TNEWS TALANOA

TNEWS Investigates the report by Dr Teena Pulu and Melino Maka regarding the
handling of Nuku’alofa’s central business district reconstruction project and the
reason for the Tongan Governments dismissal of their contract.


Open for comments........

lol lol fola atu he kata he me'a 'oku ngongohe kiai e siana lol lol lol setita eeeeee tuku aaaaaa e fehu'i mamafa he 'e fa'ele e motu'a ko'ena he feinga ke tonu e tali lol lol teu ki'i hu kitu'a 'o ifi kau toki foki mai he fakalanga kete mo'oni koe fo'i siana ia ko'eni.

'E toe 'osi nai e le'o vale 'a Melino pe 'ikai? Koe 'ummmm umm umm 'ena e fiha masi'i? Koe ha kuo faingata'a pehe ai ke fai mo homo mai e lea mei ho ngutu? 'ikai kohono 'uhinga he 'oku ua pe: koe 'ikai teke 'ilo 'ae me'a 'oku ke fai 2. ko ho'o feinga ke kemipolo he ngaue kuo 'oatu kia koe. FULLSTOP!

Fakatulou atu he loki ni kae 'ataa ke te manga fakalaka atu he siana fai katuni 'ae pule'anga tonga. koau ia mo e anga 'eku fakakaukau 'oku anga pehe ni. Te tau 'itengia 'etautolu 'a Melino ka 'oku ou tui na'e totonu ke 'osi 'ilo pe 'eni ia 'e PM Tu'ivakano 'ae tu'unga 'oku 'iai 'a Melino. Me'a nii 'oku te'eki ai ke ne 'ilo 'a Melino? Ko 'ene pisinisi 'eni 'e fiha moe liquidate pe 'i Nu'usila. Ua, ko'ena 'oku tau vakai atu pe kihe founga talanoa 'a Melino 'oku hange ka ne ka kapekape'i mai kitautolu. Kovi pe 'ae Palemii ia. Tokolahi pe kakai poto ia mo falala'anga ke nau fakahoko 'ae ngaue ko'eni ka koe ha koaa 'oku fakapone'i ai 'o 'ave kia Melino? Mou 'ofa mai aa 'o tuku e fakapone kae kumi e kakai tootnu pea 'ai 'o tu'uaki 'ae ngaahi ngaue pehe ni ke talangaue atu kiai 'a e Tonga kotoa pea toki filifili mei ai 'ae ni'ihi 'oku lelei 'enau faifatongia.

Malo malo TNEWS e ngaue... Setita kou tokanga atu ki ho'omo fk'eke'eke na'a iku sue koe 'ehe tangata talifehu'i ha'ane 'u'usi hono 'elelo pe ko'ene lo'oa pe 'ana hono 'eleloo he fkkaukau'i e fanga ki'i fehu'i faingofua kuoke 'oatu.
Kataki tangata tali tau'ataina mo totonu e fehu'i kae faingofua mo momole 'ene homo mai meiho ngutu [tapu mo koe],he 'oku hange 'ae faingata'a ho'o lea 'au ha taha 'oku mo'ua hono sinoo he kahii.

Setita na'e 'ikai nai ke faingamalie mo Dr Pulu ke kau he fk'eke'eke ? koe fie'ilo pe.

koe ui e mea koe kauhala kehekehe ae fehui meihe tali lol......malie Setita pea kii fuu leolahi tama hoo katai e tama fai falei a Feleti hhhhhhhhhhh.

Pehe 'e au ko falamoe 'oku intaview mo tita.koe siana foou koe ataa mai mei tolitoli.Mata kakaa.sio kakaak,lea kakaka,kemo he kakakaa ,tangutu he kakaaa ect.

Hoooooooooiiiiiiiiiiiiiiiiiiii, 'ai ai 'ene mata'i fk-hiihii'anga moe toe tu'usike 'ene tali fehu'i e. Anga feefee 'ae advisor 'ae fksesere kihe Anga2? hihihihi. Malo tita moe tnews e ma'u ongoongo malie. Oli atu e tama na ia Kehekehe mo'oni e 'alelo ia moe ngutu moe 'atamai mate 'oe vale ni hehehehe.

