Defence Services in Tonga is not only a means of income to Tongan families but it is a revenue earner for the country in general. Millions of pa’anga have been injected to our economy through Military Agreements with overseas countries
View full story:
http://www.tonga-now.to/Article.aspx?ID=3192&Mode=1[/size]
Na'e taumu'a foki hono fokotu'u 'o e Va'a Malu'i ke malu'i 'uluaki e tu'i mo hono taloni (na'a fakakaukau'i 'e ha taha) pea toki hoko mai leva ki ai hono malu'i 'o e Fonua. Ko e me'akehe 'a e humai ia 'a e ma'u'anga pa'angaa mei aii, he 'oku 'ikai ke taumu'a fakapisinisi 'a e ngaahi potungaue pehee ia, ka 'oku toki muimui mai pe ia ai pe 'ikai. Ko e issue ia 'i Tonga fekau'aki mo e Va'a Malu'ii 'oku lolotonga tu'u fehangahangai 'enau taumu'aa 'anautolu mo 'enau me'a 'oku fai he taimi ni 'i Tonga. 'Oku nau fakaehaua'i 'enautolu e kakai koee na'e taumu'a ki ai hono fokotu'u e potungaue ko 'eni. 'Oku 'ikai ko ha justification fe'unga ia ke talamai: Sai pe 'enau fakaehaua'i e kakaii he 'oku nau 'omai 'a e pa'anga humai ma'ae fonuaa, pee ko hano talamai: Sai pe he 'oku nau tokoni ki hono ako'i e hako tupu 'o e fonua 'i muli 'o fou he ngaahi sikolasipi mo e hafua. Ka koe tali ki ai 'oku pehee ni: 'E sai pe ia ke nau fai 'a e ngaahi ngaue lelei kuo talamai, ka 'oku 'ikai ko ha 'uhinga lelei ia ke nau hanga ai leva 'e nautolu 'o fakaehaua'i 'a e kakai. Ko e taimi totonu pe 'o 'enau ngaue fefekaa 'a e taimi ne hoko ai hono tutu 'o Nuku'alofa. Ka kuo 'osi e 'aho ia ko iaa, pea kuo melino 'a Siamane pea nau toki tu'u hake nautolu ke tuki pohu si'i kakai siviliane. Ke nau 'oho holo honau valee he 'oku pehee ha Va'a Malu'i ke 'osi mahino pee ki he peepee mo e kauleka kuopau ke 'i ai e maumau lahi 'e hoko (he ngaahi nganga'ehu ne hokoo 'o a'u ki he 'aho ne hoko ai) mo e 'ikai pe fai ha teuteu; kae toki felele'i mai ko e 'ai lao fakakautau fakatupakee 'i he funga 'o e 'ikai ke nau lava 'o fai lelei honau fatongiaa? Ko e Pilikatia kuo 'osi taimi totonu ke 'akahi mei mui ke ma'ali kula ki honau 'api mo e 'atamai mangoa.
Ko ia kou pehee, tukunoa'i e fakaha mai ia 'o e pa'anga humaii he 'oku 'ikai ko e issue ia. Pea 'oua toe 'omai e fa'ahinga fakamatala ia ko ia he taimi ni ke fakapuliki'aki e ngaue pango kuo faii koe'uhi he'ikai puli ia ai.
Ko ia kou fakatau ange ke hoko 'a e liliu pea ke tukuhifo mo e Va'a ko eni ke toko si'i ('ai pe ha kau ka'ate fakalangilangi 'e toko 3 pe 4 mo ha ki'i kau sotia 'e toko 5 ke nau tulaafale holo pe he tafa'aki 'o e tu'i) he ko 'eni kuo tau sio tonu hono fakatu'utamaki ki he kakai 'o e fonua lolotonga pe 'etau nofo melino ta'efai ha tau mo ha fonua muli.
sefo
Pea 'oku maumau taimi e pa'anga humaii ia, pe ko ha toe me'a pe 'oku lau mai 'e he pule'anga ko ena 'o Tupou 5, he taumaiaa ko ha fonua temokalati eni ke pule 'a e kakai, ke lava 'o vahevahe lelei ha fa'ahinga me'a 'oku 'a e fonuaa ma'ae fonuaa. Ko 'enau me'a 'oku faii ko e faka'alinga lelei mai pee mo talamai ko eni ko 'etau me'aa eni 'oku pehee mo pehee, kae 'osi ange ko ia ko kinautolu pe ia 'e pulee mo nau toki tangutu hifo he 'osi 'a e 'ahoo 'o fakakaukau'i ha founga ke 'uluaki lava ai 'a 'Ulukaalala kae toki fakakaukau'i 'a Vava'u.
Kapau ko e fu'u kau ngaaue fakapule'angaa ena, 'oku nau ngaaue'i e pule'angaa, 'oku nau fiu feinga atu ke 'ai 'enau vahee, pea mo e kakaii 'eni ko 'enau tukuhauu 'oku fakalele'aki e pule'angaa mo e fonuaa, 'oku nau fiu koolenga atu ke nau kau atu pe aa ki hono fili 'o kinautolu ke fakalele 'a e pule'angaa 'oku 'ikai peee, pea ko e ha ai ke toe talamai ha toe ongoongo maumau taimi mei he Va'a Malu'i ke fai atu ki ai ha 'amanaki mo ha fakatetu'a?
