fatongia 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM 'i he kuo hili?".

'I he kuo hili 'a ee na'e fu'u malohi 'aupito 'a e anga fk-fonua, pea mo e founga na'e ako'i 'aki 'a e fanau tupu 'o e fonua ke tapu 'aupito ha ki'i fo'i lea ta'x taau kia hou'eiki, left alone the royal family. Pea kau atu ai pe ki ai mo e kau taki lotu 'i he toputapu ke foaki ha ki'i fo'i lea ta'x faka'apa'apa ki ai, ka ko e tumutumu 'a e fale 'o e tu'i, pea hoko hake ki ai 'a hou'eiki. Ka 'oku 'ikai 'uhinga ia na'e 'ikai ha loto 'o e Tonga 'i he 'aho ko ia. Ka na'e fu'u malohi 'a e fo'i kakaa koia ke ako'i 'a e fanau 'a e tu'a (commoner tokua) ke nau 'ilo 'a e tauhi 'o e toputapu na'aku lave atu ki ai.

Neongo 'a e fu'u malohi 'a e anga fk-fonua 'o e 'aho ko ia, ka na'e 'i ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i 'o e kakai na'a nau sio lelei pe 'o 'ilo 'a e fu'u kovi 'ohua mo e falesi kuo lahi, 'a e fale'i 'a e PM, Misa Peka 'o e tu'i, he kuo fu'u 'ilonga 'aupito 'a e kamata ke fk-e-haua 'e he tu'i mo 'ene kau polisi 'a e kakai 'o e fonua. (koe me'a tatau mo ia 'oku fai 'e he pule'anga 'i he taimi ni, 'i he fu'u fuoloa 'a e fk-tolonga 'o e lao fakatu'upakee).

Na'e fili ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i, 'o kau ki ai 'a Sione Topui (mahalo ko e hingoa totonu ia 'i he hisitolia) mo e ki'i ni'ihi ('oku 'ikai ke u manatu ki ai) ke nau fk-poongi 'a Misa Peka, pea 'ikai tau 'a e fana 'ia Misa peka, ka e tau 'i hono 'ofefine 'o lavea. Pea ne iku 'a e kau tangata ni 'o 'ave ki he motu ko ia ko Malinoa 'o fana'i ai 'i he tu'utu'uni 'a e pule'anga.

Ko ia ko e pehee ko ia na'e sai ange 'a e kau PM hou'eiki 'o e kuohili, 'oku 'ikai ke u tui ki ai. Na'e, pea 'oku tokoni lahi 'a e fo'i ako'i 'o e 'ulungaanga fk-tonga ki he 'etau fanau, ke tapuha 'a e hou'eiki mo e fale 'o e tu'i, pea teke honau langi ki he ma'olunga taha 'e ala lava 'e he kakai 'o e fonua (commoners), pea taku leva ia 'i he kuohili, ko e fonua mo e kakai lelei 'o Tonga, he 'oku 'ikai ha moveuveu mo ha fetaa'aki. 'Osi na'e 'i ai pe 'a e ki'i maama 'ia Sione Topui mo e ki'i ni'ihi ko'eni, ke nau talaatu ke 'oua te nau fai pehee, kae 'omi ke tau talanoa, he 'oku 'i ai pe mo e 'atamai 'o e kakai 'o e fonua. Pea 'oku ou tui ko e ki'i maama na'e tutu ko ia, 'a 'eni ia kuo fononga mai ai 'a e feinga ki ha to e Tonga 'oku napangapanga malie ange mo e 'aho ni 'a e fakalele ho tau ki'i fonua.

Pea 'oku to e 'i ai pe mo e ngaahi 'uhinga ke he ia Talakaepau 'oku mahu'inga ke fakatokanga'i 'a e fo'i mo'oni koia. Hange ko'eni, vakai ange ki he miliona 'eni 'e fiha kuo fakamoleki maumautaimi, pea 'ikai ha no 'aonga 'e taha ki he kakai 'o e fonua, 'a ee 'oku 'anautolu 'a e pa'anga, 'i he fo'i tu'utu'uni 'ata'ataa pe ia 'a e ha'a tu'i 'o a'u mai pe 'eni kia g5. Ko e fehu'i, na'e 'ifee 'a e kau PM 'o e 'aho ko ia 'o a'u mai 'eni kia Sevele? Na'e, pea 'oku fefee 'a e ngaahi maa'imoa ki Hawaii, mo e fakatau kelekele ki Ha'amoa etc, Fefee 'a e fakatau passport pea mo hono fu'u miliona na'e va'inga'aki ia 'e he 'e ne tangata fk-kata? Me'a ni na'a tau fononga ta'x 'i ai ha PM. ko e tali ki ai "'Ikai"