Me'a fakalanga kata mo'oni koe masi'i tali fehu'i koena. Mata'i xxxxxxxxx mai pe 'ene ta'utu. Koe masi'i koaa eni ko Haukinima? Kou tui au kautama ki he lau koena 'i 'olunga 'oku ne pehee 'oku tonu ke tukuaki'i pe Palemia lolotonga ia. Kapau 'oku fakahi'ihixxxx pe e ta'utu a Maka pea xxxxxxxx e ava mai hono 'elelo talifehu'i, ko hai 'e tui ki he'ene ongoongo? It take two to tango, only a fakahi'ihi'xxxx picks a fakahi'ihi'xxxx. Koe ha ne 'ikai ke totongi ai ha kau atita mei ha well established firm mei muli ke omai 'o 'atita'i e ki'i tohi pa'anga no mo siofi e langa 'oku fai? Ko Paul Kalakala'usa xxxxxxx ena 'oku manage e langa. Kapau na'a ne xxxxxxx fu'u kakai pea get away with it pea koe ha hake e ki'i $$$ no mei Siaina 'oku 'ikai ke maau hono tohi pa'anga? Ne anga fefee e puna 'ae no 40 miliona tripple moe fakalahi over a year? Koe kato 'o hai e kau tama he pule'anga motu'a moe pule'anga fo'ou 'oku ngoto ai e fu'u pa'anga kae feavaaki mo ta'elava e ngaue na'e 'uhinga ki ai? Mou kai faluku hihiloku kimoutolu kae fulutamakia e ki'i fonua masiva ia. Manatu'i ko Siaina 'oku fokotu'ungamo'unga lahi taha hono mo'ua he Pangikee 'a Mamani. Anga ha'ane fefee loan atu ha pa'anga ki Tonga lolotonga koia 'oku fakatuputupulangi hono mo'ua ta'etotongi ki he World Bank? 'Oku namu fefeo pe loan ia koena mei Siaina mo e projects koia talu mei he kamata'anga. Mou 'ofa mai 'o 'oatu ha kakai falala'anga 'o ngaue'aki he kuo tau sio mata ki he xxxxxxxx a Sevele mo Kalakala'usa moe anga 'ena alea ngaue. Pea kuo tau anga kitautolu he mio'i 'ae kau hou'eiki ka nau kei pule pe projects kotoa.

'Oku ou manatu au kihe taimi koee 'oku feinga ai e tukuhali ke folofua e fanga ki'i 'unga 'oku totolo holo he pamaka, pea kapau 'e to kiloto ha fanga ki'i 'unga koe faingata'a atu kihe tukuhali ke toe sio mai kiha taha pea 'e faingata'a ke to e fangota he 'oku lolotonga nofo 'ihono fo'i monga e fanga ki'i 'ungaa. 'oku mei homo hoku talaumutu 'oku he fola atu he kata he lele atu e fehu'ii ia hee kae faaaai hake e tali fehu'ii ia hee. Hange ia 'oku lolotonga fonu e monga e sianaa ha fanga ki'i 'unga 'oku faingata'a pehe ai ke fai mo lea mai pea kapau 'oku lea maii pea ha'u hamolemole 'ae lea mei hono ngutu. Melino kataki pe pea ke fakamolemole he kuo me'a va'inga 'aki koe 'e Tu'ivakano. Kapau na koau koe kou 'oange ha fo'i kape'i 'o Tu'ivakano ke ne 'ilo 'oku kovi 'ene me'a na'e fai. Na'e 'osi 'ilo pe 'e Tu'ivakano ia ho ngata'anga pea kuo ne 'osi 'ilo pe 'eia 'e 'ikai iku lelei 'ae fo'i fatongia ko'eni ka koe ha ne ne 'oatu ai ke ke 'alu ai koe 'o ngalivale ai.