Tuku pe aa ke hokohoko atu pee si'otau kaakaa'i, ka 'oku fakatauange pee 'e vaveni pee 'a e hoko mai 'a e 'ahoo.
Hangehange kiate au ko e feinga 'eni 'ae pule'angaa ke fakatonuhia'i 'enau hiki 'ae tu'unga patiseti 'ae kau sotia. 'Oku fika fa ki 'olunga 'ae patiseti 'ae kau sotia 'i Tonga ni. Laka 'ae patiseti 'ae kau sotia he patiseti 'ae potungaue ako moe Health. Pea na'e lahi hono 'ohofi ai e pule'angaa 'ehe kau fakafofonga 'oe kakai. 'Oku ou tui lahi 'oku makatu'unga hena hono 'omai 'ae fo'i ongoongo ko 'enaa ke fai 'aki hono vali kitautolu.
Sefo, kapau 'e kumi atu kihe 'uhinga totonu hono fakalahi 'ae vahenga 'oe kau sotia, 'oku ou tui lahi 'oku makatu'unga ia 'ihe faka'amu 'ae Tu'ii ke nau kei hanga 'o pukepuke 'ae fonua. Mahalo pe Sefo 'e 'ikai toe lava ke fakahoko 'ae liliu ia 'i Tonga 'iha toe founga tukukehe pe 'ae founga ko'ena 'oku ke lolotonga fakakaukau kiai. ha ha ha.
Mahalo 'oku tonu ange ke tau pehe "Defence a revenue earner for PM". Mou manatu'i pe foki koe Tu'ii koe pule ma'olungataha ia 'ae kau Sotia. Koe taumu'a 'oe kau sotia ke malu'i wellbeing 'oe Tu'ii moe Pule'anga. 'Oku 'ikai ke tau kau ai kitautolu. Ko hono tefito'i 'uhinga mo'oni taha ia 'oe fakalai 'ae pule'anga kihe kau Sotia moe kau Polisii koe'uhi, ke hokohoko atu hono malu'i kinautolu 'ehe sotia moe kau polisi. Mou faka'uta ange kihe fo'i kakaa koia eee.
koe feinga pe etau kau ngaahi aleapau fksotia pehe ke tafe mai ai e ngaahi training kehekehe pea tafe mai ai e ngaahi tokoni ke fai ai enau vainga, vainga a olunga pea tufitufi aipe mo lalo.
koe tafaaki e taha, oku sai pe ma'u ai ha ngaue 'a ha niihi, ka koe pango oku nau muimui pau nautolu ki he lao e sotia, pea pehe atu pe pehe, koe pehe ia. kou manatui ne puke lahi a T5 i Villa pea ikai toe lava tui e talausese mo kolosi ki toilet, pea koe kau sotia nae vete e sese, fai hono fetongi, osi mahino ko hai naa ne fatongia'aki hono too e toilet pepa...toki fkosi atu e moutolu. Koena oku ha pe he fasi fkfonua, ke malui a hai? SORRY A TUPOU PE!
That’s exactly right!
Si’i kau sotia… the look of pride on their faces in photos of them taken at Fua’amotu Airport. ‘Ikai ke nau ‘ilo ka ‘i ai ha ‘aho ‘e fakakaukau’i ai ‘e ha taha ‘a e taloni (which I doubt will ever happen!) ko kinautolu pe ‘e fekau ke fakahanga ‘enau me’afana ki honau famili mo kainga, ‘a ee na’e risk ‘enau mo’ui ke ma’u ha pa’anga ke fafanga’aki kinautolu. Ka koe‘uhi ‘oku fiefia ‘a ‘Amelika mo hono ngaahi feleni ‘i he poupou ‘a e pule’anga Tonga ki he ngaahi tau ko eni ‘i he tafa’aki ‘e taha ‘o e kolope, te nau sio kehe kinautolu kapau ‘e ‘i ai ha ‘aho ‘e fakahoko ai ‘e he TDS, under orders from high places, ha tu’utu’uni fakaGaddafi pe fakaalAssad.
Fiema’u pe ke toutou revisit e ki’i fo’i kaveinga mahu’inga ko ‘eni koe’uhi he ‘oku ‘ikai tuku e toumoliu ‘etau kau sotia ki he tafa’aki ko ‘ee, ke poupou ki he tamate tangata, fefine mo longa’i fanau kuo fuoloa ta'u hono fakahoko ai. ‘Oku totonu ke teke ‘ehe kau fakafofonga ‘o e kakai ke tukuhifo ‘a e patiseti ‘a e TDS ‘aki ha 70% pe lahi hake pea ‘ave e pa’anga ko ia ‘o ‘ai ‘aki ha me’a ‘oku mahu’inga. Pea fakapekia ‘a e TDS kae ‘ai pe ha Royal Guard ki he tu’i mo hono fale. (wishful thinking!) Fekau atu e kau hou’eiki ia ke nau fetu’utaki ki he ngaahi drug cartels ke ‘omi ha’anau protection. Pea tuku e taumalu’i fonua ia mo e maumautaimi, he ‘oku ‘ikai ke fiema’u ‘e ha petia fiekaia mo ha mesopotemia ha ki’i fokotu’unga feo he ‘Oseni Pasiki.