Na'e maau pe 'a e fokotu'utu'u 'o e pule'anga (structure), ka na'e fu'u malohi ho tau anga fakafonua, pea loomekina mo tata'o ai 'a e lao 'o e fonua, fakataha mo e good governance, accountability, pea mo e fetaliui'aki 'a e ngaahi va'a fengaueaki 'o e pule'anga.

Talakaepau, kapau 'oku tau faka'amu ke 'i ai ha PM lelei mo muimui ki ha fakakaukau ke:

a) ngaue tatau 'a e lao ki he tokotaha kotoa pe, mei he kakai 'o e fonua, hou'eiki mo e tu'i,

b) Tufotufa fakalelei 'a 'etau ki'i koloa 'o fakatatau ki he ngaahi criteria ma'a mo mo'oni kuo 'osi established ke makehe ia mei he ngaahi poate siokita kuo tau fononga mai moia.

c) Ke loto'aki 'e he PM 'a e mo'ui kalusefai.

Moe ha fua 'a e ngaahi 'elemeniti matu'aki mahu'inga 'oku totonu ke ma'u 'e ha PM 'oku mo'ui hono konisenisi. Ka he'ikai ha PM ia 'e haohaoa, ka 'oku fu'u mahu'inga lahi 'aupito ke 'i ai ha'a tau system fo'ou, ke lava ai 'e he kakai 'o e fonua 'o fakapuna ki tu'a ha ki'i PM 'oku faifainoa'ia, pea fai 'e ne ngaue 'ana ia 'o fakatatau ki he fiema'u pe 'a e fo'i tokotaha.

Ko ia ko e fo'i fakakaukau ko ia na'e maau ange 'a e kuohili 'i he nofo 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM, 'oku 'ikai mo'oni ia.

Pea ko e faka'osi pe, kapau te tau ngaue fakataha ki he fokotu'utu'u 'etau system (Konisitutone) ke fakapapau'i, ko ia 'a e PM pe ko ha minisitaa, pe fakafofonga falealea 'e 'ikai ke ne fai 'a e fatongia totonu ke tokoni'i 'a e kakai 'o e fonua, pea 'oku 'a e kakai 'o e fonua 'oku 'anautolu 'a e mafai aofangatuku ke tuku 'a e kakai pehee ki tu'a.

'I he fk-kaukau ko ia Talakaepau, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, 'oku tau tukuatu ki he kakai 'o e fonua pea mo e to'utupu, ko'eni ia 'a e fokotu'utu'u fo'ou ke muimui ki ai 'a e to'utangata. Kuopau ke pule 'a e konisitutone mo e lao, pea ko e 'elito mo e momona 'o e konisitutone, ko e pule 'a e kakai. Ko ia 'e pau'u 'i he kau ma'u mafai, 'e li ki tu'a 'ehe kakai 'o e fonua.

'Ofa atu tokoua, pea 'oku tau 'amanaki kotoa pe ki ha Tonga, 'oku lata ai 'a hono kakai, pea 'oku tau fakava foki ha matapa ki ho tau to'utupu, ke nau 'ILO 'a e matapa ke nau muimui ai 'i he fononga loloa 'oku fai.

Fakamolemole atu 'i he loloa 'a e fk-matala ni.


Tupou.