---

Melino, 'oku 'ikai ke ke ma hono kata'i pehe'i koe 'e fefine fai ongoongo. Ko 'eku fakatonulea'i 'eni e kata 'a Setita. Kuo ne 'ilo kanokato 'eia 'ae me'a kotoa pea 'oku ne kataa he 'oku oli'ia atu ia 'iho'o feinga ke 'aofi 'a Feleti moe pule'anga motu'a pea a'u aipe kiho'o feinga ke 'aofi 'a Tu'ivakano. He 'oku ke 'osi 'ilo pe na'e kau 'a Tu'ivakano he kapineti motu'a pea kuo ne 'osi 'ilo lelei 'ae 'alunga 'oe me'a ko'ena 'oku ne kole atu ke 'alu 'o fekumi kiai. Koe ha 'oku 'ikai ai ke ha'u pe ia 'o talamai 'a hono 'alunga kae toe 'ai ke mole pa'anga he fekumi 'ae me'a 'oku ne 'osi 'ilo lelei pe kiai. Kapau ko au koe, teu mate he maaaaaa hono kata'i pehe'i kita 'ehe fefine fai ongoongo he kuo ne 'osi 'ilo ho'o feinga atu ke 'oua 'e ngali kovi 'ae pule'ang 'o Feleti mo ho'o feinga ke 'aofi 'ae Tu'i.

Na'e totonu ke 'omai 'a Dr Teena Pulu na'a ngali mahino ange ha'ane tali. 'Oku mahino pe moe tu'unga 'oku 'i ai 'a Melino Maka ia. Ka ko eni, anga fefe 'ae 'ikai lava 'ehe Ki'i pule'anga 'o toe 'ilo mo manatu'i e anga hono veteki holo e fu'u $$$$ faufaua ko eni. Ko 'ene 'alu pe lahi 'oe pa'anga kihe miliona pea kamata leva ke heheu e ma'u, manatu, moe lau ia 'ae kau ma'u mafai. manatu'i e pa'anga paasipooti na'e lau miliona pea na'e iku pele pa'anga 'aki ia 'e he conman fakakata ta'x katuni. Koe toe laulau miliona eni kuo kamata hono fe'ekenaki. Tokanga na'a iku faka'osi la'i pola 'e langa fo'ou 'o na-lofa. Ki'i mahino ange e fakamatala 'a Ngalu he koe memipa FIFA maloloo...

Fakamalo atu he ma'u ongoongo malie faufaua kuo tukuange mai fekau'aki mo 'etau pa'anga no mei Siaina. 'Ikai na'e kalanga 'a 'Akilisi Pohiva ke tuku e no mei Siaina he 'e tili ai e kau taki e fonua? Koe malie atu 'emau vakai atu kihe me'ana kau tangata.