Tupou 'oku 'oatu 'eku fakamalo lahi kiate koe moe toenga 'oe kau talanga he ngaahi fakamatala kuo ke tukumai, 'oku mahino'i lelei 'ae tali kuo ke tukumai malo 'aupito

Talakaepau Wrote:

Tupou Wrote:

Talakaepau Wrote:Malo mu'a 'ae laumalie 'ae tonga kotoa, kate ki'i fakatulou atu mu'a 'iho mou ha'ofanga tapu, kae 'omi mu'a si'a fainga malie 'oe motu'a ma'ulalo ni kete kau atu 'ihe talanga 'oe peesi ni.Ko ete toki lesisita pe 'eni, pea na'a te fa'alau mai pe ho'o mou 'u tohi, kae 'ikai pe keu lava 'okau atu 'iho mou fetohi'aki, pea 'oku ou malie 'ia he ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakatupu matalili e ngaahi tohi 'e ni'ihi, pea fakato lo'imata 'ae ngaahi tohi 'e ni'ihi. Koe ki'i fehu'i atu pe 'o felave'i moe teu liliu ko'eni oku 'omai he ongoongo!!!!! 'E lelei nai ke toe fakafoki pe 'ae palemia kihe hou'eiki??? pe 'ikai??? he kapau koe 'atunga 'ena ia kuo tau sio mo mamata tonu he palemia 'oe taimi ni, he ngaahi felau'aki moe tukuaki'i kihe fu'u ma'ulalo 'ene faifatongia, na'a 'oku lelei ange pe 'ae fakahoko fatongia 'ae hou'eiki, he koe talu mei mu'a 'ae palemia 'ae hou'eiki moe 'ikai fai ha valau lahi kiai, koe ki'i fokotu'u fakakaukau atu, malo moe 'ofa lahi atu.......

Malo mu'a 'a e lelei pea mo e fekumi ki ha founga 'e toe lelei ange ai 'etau nofo Talakaepau.

'Oku 'ikai fu'u mahino kiate au pe ko e ha ho'o 'uhinga 'oku ke pehee ai "na'e lelei ai 'a fkhoko fatongia 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM 'i he kuo hili?".

'I he kuo hili 'a ee na'e fu'u malohi 'aupito 'a e anga fk-fonua, pea mo e founga na'e ako'i 'aki 'a e fanau tupu 'o e fonua ke tapu 'aupito ha ki'i fo'i lea ta'x taau kia hou'eiki, left alone the royal family. Pea kau atu ai pe ki ai mo e kau taki lotu 'i he toputapu ke foaki ha ki'i fo'i lea ta'x faka'apa'apa ki ai, ka ko e tumutumu 'a e fale 'o e tu'i, pea hoko hake ki ai 'a hou'eiki. Ka 'oku 'ikai 'uhinga ia na'e 'ikai ha loto 'o e Tonga 'i he 'aho ko ia. Ka na'e fu'u malohi 'a e fo'i kakaa koia ke ako'i 'a e fanau 'a e tu'a (commoner tokua) ke nau 'ilo 'a e tauhi 'o e toputapu na'aku lave atu ki ai.

Neongo 'a e fu'u malohi 'a e anga fk-fonua 'o e 'aho ko ia, ka na'e 'i ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i 'o e kakai na'a nau sio lelei pe 'o 'ilo 'a e fu'u kovi 'ohua mo e falesi kuo lahi, 'a e fale'i 'a e PM, Misa Peka 'o e tu'i, he kuo fu'u 'ilonga 'aupito 'a e kamata ke fk-e-haua 'e he tu'i mo 'ene kau polisi 'a e kakai 'o e fonua. (koe me'a tatau mo ia 'oku fai 'e he pule'anga 'i he taimi ni, 'i he fu'u fuoloa 'a e fk-tolonga 'o e lao fakatu'upakee).

Na'e fili ai 'a e ki'i ni'ihi tokosi'i, 'o kau ki ai 'a Sione Topui (mahalo ko e hingoa totonu ia 'i he hisitolia) mo e ki'i ni'ihi ('oku 'ikai ke u manatu ki ai) ke nau fk-poongi 'a Misa Peka, pea 'ikai tau 'a e fana 'ia Misa peka, ka e tau 'i hono 'ofefine 'o lavea. Pea ne iku 'a e kau tangata ni 'o 'ave ki he motu ko ia ko Malinoa 'o fana'i ai 'i he tu'utu'uni 'a e pule'anga.