Kou nofonofo pea u pehe ke u hu mai a 'o fai ha'aku lau kae tuku aa 'eku tanaki lau mei tu'a. Na'a ku lele atu ki he 'emau ki'i polokalama fakalotu 'a ne efiafi pea ne 'ohake ai 'ae polokalama ko'eni 'ae tnews. Koe tokotaha na'a ne fakalanga'i mai 'ae talanoa koe faifekau pe pea u pehe sai pe he teu toki hu mai 'o vakai pe koe ha e me'a 'oku fai kiai e vauvau 'ae motu'a faifekau. Toki ha'u au 'o 'ilo heni 'ae mo'oni 'oe ongoongo kae pehe 'ehe faifekau ia kuo tuli 'ehe Tu'i 'a Melino mo Dr. Pulu ke 'oua te na toe hu'u mai ki Tonga ni. Kaikehe, na'a ku toe ma'u pe 'ae faingamalie keu talanoa moe faifekau pea u talaange kihe faifekau 'oku hala 'ene ma'u. Koe pule'anga lolotonga 'oku ne kaniseli e konituleki ngaue mo Melino mo Tina Pulu. Kai kehe koe anga 'ae potalanoa homau kumete na'e anga pehe ni. Pehe 'ehe tokolahi 'oku 'ikai ke totonu ke toe 'ange ha fa'ahinga ngaue ia 'i Tonga ni kiha taha mei muli he hangee ha muli'one 'ae tokolahi 'oe kakai poto mo taukei ngaue 'oku nofo pe 'i Tonga ni. Na'e toe 'ohake 'ehe tokotaha 'o ne pehe ko Melino ko hono kainga pea 'oku 'ikai ke fu'u mahino'i pe koe ha hono 'uhinga na'e 'ave ai 'ae ngaue ke fakahoko 'e Melino he 'oku 'ikai falalala ia 'e lava 'e Melino 'o fakahoko fakalelei 'ae fatongia koia. Koe anga 'eku fakakaukau kihe me'a ni 'oku pehe ni. 'oku tau sio kotoa atu pe kihe anga e tali fehu'i 'a Melino. 'Oku le'ole'o vale pea 'oku 'ikai fokotu'utu'u lelei 'ene setesi. Pea kapau 'oku 'ikai ke ne lava 'o fokotu'utu'u fakalelei 'a 'ene lea fakaTonga pea huanoa ai 'a 'ene lea fakapalangi. Kole atu ke mou kataki ka faifaiange kuo toe 'oatu 'ehe ki'i pule'anga ha f'a'ahinga fatongia kiate koe Melino, pea ke kataki pe koe 'o talalmai 'oku 'ikai ke 'iai ha'o 'ilo 'au kiai pea 'e 'ikai te ke lava 'eko e 'o fakahoko ka tau nounoou foki masi'i he kohono 'atunga ena kuo nau va'inga 'ia koe.

Malo mu'a Setita ngaue lahi hono tukumai e ngaahi ongoongo fakalelea loto fekau'aki mo hotau kakai Tonga he me'a koe le'ole'o vale he tali fehu'i hange ko ho'o faka'eke'eke 'ae tama fale'i ko ena ko Melino Maka koaa...

Setita te'eki keu mamata he tangata le'ovale faka'ulia mo'oni pea kuo kata pa'ehee atu hotau kakai mei mamani kotoa oku nau mamata'i fo'i vitio ko eni.

Sai pe aa kautangata he fale ni 'oua te mou toe 'ai ke toe kumi 'e Setita ha kautama fo'ou ke faka'eke'eke kae toutou 'omai mai pe 'a Melino Maka ke faka'eke'eke ke ma'u 'etau oli ai he 'oku hange oku 'elelo mutu ia he'ene feinga ke lea...Hange pe ha'atau kii katuni ta'ekala 'ai ai 'ene poto mo 'ene mata fokehekehe.

Masi'i Melino Maka me'a fakamaa mo'oni pea ta'engali mo hono fili atu koe mo Dr Pulu ke mo 'alu fai fo'i ngaue ko ena hala ke 'iai ha'o ofiofi he fo'i ngaue ko ena...Pea oku tali mahino mai pe 'e Ahongalu fo'i faka'eke'eke atu 'e Setita na'e 'ikai ke toe tu'uaki atu fo'i ngaue ia ka koe fiema'u pe ia 'e he Palemia...

Setita 'ofa mai 'omai mu'a ha kakai 'oku fe'unga mo honau tu'unga ke fai ha fakaofiofi atu hotau kakai ki he fakamatala oku tukumai ke mau mahino'i...Oku mau fakame'apango'ia he tukuaki mamafa 'e Melino 'a 'Ahongalu oku ikai ke iai ha'ane taukei ki he tafa'aki oe langa he ko Ahongalu ia he tafa'aki ki he fetu'utaki pe Communication...'E Melino ka koeha ho'o tafa'aki ia 'a'au me'a ni na'e fili mai ko ho'o tafa'aki ia 'o'ou?

Kuo mau 'osi mea'i atu Melino mei he Ano Masima koe tama Businsess kakaa koe mei Nu'usila na...