Ko ia ko e pehee ko ia na'e sai ange 'a e kau PM hou'eiki 'o e kuohili, 'oku 'ikai ke u tui ki ai. Na'e, pea 'oku tokoni lahi 'a e fo'i ako'i 'o e 'ulungaanga fk-tonga ki he 'etau fanau, ke tapuha 'a e hou'eiki mo e fale 'o e tu'i, pea teke honau langi ki he ma'olunga taha 'e ala lava 'e he kakai 'o e fonua (commoners), pea taku leva ia 'i he kuohili, ko e fonua mo e kakai lelei 'o Tonga, he 'oku 'ikai ha moveuveu mo ha fetaa'aki. 'Osi na'e 'i ai pe 'a e ki'i maama 'ia Sione Topui mo e ki'i ni'ihi ko'eni, ke nau talaatu ke 'oua te nau fai pehee, kae 'omi ke tau talanoa, he 'oku 'i ai pe mo e 'atamai 'o e kakai 'o e fonua. Pea 'oku ou tui ko e ki'i maama na'e tutu ko ia, 'a 'eni ia kuo fononga mai ai 'a e feinga ki ha to e Tonga 'oku napangapanga malie ange mo e 'aho ni 'a e fakalele ho tau ki'i fonua.

Pea 'oku to e 'i ai pe mo e ngaahi 'uhinga ke he ia Talakaepau 'oku mahu'inga ke fakatokanga'i 'a e fo'i mo'oni koia. Hange ko'eni, vakai ange ki he miliona 'eni 'e fiha kuo fakamoleki maumautaimi, pea 'ikai ha no 'aonga 'e taha ki he kakai 'o e fonua, 'a ee 'oku 'anautolu 'a e pa'anga, 'i he fo'i tu'utu'uni 'ata'ataa pe ia 'a e ha'a tu'i 'o a'u mai pe 'eni kia g5. Ko e fehu'i, na'e 'ifee 'a e kau PM 'o e 'aho ko ia 'o a'u mai 'eni kia Sevele? Na'e, pea 'oku fefee 'a e ngaahi maa'imoa ki Hawaii, mo e fakatau kelekele ki Ha'amoa etc, Fefee 'a e fakatau passport pea mo hono fu'u miliona na'e va'inga'aki ia 'e he 'e ne tangata fk-kata? Me'a ni na'a tau fononga ta'x 'i ai ha PM. ko e tali ki ai "'Ikai"

Na'e maau pe 'a e fokotu'utu'u 'o e pule'anga (structure), ka na'e fu'u malohi ho tau anga fakafonua, pea loomekina mo tata'o ai 'a e lao 'o e fonua, fakataha mo e good governance, accountability, pea mo e fetaliui'aki 'a e ngaahi va'a fengaueaki 'o e pule'anga.

Talakaepau, kapau 'oku tau faka'amu ke 'i ai ha PM lelei mo muimui ki ha fakakaukau ke:

a) ngaue tatau 'a e lao ki he tokotaha kotoa pe, mei he kakai 'o e fonua, hou'eiki mo e tu'i,

b) Tufotufa fakalelei 'a 'etau ki'i koloa 'o fakatatau ki he ngaahi criteria ma'a mo mo'oni kuo 'osi established ke makehe ia mei he ngaahi poate siokita kuo tau fononga mai moia.

c) Ke loto'aki 'e he PM 'a e mo'ui kalusefai.

Moe ha fua 'a e ngaahi 'elemeniti matu'aki mahu'inga 'oku totonu ke ma'u 'e ha PM 'oku mo'ui hono konisenisi. Ka he'ikai ha PM ia 'e haohaoa, ka 'oku fu'u mahu'inga lahi 'aupito ke 'i ai ha'a tau system fo'ou, ke lava ai 'e he kakai 'o e fonua 'o fakapuna ki tu'a ha ki'i PM 'oku faifainoa'ia, pea fai 'e ne ngaue 'ana ia 'o fakatatau ki he fiema'u pe 'a e fo'i tokotaha.

Ko ia ko e fo'i fakakaukau ko ia na'e maau ange 'a e kuohili 'i he nofo 'a e hou'eiki 'i he lakanga PM, 'oku 'ikai mo'oni ia.

Pea ko e faka'osi pe, kapau te tau ngaue fakataha ki he fokotu'utu'u 'etau system (Konisitutone) ke fakapapau'i, ko ia 'a e PM pe ko ha minisitaa, pe fakafofonga falealea 'e 'ikai ke ne fai 'a e fatongia totonu ke tokoni'i 'a e kakai 'o e fonua, pea 'oku 'a e kakai 'o e fonua 'oku 'anautolu 'a e mafai aofangatuku ke tuku 'a e kakai pehee ki tu'a.

'I he fk-kaukau ko ia Talakaepau, 'oku 'ikai ha'aku to e veiveiua, 'oku tau tukuatu ki he kakai 'o e fonua pea mo e to'utupu, ko'eni ia 'a e fokotu'utu'u fo'ou ke muimui ki ai 'a e to'utangata. Kuopau ke pule 'a e konisitutone mo e lao, pea ko e 'elito mo e momona 'o e konisitutone, ko e pule 'a e kakai. Ko ia 'e pau'u 'i he kau ma'u mafai, 'e li ki tu'a 'ehe kakai 'o e fonua.

'Ofa atu tokoua, pea 'oku tau 'amanaki kotoa pe ki ha Tonga, 'oku lata ai 'a hono kakai, pea 'oku tau fakava foki ha matapa ki ho tau to'utupu, ke nau 'ILO 'a e matapa ke nau muimui ai 'i he fononga loloa 'oku fai.

Fakamolemole atu 'i he loloa 'a e fk-matala ni.


Tupou.

Tupou 'oku 'oatu 'eku fakamalo lahi kiate koe moe toenga 'oe kau talanga he ngaahi fakamatala kuo ke tukumai, 'oku mahino'i lelei 'ae tali kuo ke tukumai malo 'aupito

KOE TAMA 'ENI IA 'OKU 'IAI 'AE MAAMA HONO 'ATAMAI, FIELAU HE 'OKU OU MALIE'IA HE'ENE TAUMU'A NA'A NE FOLAU ATU 'AKI KI MULINA........ MALO TALAKAEPAU 'AE FKMANATU ATU KIHE FA'AHINGA KO'ENA KOE TUAI PE PULI 'A TONGANI KUO NGALO LEVA 'AE MATU'A IA MOE TOENGA 'OE FAMILI...... MALO

Kole pe mu'a keu fktulou atu 'ihe ha'ofanga ni,kae 'au atu 'ae fk'anaua 'ae ki'i motu'a ma'ulalo ni.... Kuou sio mo laulau 'ae ngaahi talanga 'ihe paenga ni,pea 'oku mahino 'ae hee 'ae tokolahi 'ihe ngaahi taumu'a na'e fuofua lele mai mo kinautolu kihe ngaahi fonua muli ni..... Koe taha 'oe 'uhinga 'oe folau mai,koe sio kiha ngaahi faingamalie, hange koe ngaue pa'anga,koe ako,kae tautau tefito kihe toenga 'oe famili mei tonga na.... 'oku nau fkongoongo mai ha seniti ketau talafi atu kenau si'i kumi atu 'aki ha me'i sipi kenau ma'u mo'ui ai.Ka 'oku hangehange 'eni ia,kuo ngalo atu 'ae 'ofa ki tonga ia.... kuo tau 'ohofi atu 'eni ia 'e tautolu 'ae ngaahi kavenga fksiasi,'o fkmu'omu'a ia he 'uluaki fekau na'a tau tukufolau mai moia ki mulini.... koe sio kihe mata 'oe ongomatu'a moe toenga 'oe fangatokoua moe tuofafine..... Pea 'oku 'aumai kihe lolotonga ni 'ae toeala atu kihe fe'auhi langa falelotu,kae 'ikai feinga'i hato ki'i palepale kete nofo kiai moe famili,he koe 'inivesi fika 'uluaki ia,pea 'oku talaai pe koe tokotaha mo'ui fkpotopoto kita,na'a ku manatu kihe lea 'ae palesiteni malolo 'ae sutt, Sione 'Amanaki Havea 'ihe 'ene 'a'ahi mai ki Senee,'one pehee ai Kainga tonga mou o 'o lotu mo fkmalumalu 'ihe kau palangi,koe falelotu ee kuo 'osi langa he ngaahi vahenga.... mou o 'o fk'aonga'i he 'iai 'ae taimi ko kimoutolu mo homou fanau temou hokoatu...... Pea koe ha leva 'ae me'a ne hokoo??? Tali ia 'ehe fa'ahinga,kae 'ikai tali ia 'ehe fa'ahinga,pea kuou laulau hifo 'ae tu'unga 'oe felafoaki 'ae kau tangata 'o fkkau atu kihe Siasi 'o Pulela'aa,'oku 'iai 'ae mahamahalo kihe tu'unga kuo 'au kiai 'ae vahenga ni,pea mahalo koe tokolahi 'oe kainga lotu ni,'oku nau kei totongi feleti pe 'ae anga 'o 'enau nofo,he koe pa'anga kotoa ia 'oku 'oatu ia kihe ngaahi fiema'u 'ae siasi,moe ha fua 'ae kavenga kuo nau fekau ke si'i fua 'ehe ngaahi famili........ malo moe 'ofalahi atu!!!!