Sai pe Setita hono 'omai 'a Melino ke mau mamata atu ki hono loungutu 'ene le'ovale moe kehe atu pe hono tali mei ho'o fehu'i..Tonu aa ke toe 'ave 'a Melino 'o ako lea ke poto he lea....

'Oku hanga 'e he founga fk-'eke'eke 'a Setita 'o taki kitautolu ke tau toe mama'o atu mei he ngaahi me'a mahu'inga 'oku totonu ke tau vakili hake mei he issue ko eni. Koe me'a pe ia 'ae Palemia koe ha ha me'a tene fai kihe lipooti a Melino, kuo nonga 'a Melino ia he kuo 'osi totongi ia mo Dr Pulu. Hange 'oku fu'u too e fk-mamafa 'a Ngalu kihe feinga 'ae pule'anga ke fakamatala pe accountable kihe kakai. Na'e 'ane teitei fe ia ha care mai 'ae pule'anga kihe kakai. 'Oku hange pe kakai koha pate veimau ia 'ae pule'anga. Ta koe 'oku mahu'inga 'e kakai kae 'ikai kumi kihonau loto kimu'a pea toki fai e noo...Kuo lava e fatongia ia 'o Melino Maka, ka 'oku 'iaki tali ia 'e he kau fale'i 'oe palemia. Sai tau sio kihe kau fale'i na'a mau ai pe ha fk-fuofua. 1. Ko "Akau'ola, ex CEO oe Civil Aviation pea taai mu'a he poloseki fakamole pa'anga ROYAL TONGAN, ne holofa pe kautaha pea puli atu ai pe pea ko eni kuo toe e'a mai. 2. Ngalu ..Koe memipa tutuku 'oe FIFA pea ne tuku'aki'i kihe tila pe ngaue hala 'aki e mafai ke ma'u ai ha monu fakafo'ituitui....3. Tukua Tonga.. 'oku pehe 'oku ne feinga ke fokotu'utu'u e ngaue ke lava e toko tolu ni ke nau ala ki loto kihe toenga kapa ngako...na'e 'ihe pule'anga motu'a pe 'ae Palemia ka kuo hange eni ia 'oku 'ikai ha'ane ilo ana kihe pa'anga no mei Siaina. Setita, tuku e kata manuki he 'oku fk-matatu'a ia.

Na'e 'i ai e kuli 'a e faiako 'i Toloa na'e hiku mutu, pea taimi koe 'oku fa'a tu'umama'o ai 'a e kulii ni pea 'oku fa'a lele holo pe ka e kei papani holo 'ene faingaue pea na'e fa'a pehe 'e he faiako Toloa "KA NE 'ILO 'E MUTU " 'a e tu'unga 'oku 'i ai he 'ikai kalou noa'ia. Ko 'eku fakama'opo'opo ia kia Melino 'a e Tau Maka. Melino kapau na'a ke talangofua ki he me'a 'oku ke 'ilo kau ki hono 'ilo 'e he kakai ho'o HILO kakaa na'a ke nofo maau pe 'i Nu'usila na. Ko ia ai Mehingo 'ofa mai a 'o fakata'ane hifo he kuo ma'u e oli 'a e kau leitii ho'o fokotutu'u holo .

Koe ha koaa e me'a 'oku kotemi kiai 'a Maka? He toki tangata le'o le'o vale mo'oni he mamani ko'eni 'oku tau 'iai?

Masi'i Melino kataki toe feinga atu ha tafa'aki 'e taha 'oku 'aonga...Ka 'ikai pea ke 'alu 'o 'ai ha'o ako lea pe koeha oku toto'e pehe ai ho'o lea...Koeha oku ke 'elelo mutu?
Ofa mai Setita nafu atu aileva poko ko ena ko Melino moe mata'i fakahihi'anga.. Hange kiate au he'ene fakamatala 'oku ne pehe koe mala'e ia 'o Ahongalu 'ae tafa'aki ki he fetu'utaki oku ikai ke 'iai ha'ana felalave'i moe langa 'o Nuku'alofa...Masi'i Melino ka 'oku fefe nai ko Dr Pulu? 'Oku 'iai ha'amo felalave'i akimoua moe langa 'o hange koe fehu'i 'a Setita?