Tupou Wrote:Fakamolemole atu kau tangata, ka tau talanoa mu'a he ngaahi 'issue 'e 'aonga ki he teuteu 'o 'etau liliu. 'Oku 'i ai 'a e ngaahi fokotu'u ia 'iheni 'o hange ko e te u fa'ele 'a Tupou 5 etc, 'oku ne talamai 'e ia 'a e tukunga fakakaukau 'oku fu'u maa'ulalo 'aupito.

Mo u fakamolemole 'alaa, neongo 'etau tau'ataaina, ka tau ngaue fakapotopoto'aki mu'a 'a e faingamalie kuo faka'ataa mai 'e he TNEWS, pea ka 'i ai ha fakakaukau 'oku fokotu'u mai ke tau talanoa ki ai ka 'oku fu'u obvious 'a 'ene ta'eta'e'uhinga, pea 'oua te tau to e ala ki ai he 'e pehee 'e he tokotaha ia ko ia 'oku masila tokua 'a 'ene fokotu'u.

Kaekehe ko e fokotu'u fakakaukau atu pe.

Malo 'aupito 'a e felafoaki.


Tupou.

TUPOU 'E LAVA KE 'ATA'ATAA HO MALI KE HA'U KEMA KI'I MOHE, PLEASE

mena Wrote:TUPOU 'E LAVA KE 'ATA'ATAA HO MALI KE HA'U KEMA KI'I MOHE, PLEASE

Mena, 'oku hala fakalao pea to e halafakamolale, kae fakalilifu ange 'a hono kovi 'a e kole 'oku ke fai 'i he mo'ui fakakalisitiane. Though you don't know yet whether I have married or still single. But I am sure that you and I have the same understanding that we both have parents. Therefore, would you be over joy if someone, a stranger say such a things to your mum, dad, your sister, brother, your wife, your brother's wife, your daughter???? etc. in a public forum like this.

Mena, I am sure what you had said was not really thought out clearly in your mind, because you know full well that MENA is not your name. Therefore you just spit out what came to your mind, because you read some of my commend and you don't like it, and you wants to hurt me by saying such a things. My friend, unknown to you that what you said, is describing more about yourself, then the topic at hand.

Pea ko e me'apango ia ko ho'o ala ki he ngaahi me'a te ne hanga 'e ia 'o fukefuke'i ai koe, pea mo ho back-ground. Ka 'oku faingofua 'a e fai pehee, ko e 'uhi ko e hingoa fakatenetene 'oku ngaue'aki. Neongo ko e hingoa fktenetene 'oku ke ngaue mai 'aki, ka e 'oua na'ake pehee 'oku 'ikai ke ke ta'x ongo'i 'a e kovi 'ohua 'o e me'a na'a ke kole he 'oku hala mo kovi 'aupito, tukukehe kapau kuo mate mo'oni ho konisenisi.

Kaekehe tokoua, 'oku ou ma'u pe ha 'ofa lahi atu kiate koe, he 'oku ou 'ilo ko ho ngata'anga pe ia. Ka ke talanoa mai ha me'a 'e 'aonga ki he 'etau te u liliu.

Pea ko hoku hingoa totonu pe 'ena 'a e Tupou, ka he'ikai ke u talaatu 'a hoku hingoa fakafamili, he 'oku mahu'inga pe ia kiate au ke u malu'i.

Mo e loto faka'apa'apa


Tupou.

Tupou Wrote:

mena Wrote:TUPOU 'E LAVA KE 'ATA'ATAA HO MALI KE HA'U KEMA KI'I MOHE, PLEASE

Mena, 'oku hala fakalao pea to e halafakamolale, kae fakalilifu ange 'a hono kovi 'a e kole 'oku ke fai 'i he mo'ui fakakalisitiane. Though you don't know yet whether I have married or still single. But I am sure that you and I have the same understanding that we both have parents. Therefore, would you be over joy if someone, a stranger say such a things to your mum, dad, your sister, brother, your wife, your brother's wife, your daughter???? etc. in a public forum like this.

Mena, I am sure what you had said was not really thought out clearly in your mind, because you know full well that MENA is not your name. Therefore you just spit out what came to your mind, because you read some of my commend and you don't like it, and you wants to hurt me by saying such a things. My friend, unknown to you that what you said, is describing more about yourself, then the topic at hand.

Pea ko e me'apango ia ko ho'o ala ki he ngaahi me'a te ne hanga 'e ia 'o fukefuke'i ai koe, pea mo ho back-ground. Ka 'oku faingofua 'a e fai pehee, ko e 'uhi ko e hingoa fakatenetene 'oku ngaue'aki. Neongo ko e hingoa fktenetene 'oku ke ngaue mai 'aki, ka e 'oua na'ake pehee 'oku 'ikai ke ke ta'x ongo'i 'a e kovi 'ohua 'o e me'a na'a ke kole he 'oku hala mo kovi 'aupito, tukukehe kapau kuo mate mo'oni ho konisenisi.

Kaekehe tokoua, 'oku ou ma'u pe ha 'ofa lahi atu kiate koe, he 'oku ou 'ilo ko ho ngata'anga pe ia. Ka ke talanoa mai ha me'a 'e 'aonga ki he 'etau te u liliu.

Pea ko hoku hingoa totonu pe 'ena 'a e Tupou, ka he'ikai ke u talaatu 'a hoku hingoa fakafamili, he 'oku mahu'inga pe ia kiate au ke u malu'i.

Mo e loto faka'apa'apa


Tupou.

but i said please

mena Wrote:

Tupou Wrote:

mena Wrote:TUPOU 'E LAVA KE 'ATA'ATAA HO MALI KE HA'U KEMA KI'I MOHE, PLEASE

Mena, 'oku hala fakalao pea to e halafakamolale, kae fakalilifu ange 'a hono kovi 'a e kole 'oku ke fai 'i he mo'ui fakakalisitiane. Though you don't know yet whether I have married or still single. But I am sure that you and I have the same understanding that we both have parents. Therefore, would you be over joy if someone, a stranger say such a things to your mum, dad, your sister, brother, your wife, your brother's wife, your daughter???? etc. in a public forum like this.

Mena, I am sure what you had said was not really thought out clearly in your mind, because you know full well that MENA is not your name. Therefore you justspit out what came to your mind, because you read some of my commend.

and you don't like it, and you wants to hurt me






Masii menenga ai e kole fkmolemole ke mahino ke ngali koe fuu kau malanga hoko kimoutolu ae siasi Pulela'aa kae oua e unuunu maiaki e fuu loungutu kae mamao e fuu lotouli pea tuku e faa vave kihe kapekape he koe mea ia amautolu koe uhi oku ikai kemau Lotu o hange ko moutolu











by saying such a things. My friend, unknown to you that what you said, is describing more about yourself, then the topic at hand.

Pea ko e me'apango ia ko ho'o ala ki he ngaahi me'a te ne hanga 'e ia 'o fukefuke'i ai koe, pea mo ho back-ground. Ka 'oku faingofua 'a e fai pehee, ko e 'uhi ko e hingoa fakatenetene 'oku ngaue'aki. Neongo ko e hingoa fktenetene 'oku ke ngaue mai 'aki, ka e 'oua na'ake pehee 'oku 'ikai ke ke ta'x ongo'i 'a e kovi 'ohua 'o e me'a na'a ke kole he 'oku hala mo kovi 'aupito, tukukehe kapau kuo mate mo'oni ho konisenisi.

Kaekehe tokoua, 'oku ou ma'u pe ha 'ofa lahi atu kiate koe, he 'oku ou 'ilo ko ho ngata'anga pe ia. Ka ke talanoa mai ha me'a 'e 'aonga ki he 'etau te u liliu.

Pea ko hoku hingoa totonu pe 'ena 'a e Tupou, ka he'ikai ke u talaatu 'a hoku hingoa fakafamili, he 'oku mahu'inga pe ia kiate au ke u malu'i.

Mo e loto faka'apa'apa


Tupou.

but i said please