Me'a fakamaa mo'oni koe fa'ahinga tali fehu'i ma'ulalo 'a Melino pea 'ofa mai 'o 'omai ha kakai koee na'a nau lava 'o hokohoko lelei'i e setesi faka Tonga ke ngali koe kakai Tonga...

Koe faka'ilonga mai tali fehu'i 'a Melino Maka hange ha taha 'oku mutukuu hono 'elelo...

Koia Setita 'oua fakavaivai hono pohu kalasi fiepoto ko eni moe mata'i kaaimu'a...

Kau ki'i fehu'i atu ange eni kia koe Melino Maka? Ko e ha me'a na'e hoko ki ho'o fale Manu ( BUTCHER) 'a eee ne tu'u 'i Onehunga?

Koe ha me'a na'a ke toe liliu ai e mei he kii business 'e taha 'o toe liliu'i pe ki he Tapaclothe hili koia na'a ke fai fo'i kakaa tatau pe?

Ofa mai kainga Aotearoa mou 'eke atu ki ho'omou siana kakaa ko ena ko Melino ke tuku 'ene mio'i he kuo 'osi 'ilo 'e Amelika lahi 'ene pau'u oku fai hena...'Akahi kitu'a 'oua toe kau ha me'a he ko 'ene gamble pe ena 'oku fai ka mou mata'ivale pe....

Malie Aotearoa tali fehu'i 'elelo mutu!!!! 'IO KO MELINO MAKA 'ELELOMUTU IA

(06-28-2011 07:19 PM)Blood Wrote: [ -> ]lol lol fola atu he kata he me'a 'oku ngongohe kiai e siana lol lol lol setita eeeeee tuku aaaaaa e fehu'i mamafa he 'e fa'ele e motu'a ko'ena he feinga ke tonu e tali lol lol teu ki'i hu kitu'a 'o ifi kau toki foki mai he fakalanga kete mo'oni koe fo'i siana ia ko'eni.

Malo mu'a kau tangata etau ma'u ha taha ke tau kata ai e.Kovi eku loi 'oku toe oli ange loungutu ia 'o Melino he koniseti 'a Tinitini.Tita manavasi'i au na'a angavale 'a Melino he feinga'i ke tonu 'ene lea .Melino na'e anga fefe ho'o puna atu keke 'alu atu mo ho'o ngangau 'o fai 'a e ngaue 'a e kakai poto.Melino 'oi hoto fakapo nofo taha pe ki he hoka niu.Toki mahino mai na'a ke kau koe he kau fale'i 'a Feleti Sevele.'Ikai toe kehekehe ho'o tali fehu'i mo e talifehu'i 'a Feleti he hopo he 'Asika.Kole atu ki he KIWI kotoa mou kataki 'o lukuluku xxxx 'a Melino ke sikoti.Mou manatu'i ki he'ene 'Analaiso na'e fai ki mu'a he fili 'one pehee 'oku 'ikai poupoua 'a e Temo ia 'ehe kakai.Tonu Tita kake toe polokalama mo e siana pea ke tokanga kou tui Tita faingata'a e talifehu'i 'a e siana he 'oku toe manako atu ia 'ia koe

---

(07-04-2011 07:48 PM)queenA Wrote: [ -> ]Koe ha koaa e me'a 'oku kotemi kiai 'a Maka? He toki tangata le'o le'o vale mo'oni he mamani ko'eni 'oku tau 'iai?

'Oku 'i ai 'a e ki'i vai lelei na'e tonu ke fakainu ia 'e Setita 'aki 'a Melino pea na toki polokalama .Fakainu fakahoua 2 'aki 'ae la'i te'epilo 'a Maui malie pea toe lesoni